Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Giữa lúc cách mạng Việt Nam đang lâm vào cuộc khủng hoảng về lối cứu nước. Người thanh niên Nguyễn Tất Thành, sau bao suy tư, trăn trở, sau bao lần phải chứng kiến cảnh đói khổ, lầm than của đồng bào. Ra nước ngoài , tìm con đường mới để giải phóng dân tộc là mục tiêu của Người sau sự chiêm nghiệm về thất bại của các phong trào đấu tranh đã diễn ra trước đó. Người đã nói: “ Tôi muốn đi ra ngoài xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào” câu nói rất nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng thể hiện thái độ dứt khoát, sẵn sàng đón nhận gian lao, thử thách trước bước ngoặt của cuộc đời.

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, trải qua gần 30 năm( tháng 6 năm 1911 đến tháng 1 năm 1941) khảo sát, kiếm tìm con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, đem lại tụ do, hạnh phúc cho nhân dân, bước chân của Người đã in dấu trên nhiều quốc gia, châu lục.

Tranh vẽ “Nguyễn Tất Thành tìm đường cứu nước”, hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. (Ảnh tư liệu BTLSQG).

Ngày 6 tháng 7 năm 1911 tàu cập bến Mác xây( Pháp), ngay khi đến nước Pháp Nguyễn Tất Thành đã liên hệ với nhà yêu nước Phan Châu Trinh. Không dừng lại ở Pháp. Khoảng cuối năm 1912, Người sang nước Mỹ, đầu năm 1914, Người sang nước Anh. Năm 1916 thời gian này ở Việt Nam đã sảy ra cuộc vận động khởi nghĩa của Việt Nam Quang phục Hội với sự tham gia của vua Duy Tân, ở Thái Nguyên đứng lên khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của bọn thực dân. Nhận thấy ở nước Pháp là nơi có điều kiện khách quan thuận lợi cho những hoạt động của mình, khoảng cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành trở lại nước Pháp để có điều kiện trực tiếp hoạt động cách mạng. Ở Pháp, những năm 1917 – 1923 Người thực sự hòa nhập trong phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân Pháp. Người dồn hết tâm trí vào các hoạt động trong Việt kiều yêu nước, xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với cách mạng phong trào trong nước, hướng dẫn phong trào đi theo con đường của cách mạng vô sản thế giới. Thông qua phong trào của kiều bào, những sách báo mang tư tưởng giáo dục tinh thần yêu nước và cách mạng, trong đó báo Le Paria( Người cùng khổ) do Người tham gia sáng lập và làm chủ bút… được chuyển về Việt Nam, từng bước góp phần định hướng con đường cứu nước cho nhân dân ta.

Từ thực tế hành động và đấu tranh của Nguyễn Tất Thành, các nhân viên mật thám của Pháp đã nhận định, Người thực sự là linh hồn Nhóm người Việt Nam yêu nước tại Pháp. Vào đầu năm 1919, Nguyễn Tất Thành vào Đảng Xã hội pháp, cuối tháng 12 năm 1920, Người tham gia sáng lập Đảng Cộng sản pháp và từ một người yêu nước Nguyễn Tất Thành trở thành người cộng sản.

Danh thiếp thợ ảnh của Nguyễn Ái Quốc trong thời kỳ hoạt động ở Pari, 1919-1924. (Ảnh tư liệu BTLSQG)

Cuối năm 1919, Đảng Xã hội Pháp thành lập ủy ban Quốc tế III, ủy ban này có nhiệm vụ vận động và bảo vệ cách mạng vô sản Nga đang bị các chính phủ tư sản tiến công dữ dội. Nguyễn Ái Quốc tham gia rất tích cực các hoạt động của tổ chức này. Người tranh thủ thông báo với các bạn Pháp về tình hình Việt Nam và các tội ác của thực dân Pháp ở đó. Hoạt động trong Đảng Xã hội Pháp, Người đã dùng vũ khí sắc bén và cực kỳ quan trọng đó là viết bài tố cáo tội ác của thực dân Pháp trên các báo của Đảng. Làm cho nhân dân Pháp và đặc biệt là cho nhân dân Việt Nam thấy rõ bộ mặt thật của thực dân Pháp. Người đã đến với sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I. Lênin. Luận cương của Lênin đã làm cho Người rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng, vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi trong phòng một mình mà Người nói thật to như đang nói trước đông đảo quần chúng: “ Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng cho chúng ta”. Từ đây, Người đã tìm thấy con đường đi cho dân tộc mình, cho đất nước mình và hoàn toàn tin theo Lênin, tin vào Quốc tế III. Hoạt động trong Đảng Xã hội Pháp đã làm cho Nguyễn Ái Quốc càng nhận rõ thực trạng của xã hội Pháp, nhận rõ bộ mặt thật dã man, tàn bạo của thục dân Pháp – những thứ ẩn dấu đằng sau những từ “ Tự do, Bình đẳng, Bác ái” mà Người lặn lội đi tìm.

Sách “ Bản án chế độ thực dân Pháp” của Nguyễn Ái Quốc xuất bản lần đầu tiên ở Pháp năm 1925. (Ảnh tư liệu BTLSQG)

Tháng 6 năm 1923, Người rời nước Pháp để đến nước Nga Xô Viết. Ở nước Nga, những năm 1923 - 1924, Người đã tham gia nhiều hoạt động trong phong trào cộng sản và tham dự nhiều hội nghị quốc tế, trong đó có Hội nghị lần thứ nhất Quốc tế Nông dân (diễn ra vào tháng 10 năm 1923) với tư cách là đại biểu nông dân của các nước thuộc địa.

Ngày 11 tháng 4 năm 1924, trong bức thư gửi Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản, Người có nói đến chuyến đi khảo sát và nghiên cứu ở Trung Quốc. Người dự định sẽ “ thiết lập những mối quan hệ giữa Đông Dương và Quốc tế Cộng sản” sẽ “ tổ chức một cơ sở thông tin và tuyên truyền”.

Khi Người đã về Quảng Châu (Trung Quốc) hoạt động và Người tiếp tục nhiệm vụ đặt ra trong chương trình thiết lập đường dây liên lạc “Mátxcơva – Đông Dương – Pari”.

Chính vì vậy mà tuyến cách mạng Quốc tế - Việt Nam được khai thông, tăng cường và củng cố, cách mạng Việt Nam được hòa nhập với cách mạng thế giới và trở thành một bộ phận cách mạng thế giới. Cũng từ đó Nguyễn Ái Quốc tạo được con đường trở về Tổ quốc sau những năm bôn ba tìm đường cứu nước.

Huệ- Chính (tổng hợp)