Thứ Ba, 06/12/2022
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

30/11/2012 08:48 1500
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Khi các nhà khảo cổ tới một gò lớn trồng cây tại xóm Bẫu (thôn Đồng Chùa, xã Tuân Lộ, Sơn Dương) họ đã phát hiện nhiều di vật của một kiến trúc cổ.

Tuyên Quang: Phát lộ kiến trúc cổ

Chân đá đỡ cột được phát lộ ở Gò Chùa


Canh tác bạch đàn, lộ kiến trúc cổ

PGS.TS Trình Năng Chung – Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học (Viện Khảo cổ học Việt Nam) cho hay: Các nhà khảo cổ phát hiện nhiều di vật của một kiến trúc cổ. Người dân địa phương vẫn gọi đây là Gò Chùa, bởi tương truyền trên gò này có một ngôi chùa từ thời Mạc. Dưới chân Gò Chùa là cánh đồng lớn gọi là ruộng Chùa.

Những hiện vật này đã phát lộ tự nhiên trước khi nhóm cán bộ Bảo tàng Tuyên Quang và Viện Khảo cổ tới. Quá trình canh tác cây bạch đàn trên phần lớn diện tích đồi đã làm gạch ngói lộ ra. Mặc dù vậy, chính quá trình canh tác này cũng khiến những vật liệu xây dựng cổ như gạch, ngói, chân tảng đá không còn nằm nguyên vị trí ban đầu. Tệ hơn, phần lớn các vật liệu này đã bị vỡ nát. Chiếm số lượng nhiều nhất là những mảnh ngói dẹt mũi tam giác và những viên gạch bìa mỏng kích thước trung bình 25x12x4cm.

Phần lớn số gạch này đều để trơn, không hoa văn, thường có màu đỏ hoặc đỏ tím sẫm, độ nung cao, khá cứng. Ngoài những di vật bằng đất nung, các nhà khảo cổ còn tìm thấy trên bề mặt Gò Chùa nhiều chân tảng đá dùng để kê chân cột. Những chân tảng này thường có dáng khối hình học với một bề mặt được ghè sửa khá phẳng.

Họ cũng thấy có ít nhất hai vỉa đá kè bó vỉa nền hiện không còn nguyên vẹn. Vỉa kè thứ nhất cách trung tâm gò khoảng 10m, tìm thấy ở mạn phía Tây Nam. Vỉa kè thứ hai nằm cách vòng kè thứ nhất khoảng 5m, cũng tìm thấy ở mạn phía Tây Nam.

Cả hai bờ kè được tạo thành từ những tảng đá phiến, có hình dáng tự nhiên, được chôn sâu liền kề nhau. Đáng chú ý là ở vị trí trung tâm của quả đồi, có một gò đất cao khoảng 60 - 70cm so với bề mặt xung quanh.

Xung quanh gò đất cũng được kè bằng những tảng đá phiến tạo gò đất hình chữ nhật, kích thước 4x5m. Đây là nơi được các nhà khảo cổ phỏng đoán là trung tâm của ngôi chùa.

Tuyên Quang: Phát lộ kiến trúc cổ
PGS.TS Trình Năng Chung đề nghị sớm có những cuộc khai quật lớn để có thể tìm hiểu cặn kẽ giá trị của cả 3 ngôi chùa

Dấu tích chùa cổ niên đại thế kỷ 16

Các nhà khảo cổ cũng phát hiện được 6 mảnh chân bát vỡ trong gò đất này. Có một mảnh, lòng bát phủ men màu nâu sẫm, với dấu vết chân kê ở lòng bát. Một chiếc chân cao, phần đáy bôi màu nâu sẫm, phần thân bát trang trí hoa lam với họa tiết hình cánh sen. Bát được khoét lòng ở đáy, giữa lòng bát có chữ Phúc viết bằng chữ Hán. Những chiếc còn lại chân thấp, men rạn màu trắng xám, không hoa văn.

Dựa vào các đặc trưng vật liệu xây dựng, vào kết cấu mặt bằng kiến trúc, vào những tài liệu văn hóa dân gian, PGS.TS Trình Năng Chung và đồng nghiệp cho rằng đây là dấu tích của một ngôi chùa cổ, có quy mô khá lớn, bước đầu được xác định niên đại khoảng thế kỷ 16 - 17.

Tại xã Tú Thịnh cách đó không xa, các nhà khảo cổ cũng tìm thấy một di tích kiến trúc cổ với kiến trúc mặt bằng và các di tích, di vật tương đương. Các di tích gồm 2 vỉa đá kè, 1 gò đất hình chữ nhật ở trung tâm gò. Các di vật gồm nhiều mảnh ngói dẹt mũi tam giác, nhiều viên gạch bìa mỏng đã vỡ có kích thước tương tự gạch Gò Chùa. Ngoài ra, còn tìm thấy những mảnh gạch trang trí khắc hình hoa lá.

“Căn cứ vào các đặc trưng vật liệu xây dựng, vào kết cấu mặt bằng kiến trúc, vào những tài liệu văn hóa dân gian, chúng tôi cho rằng đây là dấu tích của một ngôi chùa cổ, có niên đại tương đương với di tích Gò Chùa ở Tuân Lộ, khoảng thế kỷ 16 - 17” - Ông Chung cho biết.

Điều tra dân tộc học bổ sung cho thấy, trong ký ức của nhân dân vùng này thì tại khu vực gò này, xưa kia có một ngôi chùa tọa lạc. Điều này càng khẳng định thêm phát hiện của các nhà khảo cổ.

Cần sớm khai quật lớn

Xây dựng trên dấu tích chùa cổ Cùng đợt khảo sát khảo cổ học đã phát hiện hai ngôi chùa trên, nhóm các nhà nghiên cứu còn tìm thấy một dấu tích chùa khác. Di tích này được tìm thấy tại xã Hồng Lạc, trên khu đất cao gần trung tâm thôn Khổng Xuyên.

Trên khu đất này còn tồn tại một gò đất cao khoảng 60 - 70cm so với bề mặt xung quanh. Xung quanh gò đất cũng được kè bằng những tảng đá phiến, chôn dựng đứng tạo gò đất hình chữ nhật, kích thước 6x8 m. Chính tại bên trong gò đất này, đoàn khảo cổ đã tìm thấy rất nhiều mảnh ngói dẹt mũi tam giác, nhiều viên gạch bìa mỏng đã vỡ có kích thước tương tự gạch Gò Chùa (xã Tuân Lộ), hoặc Gò Tú Trạc (xã Tú Thịnh).

Nếu như hai ngôi chùa trên không có một kiến trúc nào “chồng” lên trên thì tại gò đất Hồng Lạc này, có một ngôi chùa cách đó gần 30 m về phía đông.

“Những người dân ở đây cho biết, họ dựng ngôi chùa nhỏ trên nền dấu tích một ngôi chùa cổ. Khi san gạt khu gò này để xây ngôi chùa mới, họ bắt gặp nhiều đá tảng to, xếp thành hàng. Tuy vậy, họ vẫn san gạt, lấy mặt bằng xây dựng công trình mới” - Ông Chung nói.

Mặc dù những di tích, di vật còn lại ít, nhưng các nhà khảo cổ vẫn cho rằng đây là dấu tích của một ngôi chùa cổ, niên đại có thể tương đương hoặc muộn hơn di tích Gò Chùa, Gò Tú Trạc, khoảng thế kỷ 16 - 18.

Với những phát hiện khảo cổ như trên, việc tìm hiểu quan hệ của các ngôi chùa với nhau hiện vẫn còn bỏ ngỏ. Chính vì thế, trong thời gian tới, các nhà khảo cổ đề nghị có những cuộc khai quật lớn để có thể tìm hiểu cặn kẽ, trên cơ sở đó tổng kết giá trị của cả 3 ngôi chùa.

Hà Tùng Long


giadinh.net.vn

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Hội thảo khoa học “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”

Hội thảo khoa học “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”

  • 20/05/2019 14:45
  • 2031

Nhân dịp kỷ niệm này Quốc tế Bảo tàng 18/5/2019, sáng ngày 16 tháng 5 năm 2019, Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”.

Bài viết khác

Phát hiện dấu vết con người ở gần hang Con Moong

Phát hiện dấu vết con người ở gần hang Con Moong

  • 29/11/2012 09:48
  • 1271

Qua thăm dò và khai quật tại hang Diêm, các nhà khoa học đã phát hiện được di cốt người tiền sử. Hang Diêm nằm cách hang Con Moong khoảng 1,5km, đây là hang động có quan hệ chặt chẽ với hang Cong Moong và thuộc hệ thống di tích hang động tiền sử Thành Yên và cùng nằm trên xã Thành Yên, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa.