Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập là kết quả tất yếu của một quá trình đấu tranh lâu dài, gian khổ và cực kỳ anh dũng của quân và dân miền Nam. Nó đánh dấu một bước thắng lợi mang ý nghĩa lịch sử trọng đại trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta.
Thắng lợi của cuộc tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968) đã làm chấn động dư luận nước Mỹ, làm giảm sút ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ. Trước những yêu cầu cấp thiết của giai đoạn mới, từ ngày 6 đến ngày 8 tháng 6 năm 1969, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình miền Nam ở Việt Nam cùng các lực lượng yêu nước khác đã họp Đại hội đại biểu quốc dân miền Nam, nhất trí bầu ra Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Hội đồng cố vấn Chính phủ.
Các đại biểu biểu quyết nhất trí bầu ra Chính phủ Cách mạng LTCHMNVN và Hội đông cố vấn Chính phủ, 6/1969.(Ảnh tư liệu BTLSQG)
Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam gồm có: Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát (Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam) làm Chủ tịch. Bác sĩ Phùng Văn Cung, Giáo sư Nguyễn Văn Kiết và cụ Nguyễn Đóa làm Phó Chủ tịch.
Hội đồng cố vấn: Luật sư Nguyễn Hữu Thọ (Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam) làm Chủ tịch; Luật sư Trịnh Đình Thảo (Chủ tịch Ủy ban Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam) làm Phó Chủ tịch.
Đây là Chính phủ liên hiệp rộng rãi các lực lượng tán thành hòa bình, trung lập, độc lập, dân chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát (đứng giữa) được bầu làm Chủ tịch Chính phủ lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.(Ảnh tư liệu BTLSQG).
Chính phủ Cách mạng lâm thời chủ trương tập hợp, đoàn kết toàn thể nhân dân miền Nam đứng lên đánh đuổi đế quốc Mỹ, lật đổ chế độ tay sai phản động giành quyền độc lập, thực hiện hòa bình, trung lập và phát triển tiến tới thống nhất đất nước. Chính phủ Cách mạng lâm thời ra đời là một thắng lợi trong quá trình hoàn chỉnh hệ thống chính quyền cách mạng ở miền Nam Việt Nam, một chính quyền thực sự dân tộc và dân chủ. Theo chủ trương của Đảng, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và chính quyền cách mạng của nhân dân miền Nam đã thi hành những cải cách dân chủ ở vùng giải phóng, đặc biệt là chính sách ruộng đất. Khẩu hiệu “ người cày có ruộng” đã được thực hiện. Đại bộ phận nông dân ở miền Nam đã có ruộng để cày cấy. Sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp phát triển. Sự nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế cũng đạt được những kết quả quan trọng. Những cải cách dân chủ được thực hiện bước đầu ở vùng giải phóng đã làm nổi lên những mâu thuẫn sâu sắc giữa hai chế độ đang đấu tranh quyết liệt ở miền Nam: chế độ dân chủ nhân dân và chế độ thuộc địa kiểu mới.
Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trong buổi ra mắt, tháng 6 - 1969. (Ảnh tư liệu BTLSQG)
Việc thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam là một sự kiện quan trọng có ý nghĩa to lớn đối với cách mạng miền Nam. Tạo ra lợi thế chính trị trong việc tập hợp các lực lượng yêu chuộng hòa bình, dân chủ, tiến bộ trong nước và quốc tế. Ngay sau khi tuyên bố thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời đã được đông đảo các nước anh em và bạn bè quốc tế ủng hộ. Riêng trong tháng 6 năm 1969 có 23 quốc gia trên thế giới tuyên bố công nhận và đặt quan hệ ngoại giao cấp đại sứ. Những thắng lợi quan trọng này là điều kiện thuận lợi để ta củng cố, phát triển uy thế chính trị, đẩy mạnh và đưa mặt trận đấu tranh ngoại giao lên tầm cao mới. Sự kiện không những khẳng định thế đi lên, thế chiến thắng mà còn là một đòn giáng mạnh vào âm mưu và hành động xâm lược của đế quốc Mỹ và chế độ bù nhìn, tay sai của chúng.
Chính-Huệ (tổng hợp)
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.