Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Thời kì ở Pháp lần thứ 2.

Đầu năm 1919, Người gia nhập Đảng xã hội Pháp, một Đảng tiên tiến lúc bấy giờ, với lý do đây là tổ chức duy nhất ở Pháp bênh vực các nước thuộc địa, là tổ chức duy nhất theo đuổi lý tưởng cao quý của Đại cách mạng Pháp: “ Tự do, Bình đẳng, Bác ái”

Ngày 19 tháng 6 năm năm 1919, đại diện một nhóm người Việt Nam yêu nước, bản " Yêu sách của nhân dân An Nam", gồm tám điểm và được viết bằng tiếng Pháp, ký tên Nguyễn Ái Quốc và gửi tới Hội nghị Hòa bình Versailles, đòi chính phủ Pháp ân xá chính trị phạm, thực hiện các quyền tự do, dân chủ và quyền bình đẳng của dân tộc Việt Nam. Người còn gửi thư riêng kèm theo bản yêu sách cho các đoàn đại biểu Đồng Minh dự hội nghị, nhưng không gây được sự chú ý . Từ đó Người dùng tên Nguyễn Ái Quốc.

Bản yêu sách Tám điểm của nhân dân Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc và nhóm người Việt Nam yêu nước gửi Nghị viện Pháp và các đoàn đại biểu dự Hội nghị Véc xây, 6/1919.(Ảnh tư liệu BTLSQG)

Giữa năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lenin đăng trên báo Nhân Đạo (là cơ quan phát ngôn của Đảng Cộng sản Pháp), Người đã tìm thấy những luận điểm đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh đất nước mình. Từ đó Người tin theo Lenin, tin theo Quốc tế cộng sản.

Tháng 12 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham dự Đại hội lần thứ 18 của Đảng Xã hội Pháp tại Tours với tư cách là đại biểu Đông Dương, trở thành một trong những sáng lập viên của Đảng Cộng sản Pháp. Sự kiện này đánh dấu bước nhảy vọt trong tư tưởng chính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ lập trường yêu nước chuyển sang lập trường cộng sản, Người khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản”. Từ đây Người bắt tay vào chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức, chính trị cho sự ra đời một chính đảng vô sản trên đất nước Việt Nam.

Nguyễn Ái Quốc phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XVIII Đảng Xã hội Pháp họp tại thành phố Tua (Pháp), 12/1920.(Ảnh tư liệu BTLSQG)

Năm 1921, Người cùng một số nhà yêu nước của các thuộc địa Pháp lập ra Hội Liên hiệp Thuộc địa.Năm 1922, Nguyễn Ái Quốc cùng một số nhà cách mạng thuộc địa ra báo Le Paria (Người cùng khổ). Tờ này ra được 38 số với mỗi số bán được quãng 1000 tới 5000 bản, một con số thuyết phục vào lúc bấy giờ.

Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp do Nguyễn Ái Quốc viết được xuất bản năm 1925, đã tố cáo chính sách thực dân tàn bạo của Pháp và đề cập đến phong trào đấu tranh của các dân tộc thuộc địa.

Ngôi nhà số 9, ngõ Công Poanh (Compoint), quận 17, Pari, nơi ở của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1921 đến năm 1923.(Ảnh tư liệu BTLSQG)

Trong toàn bộ thời gian sống trên đất Pháp, Người trang trải cuộc sống bằng cách làm việc nửa ngày. Thoạt đầu, Người làm thuê tại một tiệm rửa ảnh và được Phan Văn Trường nhượng quyền cho thuê lại một căn phòng. Sau đó, Người đi vẽ khoán cho một xưởng vẽ truyền thần và thuê một phòng tại căn nhà số 9 ngõ Compoint, Quận 17, Paris. Sau đó Người theo học dự thính tại Đại học Sorbonne và được coi là mọt sách tại Thư viện Quốc gia Pháp.

Thời kì ở Liên Xô .

Tháng 6 năm 1923, Nguyễn Ái Quốc đến Maxcơva học tập tại trường Đại học Phương Đông của Quốc tế Cộng sản. Tại Đại hội lần thứ 5 Quốc tế Cộng sản (7/1924) Người được cử làm ủy viên Ban Phương Đông, phụ trách Cục Phương Nam. Tại Đại hội, Người trình bày vai trò của cách mạng thuộc địa, mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc.

Nguyễn Ái Quốc với một số đại biểu dự Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ V, họp tại Matxcơva, 7/1924.(Ảnh tư liệu BTLSQG)

Người chỉ rõ, chủ nghĩa đế quốc là con đỉa hai vòi, một vòi hút máu nhân dân và công nhân Pháp, một vòi hút máu nhân dân thuộc địa. Như vậy, thời kỳ hoạt động ở Liên Xô là thời kỳ Nguyễn Ái Quốc tiếp tục phát triển và hoàn chỉnh thêm tư tưởng về cách mạng giải phóng dân tộc.

Ngọc Anh (phòng GD-CC)

Phần cuối: Xây dựng lực lượng cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc.