Chủ Nhật, 14/07/2024
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

11/04/2014 10:38 6361
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Việt Nam và Campuchia có mối quan hệ láng giềng gắn bó lâu đời, sát cánh cùng giúp nhau trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và bảo vệ Tổ quốc, gìn giữ hòa bình và kiến thiết đất nước.Chặng đường lịch sử của hai dân tộc không phải lúc nào cũng bằng phẳng nhưng luôn sáng ngời tình cảm gắn bó máu xương, cùng khổ cùng vui của tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam- Campuchia đã và đang được tái hiện thông qua một số tư liệu, hiện vật đang được trưng bày và lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (BTLSQG).

Thời kỳ 1930-1951: Dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương cùng đấu tranh chống Pháp, Nhật.

Ngày 3-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập. Tám tháng sau khi thành lập, trước những đòi hỏi khách quan của lịch sử, tháng 10-1930, Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ Nhất họp tại Hương Cảng (Trung Quốc) thông qua Luận cương chính trị do đồng chí Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng khởi thảo đồng thời quyết định đổi tên thành Đảng Cộng sản Đông Dương để đảm đương sứ mệnh lãnh đạo nhân dân 3 nước Đông Dương đoàn kết đấu tranh vì mục tiêu chung là hoàn toàn độc lập. Bài viết trên Báo Công Nông Binh (viết tay, in thạch), cơ quan của Xứ ủy Trung kỳ, số 27 ra ngày 6-2-1931 (Bản gốc lưu giữ tại BTLSQG, số ký hiệu 4483/G 6124) giải thích rất rõ về việc đổi tên Đảng. Từ đây nhân dân Đông Dương đã có một cương lĩnh chung và một tổ chức thống nhất để lãnh đạo sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do.

Luận cương chính trị do đồng chí Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng khởi thảo, tháng 10/1930.

Thời kỳ 1930-1945: Giải quyết vấn đề dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập trong phạm vi từng nước ở Đông Dương.

Tháng 9-1939, chiến tranh thế giới lần thứ Hai bùng nổ, phát xít Nhật kéo quân vào Đông Dương. Nhân dân Việt Nam – Campuchia cùng đoàn kết đấu tranh chống cả Pháp lẫn Nhật.

Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (11-1939) nêu rõ các dân tộc ở Đông Dương “đoàn kết thống nhất đánh đổ đế quốc Pháp đòi Đông Dương hoàn toàn độc lập và các dân tộc được quyền tự quyết”. “Sự liên hiệp các dân tộc Đông Dương không nhất thiết bắt buộc các dân tộc phải thành lập một quốc gia duy nhất vì các dân tộc như Việt Nam, Miên, Lào xưa nay vẫn có sự độc lập. Mỗi dân tộc có quyền giải quyết vận mệnh theo ý muốn của mình, song sự tự quyết cũng không nhất định nghĩa là rời hẳn nhau ra”.

Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (5-1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì đã phân tích sâu sắc tình hình thế giới và Đông Dương, chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước ở Đông Dương, cốt làm sao để thức tỉnh tinh thần dân tộc ở các nước Đông Dương. Nghị quyết hội nghị nhấn mạnh rằng, các dân tộc trên bán đảo Đông Dương đều cùng chịu ách thống trị của đế quốc Pháp - Nhật, cho nên phải "tập trung cho được lực lượng cách mạng toàn cõi Đông Dương", làm cho ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia đoàn kết, dựa vào nhau, thúc đẩy nhau giành thắng lợi.

Nghị quyết của Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ VIII, tháng 5/1941.

Như vậy, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã giải quyết vấn đề dân tộc trong phạm vi từng nước ở Đông Dương, thành lập ở mỗi nước một mặt trận riêng, đồng thời tiếp tục tăng cường đoàn kết hai dân tộc. Đó là một chủ trương đúng đắn, nhằm thực hiện quyền dân tộc tự quyết, phát huy sức mạnh mỗi dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh tự giải phóng mình; đập tan những luận điệu xuyên tạc của kẻ thù về vấn đề dân tộc, về cái gọi là "Liên bang Đông Dương" và "họa cộng sản"; đồng thời tạo điều kiện đoàn kết hai dân tộc chống kẻ thù chung Pháp – Nhật.

Cũng liên quan đến “Liên bang Đông Dương”, BTLSQG đang lưu giữ một tài liệu do Vụ Báo chí, Bộ Ngoại giao Việt Nam phát hành năm 1978 (Bản tiếng Anh), trong đó có nhắc lại hệ thống quan điểm của Đảng và Chính phủ Việt Nam từ 1930 đến tháng 2-1978 về vấn đề Liên bang Đông Dương, phản bác lại luận điệu “Việt Nam thống trị Đông Dương bằng một Đảng, một nhà nước và một dân tộc” là hoàn toàn vô căn cứ.

Về tình hình Campuchia trong những tháng cuối năm 1945, bài báo nhan đề “Dân Cao Miên đã lên tiếng” đăng trên báo Cờ Giải Phóng - cơ quan tuyên truyền cổ động của Đảng Cộng sản Đông Dương, số 29 ra ngày 28-10-1945 có viết: “Ngay sau ngày Nhật đầu hàng, một chính phủ Cao Miên độc lập đã được thành lập do Thủ tướng Sơn Ngọc Thành đứng đầu. Sau vụ khủng bố dã man ở Nam Vang, bắt cóc Thủ tướng Sơn Ngọc Thành, Pháp đã lập nội các bù nhìn để bưng bít nguyện vọng của nhân dân Cao Miên, xúi giục một số dân chúng vô thức đánh giết Việt kiều và đòi lại Thủy Chân Lạp, đòi lại Nam bộ. Song nhân dân Cao Miên có bao giờ quên rằng chính giặc Pháp đã cắt 1/3 đất Cao Miên nhường cho Xiêm, đã dâng toàn dân nước Cao Miên cho phát xít Nhật; nhân dân Cao Miên có bao giờ quên rằng từ năm 1940 đến 1945, giặc Pháp đã bắn giết hàng trăm hàng ngàn chiến sĩ, nhà sư yêu nước tranh đấu cho nền độc lập của Cao Miên. Nhân dân Cao Miên hiểu rằng Cao Miên và Việt Nam cùng một cảnh ngộ như nhau, cùng bị bọn thực dân Pháp áp bức bóc lột, nhân dân Cao Miên hiểu rằng hai dân tộc đau khổ ấy phải nắm chặt tay nhau đánh đuổi kẻ thù chung là thực dân Pháp. Vì thế nên sau vụ khủng bố ở Nam Vang, một số đông người Miên đã chạy sang Nam bộ Việt Nam để tố cáo với thế giới hành động xâm lược của giặc Pháp và để chiến đấu bên cạnh người Việt Nam đặng giành giữ nền độc lập chung cho các dân tộc Đông Dương”.

Thời kỳ 1945-1951: Thực hiện bình đẳng tuyệt đối giữa các nước có chủ quyền, thành lập ở mỗi nước Đông Dương một đảng riêng, tăng cường đoàn kết Việt Nam - Campuchia kháng chiến chống thực dân Pháp, bảo vệ độc lập dân tộc.

Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt, phát xít Nhật và tay sai ở Đông Dương hoang mang, nhân dân Việt Nam đã đứng lên khởi nghĩa, thành lập Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa ngày 2-9-1945. Tháng 9-1945, sau khi gây hấn Nam bộ và chiếm được Sài Gòn, thực dân Pháp lại cho quân nhảy dù xuống Phnômpênh, mở rộng cuộc chiến.

Ngay trong những ngày đầu Pháp tái chiếm Đông Dương, ngày 25-11-1945, Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra Chỉ thịKháng chiến kiến quốc để chỉ đạo sự nghiệp giải phóng dân tộc của ba nước Đông Dương. Chỉ thị chủ trương: “Thống nhất mặt trận Việt- Miên- Lào chống Pháp xâm lược”, xác định những nét cơ bản về đường lối, chủ trương kháng chiến chống thực dân Pháp tạo cơ sở hình thành liên minh chiến đấu Việt Nam– Campuchia.

Nhận thức tầm quan trọng trong sự nghiệp chống kẻ thù chung, lãnh đạo hai nước đã tìm mọi cách tạo cơ sở về tổ chức, về pháp lí để thực hiện cuộc chiến tranh liên minh. “Ngay sau khi Chính phủ Khơme ra đời, xứ ủy và Ủy ban hành chính Nam bộ đã cử ông Sơn Thái Nguyên đến Phnômpênh gặp Sơn Ngọc Thành để bàn bạc phối hợp cùng chống Pháp nhưng sự việc không thành. Đến tháng 10-1945, để tránh sự đàn áp của Pháp, một số nhân sĩ yêu nước đã chạy sang vùng Châu Đốc, An Giang. Với sự giúp đỡ của những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, họ đã thành lập Ủy ban Cao Miên độc lập do ông Pách Chuôn làm chủ tịch, ông Kim Chuôn làm Phó Chủ tịch. Việt Nam cử ông Tưởng Dân Bảo làm phái viên bên cạnh ủy ban để giúp đỡ mọi công việc. Nhưng Ủy ban Cao Miên độc lập chỉ tồn tại một thời gian ngắn rồi tan rã.

Trước tình hình cực kỳ khó khăn ở Campuchia, Đảng ta chủ trương Phải thành lập ngay liên quân Miên – Việt và làm cho chiến tranh du kích lan rộng trên đất Miên. Tháng 12-1945, Hội Cứu quốc Xamakhum Ítxarắc đã được thành lập bao gồm những người Khơme yêu nước như Mé Muôn, Mayphô, Xiu Hiêng, Đápchuôn... tham gia. Đầu năm 1946, xứ ủy Nam kỳ quyết định thành lập một đoàn cán bộ xây dựng “Con đường xuyên Tây” để vận chuyển hàng hóa, vũ khí từ Thái Lan về nước và đưa đón đoàn cán bộ từ miền Nam ra Bắc. Phụ trách đoàn là Sơn Ngọc Minh và Dung Văn Phúc. Trong thời gian này, Ban Lãnh đạo quân sự Mặt trận miền Tây đã đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền và vũ trang từ Hạ Lào sang Tây Bắc Campuchia. Tháng 8-1946, liên quân Miên – Việt ra đời do Sơn Ngọc Minh làm chỉ huy trưởng, Dung Văn Phúc và Mé Muôn làm chỉ huy phó góp phần phát triển phong trào kháng chiến chống Pháp ở các vùng Bát tam bang, Biển Hồ, Tây Bắc và Tây Nam Campuchia. Cuối năm 1946, liên quan Miên – Việt do Ngô Thất Sơn chỉ huy đã tổ chức đánh chiếm Xiêm Riệp, làm chủ thị xã trong một tuần lễ, gây tiếng vang lớn trên chiến trường miền Nam Đông Dương, mở đầu cho liên minh chiến đấu Việt Nam – Campuchia chống thực dân Pháp xâm lược”.

Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Lễ chào cờ của Liên quân Việt - Miên trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Thời kỳ này, BTLSQG còn lưu giữ nhiều ảnh tư liệu lịch sử về đoàn kết chiến đấu của liên quân Việt – Miên; Hội nghị toàn quốc Cao Miên tự do lần thứ Nhất, từ 17-19/3/1950; Hội nghị cán bộ toàn Miên lần thứ Nhất, từ 12-22/3/1950; Hội nghị cán bộ toàn Miên lần thứ hai, tháng 6-1951; Phái đoàn quân dân chính Cao Miên sang thăm Nam bộ, ngày 12-11-1951...

Hội nghị cán bộ toàn Miên lần thứ Nhất, từ 12-22/3/1950.

Các đại biểu về dự Hội nghị cán bộ toàn Miên lần thứ hai, tháng 6-1951.

Ông Phạm Văn Bạch (bên phải), Chủ tịch UBKC Nam Bộ tặng Quốc kỳ Việt Nam cho ông Sơn Ngọc Minh nhân dịp Phái đoàn quân dân chính Cao Miên sang thăm Nam bộ, ngày 12-11-1951.

Bước sang năm 1951, cục diện chiến tranh biến chuyển ngày càng có lợi cho cách mạng Việt Nam và Campuchia, tạo điều kiện đưa quan hệ đoàn kết, phối hợp chiến đấu giữa nhân dân hai nước sang một giai đoạn mới. Song, thực dân Pháp được sự trợ giúp của đế quốc Mỹ vẫn tăng cường chiến tranh, gây khó khăn cho cuộc kháng chiến ở từng nước, làm cản trở quá trình phối hợp chiến đấu giữa nhân dân Việt Nam và Campuchia.

Trước tình hình đó, Đại hội đại biểu lần thứ hai của Đảng Cộng sản Đông Dương đã họp từ ngày 11 đến 19- 2-1951, tại xã Vinh Quang (nay là xã Kim Bình), huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Đại hội đã thông qua Nghị quyết về đường lối, nhiệm vụ chung và đề ra chủ trương xây dựng ở mỗi nước Việt Nam, Lào, Campuchia một đảng cách mạng, có cương lĩnh riêng phù hợp với hoàn cảnh cụ thể để lãnh đạo cuộc kháng chiến ở từng nước đến thắng lợi hoàn toàn. Ở Việt Nam, Đại hội quyết định đưa Đảng ra hoạt động công khai, lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam.

Tồn tại trong 21 năm, Đảng Cộng sản Đông Dương đã hoàn thành sứ mệnh cao cả, lãnh đạo nhân dân Việt Nam tiến hành Cách mạng tháng 8 thành công năm 1945, lật đổ phát xít Nhật, tiếp tục lãnh đạo nhân dân Đông Dương kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp.

Theo sáng kiến của Đảng Lao động Việt Nam, ngày 11-3-1951, Hội nghị liên minh nhân dân ba nước Đông Dương khai mạc tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Các đại biểu đại diện Mặt trận Liên Việt của Việt Nam, của Mặt trận Lào Ítxalạ, của Mặt trận Khơme Ítxarắc đã thảo luận và nhất trí thành lập khối liên minh nhân dân Việt Nam – Lào – Campuchia theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, tương trợ và tôn trọng chủ quyền của nhau, cùng nhau đánh đuổi bọn thực dân, đế quốc xâm lược, giành độc lập thực sự cho nhân dân Đông Dương. Hội nghị đề ra chương trình hành động chung và cử Ủy ban liên minh gồm đại diện của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia.

BTLSQG đang lưu giữ một số ảnh tư liệu về Hội nghị thành lập Ủy ban liên minh Việt- Miên – Lào tổ chức tại Cao Miên; các đại biểu Cao Miên đã tham dự Đại hội thống nhất Mặt trận Việt Minh - Liên Việt tại Việt Bắc, từ 3-7/3/1951....

Ông Siêu Hiêng – đại biểu Cao Miên phát biểu tại Đại hội toàn quốc thống nhất Việt Minh- Liên Việt, năm 1951.

Việc thành lập khối liên minh nhân dân Việt Nam – Lào – Campuchia là thắng lợi có ý nghĩa chiến lược, tạo cơ sở nâng cao quan hệ đoàn kết và phối hợp chiến đấu giữa nhân dân ba nước Đông Dương, là đòn giáng mạnh mẽ vào chính sách “chia để trị” của bọn thực dân, đế quốc.

(Kỳ 1 đăng tại mục Chuyên khảo ngày 13/8/2013- Ban BT)

TS. Vũ Mạnh Hà-Phó giám đốc BTLSQG

Ths. Nguyễn Thị Tường Khanh-Phó TP Phòng Truyền thông

Tài liệu tham khảo:

1. Tìm hiểu Lịch sử - văn hóa Campuchia, NXB KHXH. H, 1983.

2. Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam. Hội nghị khoa học về quan hệ Việt Nam - Campuchia trong lịch sử (lần thứ Nhất). Viện Khoa học xã hội TP HCM. Ban Đông Nam Á, 1980.

3. Hội Hữu nghị Việt Nam- Campuchia. Chào mừng kỷ niệm 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước Việt Nam- Campuchia. NXB Hội nhà văn. H, 2012.

4. Nguyễn Duy Dũng. Việt Nam- Lào- Campuchia hợp tác hữu nghị và phát triển. NXB Thông tin và truyền thông. H, 2012.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Bài viết khác

Vài cảm nhận về nhà Trần và vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các Di tích lịch sử - văn hóa nhà Trần trên đất Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (Phần 2)

Vài cảm nhận về nhà Trần và vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các Di tích lịch sử - văn hóa nhà Trần trên đất Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (Phần 2)

  • 25/03/2014 08:47
  • 3972

Về lập hồ sơ xếp hạng di tích, bảo tồn, phát huy giá trị, qua nội dung các tham luận ở các cuộc hội thảo kể trên, tôi cũng nhận ra rằng: Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình đã nêu cao ý thức trách nhiệm của mình đã chỉ đạo các cơ quan chức năng thuộc thẩm quyền tập hợp tư liệu, khảo sát, kiểm kê, lập hồ sơ, tranh thủ sự trợ giúp của các cơ quan chuyên ngành ở trung ương chỉ dẫn và bổ túc cho kiến thức, cũng như các cứ liệu khoa học, pháp lý, trên cơ sở đó hoàn thiện hồ sơ để trình Ủy ban nhân dân tỉnh xếp hạng các di tích cấp tỉnh, để tỉnh trình Bộ Văn hóa, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích cấp quốc gia.