Trong quá trình điều tra, khảo sát khảo cổ học tại một địa điểm là đồi trồng cây keo, thôn Tân Thịnh, thị trấn Sơn Dương (Sơn Dương) mới đây, đoàn cán bộ Bảo tàng tỉnh đã phát hiện nhiều di vật của một kiến trúc cổ đã phát lộ.
Có số lượng nhiều nhất là những mảnh ngói dẹt mũi tam giác và những viên gạch bìa mỏng, kích thước trung bình 20 x 10 x 2 cm. Phần lớn số gạch này để trơn không có hoa văn, thường có màu đỏ và màu tàn tro, có độ nung cao khá cứng.
Ngoài các mảnh ngói và gạch bìa, trên bề mặt đất còn một số di vật khác như các nửa viên gạch, một viên còn lành, có kích thước 20 x 7 x 4 cm, một mặt của viên gạch còn lành cũng như các nửa viên gạch, có hoa văn nổi hình vân xoắn. Đoàn cùng tìm thấy một số đầu ngói âm, đầu ngói dương, có hoa văn bông cúc, có hai đầu ngói dương còn tương đối lành, các đầu ngói âm chỉ còn mảnh; các mảnh gạch và các đầu ngói âm, đầu ngói dương đều có màu tro xám, có độ nung tương đối cao và khá cứng.
Gạch lát nền và đầu ngói âm, đầu ngói dương.
Ở giữa trung tâm của bãi cây keo, là một gò đất với diện tích khoảng 100m2, cao hơn so với mặt bằng xung quanh khoảng 0,5m. Xác định đây có thể là phần nền của kiến trúc, đoàn cán bộ Bảo tàng Tuyên Quang đã đào thám sát một hố 2m2, khi đào sâu 0,4 m, phát hiện nhiều mảnh ngói mũi hài xếp chồng lên nhau và phát hiện thêm một số các di vật như đã tìm thấy trên bề mặt.
Do quá trình canh tác, các vật liệu xây dựng cổ như gạch, ngói, chân tảng không còn nằm nguyên ở vị trí ban đầu và phần lớn đã bị vỡ, gẫy.
Dựa vào các di vật và đặc trưng của các vật liệu xây dựng, kết cấu kiến trúc, các tài liệu tham khảo thì đây là dấu tích của một kiến trúc cổ thời Lê, niên đại khoảng đầu thế kỷ 16-17.
Lý Mạnh Thắng (Bảo tàng Tuyên Quang)