Hàng trăm hiện vật, di vật mang dấu tích của những kiến trúc cung điện thời Trần đã được phát lộ sau hơn một tháng điều tra, khai quật, nghiên cứu khảo cổ học tại khu vực đền Trần (Thái Lăng), xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
Sáng 6-1, Trung tâm nghiên cứu Kinh thành, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Bảo tàng tỉnh Thái Bình tổ chức công bố kết quả điều tra, khai quật khảo cổ học di tích hành cung Lỗ Giang tại huyện Hưng Hà.
Theo đó, tại sáu hố khai quật ở hai vị trí là khu vực đền Trần (Thái Lăng) và khu vực lăng Ngói (xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà) phát hiện được một phần nền móng của các công trình kiến trúc gỗ thời Trần khi xây dựng hành cung Lỗ Giang thế kỷ 13-14.
Các dấu vết bó nền, móng trụ và sân gạch tìm thấy ở hố H1 và H4 là của một công trình kiến trúc rất độc đáo, có mặt bằng lớn, nằm theo chiều đông tây, hai bên có sân gạch được xây dựng rất quy chuẩn.
Đáng chú ý, tại đây đã phát hiện hàng trăm di vật, hiện vật mang giá trị biểu trưng vương quyền như hàm rồng, mai rồng, diềm mái hình lá đề có hình rồng; nhiều đồ dùng sinh hoạt hằng ngày như bát, đĩa làm bằng sành, sứ, gốm…
Các hiện vật, di vật được tìm thấy sớm nhất có niên đại thế kỷ 13, ngoài ra có niên đại thời Lê sơ, thời Mạc, thời Lê Trung Hưng…Điều này cho thấy, đây là quá trình phát triển liên tục, không đứt đoạn và được kế thừa, phát triển qua các triều đại phong kiến.
Theo PGS-TS Bùi Minh Trí, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành: “Với hệ thống móng trụ kép được gia cố bằng ngói, đất sét, trên đầm sỏi và lát gạch vuông, các chân tảng lớn tìm thấy trong khuôn viên, các loại ngói mũi hài sen lợp thân mái và diềm mái cùng các loại vật liệu trang trí cho thấy đây là kiến trúc gỗ, mái lợp ngói mũi sen có qui mô lớn, trang trí công phu giống như kiến trúc cung điện trong Hoàng thành Thăng Long. Các loại ngói mũi sen lợp diềm mái, các loại ngói úp nóc lợp bờ nóc hay bờ dải trang trí hình rồng cùng với đầu rồng tìm thấy tại khu vực đền Trần đã chứng minh cho tính chất hoàng gia của kiến trúc nơi đây”.
Kết quả điều tra, khai quật khảo cổ học, kết hợp với việc nghiên cứu các nguồn sử liệu lịch sử, bước đầu thấy rằng khu vực đền Trần (Thái Lăng) xã Hồng Minh (huyện Hưng Hà) hiện nay chính là hành cung Lỗ Giang dưới thời các vua Trần Nhân Tông và Trần Anh Tông và là hành cung Kiến Xương thời vua Trần Hiển Tông.
Theo sử sách ghi lại, lần đầu tiên hành cung Lỗ Giang được nhắc đến trong “Đại Việt sử ký toàn thư” năm 1293. Các di tích, di vật tìm thấy trong các hố khai quật khẳng định những ghi chép của quốc sử là đáng tin cậy. Các loại hình vật liệu kiến trúc ở đây có niên đại kéo dài từ nửa cuối thế kỷ 13 đến hết thế kỷ 14 (thời Trần).
Theo Trung tâm nghiên cứu Kinh thành, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Kết quả khai quật còn cung cấp những cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ hiệu quả cho công tác nghiên cứu so sánh, đánh giá giá trị và lập hồ sơ khoa học về di tích, di vật thời Trần của khu di tích Hoàng thành Thăng Long nói chung và các di tích khác nói riêng.
Vì vậy, ý tưởng của Trung tâm trong thời gian tới tại khu di tích đền Trần (Hưng Hà, Thái Bình) là vừa mở rộng khai quật, vừa bảo tồn, giữ nguyên trạng. Bên cạnh đó, kiến nghị địa phương cần sớm xây dựng kế hoạch nghiên cứu tổng thể khu di tích hành cung Lỗ Giang trong mối quan hệ tổng thể các di tích nhà Trần ở Hưng Hà, Thái Bình.
TIN, ẢNH: MAI TÚ