Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Những công tác chuẩn bị cho phiên họp được gấp rút tiến hành. Trong hai ngày 5 và ngày 6 tháng 11 năm 1975, Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Ủy ban trung ương Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam, Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Hội đồng Cố vấn chính phủ cùng đại diện các nhân sĩ, trí thức yêu nước, dân chủ, đã mở hội nghị liên tịch tại Sài Gòn. Hội nghị đã tiến hành thảo luận và đi đến nhất trí về sự cần thiết sớm hoàn thành thống nhất đất nước trước hết là về mặt nhà nước. Hội nghị cũng đã đề xuất những nguyên tắc và biện pháp tiến hành hiệp thương tổng tuyển cử hai miền Nam Bắc và cử đoàn đại biểu miền Nam tham dự hội nghị hiệp thương với đoàn đại biểu miền Bắc.

Từ ngày 15 đến ngày 21 tháng 11 năm 1975, Hội nghị Hiệp thương chính trị thống nhất được tổ chức tại Sài Gòn. Hội nghị đã tiến hành thảo luận và đi đến nhận định “cách mạng Việt Nam đã chuyển sang một giai đoạn mới, giai đoạn cả nước cùng làm cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cần hoàn thành thống nhất đất nước trên cơ sơ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đó là sự thống nhất trọn vẹn và vững chắc nhất”. Để làm được như vậy “cần tổ chức sớm cuộc tổng tuyển cử trên lãnh thổ Việt Nam để bầu ra quốc hội chung cho cả nước. Là Cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Việt Nam hoàn toàn độc lập và chủ nghĩa xã hội, Quốc hội đó sẽ xác nhận thể chế nhà nước, bầu ra các cơ quan lãnh đạo của nhà nước và quy định hiến pháp mới của nước Việt Nam thống nhất”

Công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tiến tới cuộc Tổng tuyển cử được triển khai ngay đầu năm 1976 trong phạm vi cả nước. Đây là cuộc bầu cử Quốc hội lần thứ hai diễn ra vào ngày 25 tháng 4 năm 1976, sau lần đầu tổ chức đầu tiên năm 1946. Hơn 23 triệu cử tri đi bầu và bầu ra 492 đại biểu. Cuộc Tổng tuyển cử kết thúc thắng lợi, có ý nghĩa quan trọng góp phần quyết định trên con đường tiến tới hòa bình thống nhất đất nước về mặt nhà nước.

Toàn cảnh phiên họp đầu tiên Quốc hội nước Việt Nam thống nhất ngày 2/6/1976. (Ảnh tư lệu BTLSQG)

Trên thắng lợi đó, từ ngày 24/6 đến ngày 3/7/1976, Quốc hội nước Việt Nam thống nhất đã họp phiên đầu tiên với 492 đại biểu. Có thể coi đây là phiên họp lịch sử của Quốc hội, vì đây là phiên họp đầu tiên sau khi đất nước thống nhất. Nhiều vấn đề quan trọng đã được quyết định như đổi tên nước là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (từ ngày 2/7/1976). Quốc kỳ là lá cờ đỏ sao vàng, Quốc ca là bài Tiến quân ca. Quốc huy mang dòng chữ “Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, chọn Hà Nội là thủ đô của nước Việt Nam, thành phố Sài Gòn – Gia Định được đổi thành Thành phố Hò Chí Minh

Trong phiên họp này Đồng chí Tôn Đức Thắng được bầu làm Chủ tịch nước; đồng chí Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Hữu Thọ được bầu làm Phó chủ tịch nước; đồng chí Trường Chinh làm Chủ tịch ủy ban thường vụ Quốc hội, đồng chí Phạm văn Đồng được bầu làm Thủ tướng chính phủ. Cùng các Phó thủ tướng là Phạm Hùng, Huỳnh Tấn Phát, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Duy Trinh, Lê Thanh Nghị, Võ Chí Công, Đỗ Mười về sau có bổ sung thêm Tố Hữu (1980), Nguyễn Lam (1980), Trần Quỳnh (1981).

Thủ tướng Phạm Văn Đồng bỏ phiếu bầu cơ quan lãnh đạo tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI, tháng 6/1976.

Ở địa phương, Quốc hội ra quyết định tổ chức thành ba cấp chính quyền, cấp tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương, cấp huyện và tương đương, cấp xã và tương đương. Ở mỗi cấp chính quyền này đều có hội đồng nhân dân được bầu theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp bỏ phiếu kín và ủy ban nhân dân là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương do hội đồng nhân dân bầu ra. Trong khi chưa có Hiến pháp mới thì Quốc hội chủ trương sử dụng Hiến pháp năm 1959.

Như vậy, hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước là yêu cầu tất yếu, khách quan của sự phát triển cách mạng Việt Nam. Điều đó thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí thống nhất Tổ quốc, quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam độc lập và thống nhất của toàn thể dân tộc.

Thu Nhuần (tổng hợp)