Chủ Nhật, 02/10/2022
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

12/11/2014 07:57 3355
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Văn hóa Đông Sơn là văn hóa nổi tiếng thuộc sơ kỳ đồ sắt, tồn tại trong khoảng từ thế kỷ thứ VIII-VII trước Công nguyên đến thế kỷ II - III sau Công nguyên, phân bố rộng lớn ở khu vực các tỉnh miền Bắc Việt Nam tập trung chủ yếu ở lưu vực các con sông lớn: sông Hồng, sông Mã, sông Lam,…

1. Năm 1958, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia) đã tiếp quản một số lượng lớn hiện vật từ Bảo tàng Louis Finot. Đây là một khối lượng hiện vật quý hiếm và đồ sộ; là kết quả của các học giả người Pháp nghiên cứu, sưu tầm hơn nửa thế kỷ có mặt tại Việt Nam. Cùng với thời gian, tính đến nay, số lượng hiện vật đã lên tới khoảng trên 100 nghìn đơn vị hiện vật.

Trên cơ sở phân loại hệ thống theo chất liệu và quốc tịch khác nhau, các khu vực kho bảo quản được chia ra làm nhiều khu vực; trong đó có khu vực kho Đồng cổ đại với nhiệm vụ chính là lưu giữ và bảo quản các sưu tập hiện vật thuộc các nền văn hóa Tiền – Sơ sử đến giai đoạn 10 thế kỷ chống Bắc thuộc. Nơi đây, hiện đang lưu giữ các sưu tập hiện vật thuộc các nền văn hóa nổi tiếng: Văn hóa Đồng Đậu, Văn hóa Đông Sơn, văn hóa Sa Huỳnh, và các di chỉ khảo cổ học trong miền Nam (di chỉ Giồng Cá Vồ, Giồng Lớn,…). Nhưng, chiếm số lượng chủ yếu trong kho Đồng cổ đại là các sưu tập hiện vật thuộc văn hóa Đông Sơn.

1.1. Các sưu tập hiện vật được người Pháp sưu tầm.

- Louis Pajot khai quật di chỉ Đông Sơn vào các năm 1925, 1927, 1928, 1929, 1930, 1936. Ngoài ra, ông còn đi sưu tầm, đi mua nhiều hiện vật lẻ tẻ ở các huyện của tỉnh Thanh Hóa (Hoằng Hóa, Quảng Xương,…) và các tỉnh khác: Thái Bình,…

- Olov Jansé khai quật di chỉ Đông Sơn, Thanh Hóa vào các năm 1936 – 1937; và sưu tầm hiện vật ở nhiều địa điểm thuộc tỉnh Thanh Hóa, Phố Lu (Lào Cai).

- Các sưu tập hiện vật do D’Argence sưu tầm ở các địa điểm khác nhau: Đại La, Hà Nội, Hà Đông, Sơn Tây, sông Đáy, Ninh Bình, Thanh Hóa, Bắc Ninh, Hòa Bình, Tam Đảo, Thái Nguyên.

Ngoài các học giả được nhắc tên ở trên, còn có một số học giả khác cũng đi sưu tầm các hiện vật đơn lẻ: V. Goloubew, Pouyaune, P. Lévy, Coedès, H. Parmentier, Roque, Aurousseau, Bezacier,…

1.2. Các sưu tập hiện vật do các nhà khảo cổ học Việt Nam khai quật và sưu tầm.

- Đội Khảo cổ (trước đây thuộc Vụ Bảo tồn Bảo tàng) khai quật các di chỉ Thiệu Dương, Đông Sơn (Thanh Hóa) vào các năm 1960, 1961; khai quật mộ cổ Việt Khê (huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng) năm 1961; mộ cổ Châu Can (Hà Tây cũ), hay các di tích Đường Cồ, Vinh Quang, Từ Sơn,...

- Trong thời gian qua, kho hiện vật của Bảo tàng còn được tiếp nhận từ các nguồn sưu tầm từ các sưu tập tư nhân và các sưu tập hiện vật từ các cơ quan công an, hải quan thu giữ qua kiểm tra buôn bán trái phép: Sở Công an Hà Nội, Bộ Nội vụ, Tổng cục Hải quan, Công an quận Hai Bà Trưng, Công an quận Đống Đa…

2. Các sưu tập hiện vật thuộc Văn hóa Đông Sơn rất đa dạng về chất liệu: đồ đá, đồ gốm, đồ đồng, đồ sắt và rất phong phú về loại hình:

- Sưu tập trống đồng với nhiều kích thước: trống loại H1 với kích thước lớn như trống đồng Ngọc Lũ, trống đồng Hoàng Hạ, trống đồng Miếu Môn; trống loại H1 với kích thước nhỡ như trống đồng Ngọc Lũ 2,…

Đặc biệt, năm 2012, hai chiếc trống đồng Ngọc Lũ và Hoàng Hạ đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là Bảo vật quốc gia.

Trống đồng Ngọc Lũ – Hiện vật được công nhận Bảo vật quốc gia năm 2012.

- Sưu tập vũ khí với nhiều loại hình khác nhau: rìu chiến, dao găm (dao găm có cán hình người, dao găm cán củ tỏi,…), giáo, mũi tên, nỏ, qua, kiếm ngắn, hộ tâm phiến….

- Sưu tập công cụ sản xuất: rìu (rìu lưỡi xéo, rìu xòe cân,…), lưỡi cày, đục, dùi, dũa, lưỡi câu, quả cân,…

- Sưu tập đồ dùng sinh hoạt: thạp với nhiều kích thước khác nhau với các loại hình: thố, bình, muôi, bát, đèn hình người quỳ, tượng hươu đỡ đĩa đèn, tượng bò đỡ đĩa đèn, quang đèn…

- Sưu tập đồ tùy táng: trống đồng minh khí, thố minh khí, thùng minh khí, lưỡi cày minh khí…

- Sưu tập đồ trang sức: vòng, khuyên tai, trâm cài đầu, hạt chuỗi, khóa thắt lưng, khung trang trí, bao tay, bao chân…

- Sưu tập nhạc khí: chuông có nhiều kích thước khác nhau…

Khung trang trí – hiện vật do L. Pajot khai quật di chỉ Đông Sơn, Thanh Hóa (tháng 6-1927).

3. Kho bảo quản luôn luôn được Ban lãnh đạo Bảo tàng quan tâm chú ý nhằm lưu giữ và bảo quản tốt nhất các sưu tập hiện vật. Hiện nay, kho bảo quản đã được trang bị hệ thống điều hòa, hút ẩm, chữa cháy tự động,… nhằm đảm bảo điều kiện môi trường bảo quản lý tưởng, lưu giữ tốt nhất cho hiện vật. Nhờ vậy, rất nhiều hiện vật, sưu tập hiện vật đã phục vụ tốt cho các cuộc trưng bày chuyên đề của Bảo tàng. Đặc biệt, trong năm 2014, nhân kỷ niệm 90 năm phát hiện văn hóa Đông Sơn, nhiều hiện vật Đông Sơn đã tham gia trưng bày chuyên đề tại Malaysia, Hàn Quốc, Pháp… đã góp phần quảng bá, giới thiệu tới bạn bè quốc tế những giá trị độc đáo, đặc sắc của văn hóa Đông Sơn nói riêng và di sản văn hóa Việt Nam nói chung./.

Hà Thị Hương Giang (Phòng Quản lý hiện vật)

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Đình Chiến 1998. Kho bảo quản Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam – 40 năm, một chặng đường. Thông báo khoa học 1998. NXb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội: 17-21.

2. Phạm Thúy Hợp 2003. Kho bảo quản với công tác kiểm kê và xây dựng sưu tập hiện vật. Thông báo khoa học 2003. NXb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội: 102-106.

3. Hà Văn Tấn 1994. Văn hóa Đông Sơn ở Việt Nam. Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

  • 11/06/2019 08:28
  • 2255

Là loại hình di vật độc đáo xuất hiện từ văn hóa Phùng Nguyên và tồn tại qua các giai đoạn văn hóa tiếp sau (Đồng Đậu, Gò Mun, Đông Sơn). Đến nay vẫn chưa có sự thống nhất về tên gọi cũng như chức năng của loại hình hiện vật này. Chúng được gọi bằng nhiều tên khác nhau như hòn kê, ông đầu rau, vật hình cốc, vật hình phễu, vật hình sừng bò, vật giữ lửa, chân giò, chân chạc, vật có liên quan đến tôn giáo tín ngưỡng nguyên thủy... Đến nay tên gọi chạc gốm được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng hơn cả. Chạc gốm được tạo bằng tay, chất liệu gốm thô pha nhiều cát sạn sỏi nhỏ, đa số có văn thừng, một số ít trang trí văn khắc vạch. Chạc gốm chia thành hai phần: Phần cốc loe ở trên và phần chân ở dưới. Kích thước to nhỏ khác nhau.

Bài viết khác

Văn hóa Đông Sơn và trao đổi thương mại cổ khu vực Đông Nam Á

Văn hóa Đông Sơn và trao đổi thương mại cổ khu vực Đông Nam Á

  • 11/11/2014 11:07
  • 4239

Trong suốt quá trình hình thành, tồn tại và phát triển, văn hóa Đông Sơn đã để lại một kho tàng di sản văn hóa vật chất đồ sộ. Di sản ấy trước hết được cư dân Đông Sơn tạo dựng trên nền tảng sức mạnh nội sinh, với những tri thức, kinh nghiệm về đúc đồng, làm thuyền, canh tác nông nghiệp được tích lũy qua hàng nghìn năm. Song, với vị trí “ngã ba đường”, là nơi hội tụ, gặp gỡ giữa các nền văn minh, văn hóa lớn, Đông Sơn nằm trong mối quan hệ nhiều mặt với các nền văn hóa khác. Trong đó, trao đổi thương mại là khía cạnh quan trọng, góp phần làm cho văn hóa hóa vật chất Đông Sơn trở nên phong phú và đa dạng hơn. Bài viết này đóng góp một vài ý kiến về tương tác giữa văn hóa Đông Sơn và các khu vực khác từ góc nhìn trao đổi thương mại, qua đó thấy được vị trí quan trọng của văn hóa Đông Sơn, và những tác động trở lại của các hoạt động thương mại cổ đối với văn hóa Đông Sơn.