Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Ngày 13-2-1965, Tổng thống Mỹ Giônxơn quyết định đánh phá miền Bắc Việt Nam bằng không quân và hải quân nhằm mục tiêu cụ thể là:

- Phá tiềm lực kinh tế và quốc phòng, phá công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc.

- Ngăn chặn nguồn chi viện từ bên ngoài vào miền Bắc và từ miền Bắc vào miền Nam.

- Uy hiếp tinh thần, làm lung lay ý chí chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta ở cả hai miền đất nước.

Tàu khu trục Ma Đốc của Hải quân Mỹ khiêu khích ngày 5-8-1964 ở Vịnh Bắc Bộ.(Ảnh TLBTLSQG).

Hải quân Nhân dân Việt Nam nổ súng bắn trả máy bay Mỹ ở Quảng Ninh, ngày 5-8-1964. (Ảnh TLBTLSQG).

Chúng huênh hoang tuyên bố đưa miền Bắc trở lại thời kỳ đồ đá. Mỹ đã huy động lực lượng không quân, hải quân rất lớn gồm hàng ngàn máy bay tối tân thuộc 50 loại khác nhau, kể cả những loại mới nhất như: B52, F111 và các loại vũ khí hiện đại. Không quân và hải quân Mỹ được lệnh tập trung đánh vào các mục tiêu quân sự, các đầu mối giao thông, các nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ, các công trình thủy lợi, khu đông dân. Chúng đánh cả trường học, nhà trẻ, bệnh viện, khu an dưỡng, đền chùa, nhà thờ…

Bệnh viện tỉnh Thanh Hóa bị máy bay Mỹ ném bom phá hoại, ngày 1-6-1966.(Ảnh TLBTLSQG).

Máy bay, tàu chiến Mỹ bắn phá liên tục, trung bình mỗi ngày có 300 lượt máy bay đi gây tội ác, 1.600 tấn bom đạn trút xuống các làng mạc, phố xá, cướp đi biết bao sinh mạng và gây thương tích cho rất nhiều người dân vô tội. Bom đạn Mỹ đã tàn phá biết bao của cải, cơ sở kinh tế (công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải), nhiều công trình văn hóa, giáo dục, y tế mà nhân dân ta đã tạo dựng trong hơn 10 năm trước đó. Cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân của Mỹ phá hoại miền Bắc nước ta, biến cả nước ta có chiến tranh với hình thức và mức độ khác nhau ở mỗi miền.

Quân và dân miền Bắc vừa sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu, năm 1965.(Ảnh TLBTLSQG).

Thực hiện đường lối của Đảng, thể hiện trong các Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 11 và 12, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo nhân dân miền Bắc vừa sản xuất, vừa chiến đấu, đánh thắng chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, đồng thời ra sức hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho cách mạng miền Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm các chiến sĩ lực lượng phòng không bảo vệ Thủ đô, ngày 25-9-1966.(Ảnh TLBTLSQG).

Quân và dân ta không hề nao núng, càng căm thù giặc, càng quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Các lực lượng vũ trang đẩy mạnh phong trào thi đua “quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” với khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”. Giai cấp công nhân nêu quyết tâm “Chắc tay súng, vững tay búa”. Nông dân nêu quyết tâm Chắc tay súng, vững tay cày. Cán bộ nhân viên thi đua thực hiện “Ba cải tiến”. Trong thanh niên có phong trào “Ba sẵn sàng”, trong phụ nữ có phong trào “Ba đảm đang”, trong giáo viên và học sinh có phong trào thi đua “Hai tốt” (dạy tốt, học tốt), trong thiếu niên- nhi đồng có phong trào “Làm nghìn việc tốt”. Ở các địa phương còn có phong trào “Hai giỏi” (chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi) với khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng”.

Biên đội “Mic. 17” Trần Hanh xuất kích.(Ảnh TLBTLSQG).

Quân dân miền Bắc anh dũng chiến đấu, bắn cháy máy máy bay Mỹ, năm 1965.(Ảnh TLBTLSQG).

Xác chiếc máy bay không người lái thứ 18 và là chiếc thứ 952 bị quân dân miền Bắc bắn rơi tại xã Kim Chung, huyện Đông Anh, Hà Nội, ngày 15-4-1966.(Ảnh TLBTLSQG).

Tên đại úy, phi công Mỹ Gideon Selleck Willard, lái máy bay F105 bị quân dân Lục Ngạn, Bắc Giang bắt sống ngày 7-8-1966.(Ảnh TLBTLSQG).

Nữ pháo binh Ngư Thủy, Quảng Bình (đơn vị anh hùng) đã bắn cháy tàu chiến địch ngay trong trận đầu, ngày 7-2-1968.(Ảnh TLBTLSQG).

Trong hơn 4 năm (từ ngày 5-8-1964 đến ngày 1-11-1968), giáng trả cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, quân dân miền Bắc đã bắn rơi và bắn cháy 3.243 máy bay Mỹ (trong đó có 6 máy bay B52, 3 máy bay F111), diệt và bắt sống nhiều giặc lái Mỹ, bắn chìm và bắn bị thương 143 tàu chiến, tàu biệt kích. Do bị thiệt hại nặng ở cả hai miền Nam, Bắc, nhất là trong cuộc Tổng tiến công của quân ta ở miền Nam Tết Mậu Thân 1968, từ ngày 31-3-1968, Mỹ buộc phải tuyên bố ném bom hạn chế miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra và ngày 1-11-1968 phải ngừng hoàn toàn ném bom, bắn phá miền Bắc.

Ngày 3-11-1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước : “chúng ta đã đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc. Song đó chỉ mới là thắng lợi bước đầu. Đế quốc Mỹ rất ngoan cố và xảo quyệt. Chúng nói “hòa bình”, “thương lượng” nhưng vẫn chưa chịu từ bỏ dã tâm xâm lược của chúng…Vì vậy, nhiệm vụ thiêng liêng của toàn dân ta lúc này là phải nâng cao tinh thần quyết chiến quyết thắng, quyết tâm giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hòa bình thống nhất Tổ quốc. Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu, quét sạch nó đi.”

Thắng lợi to lớn của quân và dân miền Bắc đập tan bước leo thang cao nhất trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của giặc Mỹ, đã phối hợp nhịp nhàng với cuộc chiến đấu của quân và dân miền Nam, đánh bại nỗ lực cao nhất của hơn 1 triệu quân Mỹ, ngụy và chư hầu trong cuộc phản công chiến lược lần thứ hai. Chiến tranh nhân dân Việt Nam, cách đánh dũng cảm sáng tạo của quân đội nhân dân Việt Nam đã tỏ rõ sức mạnh chiến thắng trước quân đội xâm lược lớn, trang bị hiện đại của đế quốc Mỹ. Chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mỹ đang đứng trước nguy cơ bị phá sản. Những khả năng mới, thời cơ mới đã mở ra cho quân và dân ta tiến lên giành những thắng lợi to lớn hơn nữa.

Chu Lộc - Phương Thảo (tổng hợp)

Nguồn:

1. Việt Nam những sự kiện (1945-1986), Nxb Khoa học Xã hội. Hà Nội, 1990.
2. Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị Quốc gia- Sự thật. Hà Nội , 2011.
3. Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam. Lược sử Việt Nam, Nxb Văn hóa - Thông tin. Hà Nội, 2009.
4. Lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam (1944-1975), Nxb Quân đội Nhân dân. Hà Nội, 2005.