Chủ Nhật, 15/11/2026
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

24/05/2017 01:44 7030
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
2. Sự với tay chưa tới của Quốc tế Cộng sản

QTCS đã nhận được thông tin về xuất hiện nhiều tổ chức cộng sản qua thư của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam yêu cầu QTCS công nhận tổ chức của mình. Đó là một hiện tượng tốt lành mà QTCS mong đợi bấy lâu nay, bởi điều quan trọng là sự xuất hiện của các tổ chức cộng sản ở Đông Dương đã lấp đầy khoảng trống trên bản đồ phong trào cộng sản thế giới mà sự nỗ lực không biết mệt mỏi bấy lâu nay của QTCS. Vì thế, QTCS, thông qua Ban phương Đông, lập tức xúc tiến những công việc cần kíp để thống nhất các tổ chức cộng sản ở Đông Dương nhằm đảm bảo cho phong trào công nhân ở đây không bị chia rẽ. Công việc chuẩn bị của QTCS được xúc tiến theo hai hướng song song: 1) Soạn thảo các văn kiện chỉ đạo việc hợp nhất các tổ chức cộng sản; 2) Cử người thay mặt QTCS về Hồng Kông triệu tập hội nghị hợp nhất.

Đoàn Chủ tịch Đại hội thành lập Quốc tế Cộng sản, Mátxccơva, tháng 3-1919.

Ở hướng thứ nhất, ngày 27/10/1929, QTCS đã soạn thảo và thông qua văn kiện mang tên Chỉ thị cho công việc ở Đông Dương. Văn kiện này được QTCS gửi về Việt Nam theo đường dây giao liên bí mật của mình, nhưng không hiểu vì sao mãi đến tháng 2/1930 Xứ ủy Nam Kỳ mới nhận được(6). Trong bản chỉ thị này, QTCS đề ra nhiều điểm công việc, trong đó đáng chú ý là điểm 15 đề cập tới việc làm ấm lên cuộc đấu tranh chống lại mọi sự mơ hồ “giữa những phần tử chúng ta và Đảng Độc lập của phần tử ly khai cộng sản Nguyễn Thế Truyền” và điểm 17 bắt buộc phải tập hợp các dữ kiện chính trị và kinh tế để chuẩn bị soạn thảo bản Luận cương về Đông Dương. Tiếp đó, tháng 11/1929, QTCS soạn thảo và thông qua văn kiện mang tên Về những nhiện vụ trước mắt của những người cộng sản Đông Dương là “văn kiện điển hình của QTCS thời đó, một sự thử kết hợp những yếu tố trong Luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin với những vấn đề tiến bộ hơn của Đại hội VI và Hội nghị lần thứ 10 BCH QTCS”(7).

Ở hướng thứ hai, QTCS tìm người đại diện về Hồng Kông triệu tập hội nghị hợp nhất trong số những sinh viên Việt Nam đã tốt nghiệp Trường Đại học phương Đông đang chờ phân công công tác, nhưng tập trung chủ yếu vào hai nhân vật Trần Phú (8) và Ngô Đức Trì. Về mặt lý thuyết, hai đồng chí này có cơ hội về Việt Nam ngang nhau. Một phụ lục cho những chỉ dẫn của QTCS mang tên Về những vấn đề kỹ thuật có nói rằng “hai đồng chí Việt Nam này khi rời Trường Đại học phải được xem như những phần tử lãnh đạo của chúng ta” cho công việc của chúng ta ở Đông Dương.(9) Nhưng trên thực tế, QTCS tin tưởng đặt trọn nhiệm vụ nặng nề đó lên vai Trần Phú với hai lý do: 1) Theo sự giới thiệu của Nguyễn Ái Quốc, Trần Phú là Bí thư Chi bộ những người cộng sản Việt Nam đang học tại Trường Đại học Phương Đông; 2) Nhập trường theo đường Trung Quốc không dính líu gì với Nguyễn Thế Truyền, còn Ngô Đức Trì hoạt động ở Pháp, nơi mà Nguyễn Thế Truyền có nhiều ảnh hưởng trong những người Việt Nam theo đúng như điểm 15 trong Những chỉ dẫn công việc ở Đông Dương đã dẫn ra ở trên. Và Ngô Đức Trì cùng về Việt Nam với Trần Phú nhưng sẽ chỉ đóng vai trò thay thế trong những điều kiện khó khăn không thể khắc phục được.

Trước khi rời Mátxcơva về Việt Nam, Trần Phú và Ngô Đức Trì được QTCS bồi dưỡng kiến thức và kinh nghiện thực tiễn hết sức chu toàn, trong đó có cung cấp những thông tin về giai cấp nông dân và các cuộc đấu tranh của họ, việc thành lập các nghiệp đoàn lao động, cử tham dự Đại hội VI QTCS với tư cách quan sát viên… Đặc biệt, đồng chí Trần Phú được mời tham dự cuộc thảo luận nhiều ngày về Cương lĩnh tương lai của Đảng Cộng sản Ấn Độ do Otto Kuusinen chủ trì. QTCS xem đây là cách cần thiết chuẩn bị cho Trần Phú những vấn đề lý luận và thực tiễn gai góc nhất mà đồng chí sẽ phải đối mặt tại Việt Nam. Cùng với những công việc đó, QTCS giới thiệu đồng chí Trần Phú với một người cộng sản Pháp có bí danh là Thibault, người đại diện QTCS chỉ đạo các Đảng Cộng sản châu Á sẽ sang phương Đông qua đường Sibêri. Trong cuộc gặp gỡ đó, Thibault hẹn với Trần Phú sẽ gặp nhau tại Hồng Kông trong khoảng thời gian từ ngày 1 đến 15 tháng 1 năm 1930 hoặc nếu không được sẽ gặp nhau tại Hải Phòng vào hai tuần đầu của tháng 2. Cuối cùng trước khi rời Mátxcơva, hai đồng chí còn được QTCS trao một văn kiện chỉ dẫn chi tiết hơn dưới dạng một cuốn sách mỏng 48 trang mang tên Về những nhiệm vụ cần kíp của những người cộng sản Đông Dương.

Ngày 11/11/1929, Trần Phú và Ngô Đức Trì đáp tàu hỏa đi Lêningrát để từ đây đáp tàu thủy đi Hămbuốc thì được thông báo là họ sẽ nhận tiền ở Berlin và Paris, còn quyết định và thư chỉ dẫn/chỉ thị về thành lập đảng cộng sản sẽ được gửi cho họ ở châu Âu. Đến Berlin, hai người nhận được một khoản tiền lớn, mới tinh và được truyền đạt là không được mang theo người tài liệu và khi về Sài Gòn sẽ được nhận, tức là những tài liệu QTCS phát cho trước đó bị thu lại (10). Đến Paris, Trần Phú và Ngô Đức Trì gặp khó khăn trong việc kiếm giấy tờ tùy thân giả. Cuối cùng, theo sự sắp xếp của Bùi Lâm, một đồng môn tại Trường Đại học phương Đông, đã từng hoạt động trong giới thủy thủ, hai người được một thủy thủ Trung Hoa làm việc trên tàu Portos bí mật đưa về Sài Gòn với giá cắt cổ 1.500 fr. Đến Sài Gòn, Ngô Đức Trì ở lại Sài Gòn, Trần Phú sang Hồng Kông trước để có thể gặp Thibault. Nhưng đã quá muộn.

Sau khi kết thúc Hội nghị hợp nhất, ngày 13/2/1930, Nguyễn Ái Quôc đi Thượng Hải. Tại đây, ngày 18/2, Người viết tay bản báo cáo bằng tiếng Anh gửi Ban Viễn Đông (FEB) về những công việc đã làm từ khi tới Xiêm năm 1928, trong đó Người bày tỏ là chưa được gặp Trần Phú. Người đã viết là Người không có tin tức gì từ người Pháp (Thibault) và hai người Việt Nam (Trần Phú và Ngô Đức Trì) tại Hồng Kông. Đến giữa tháng 3/1930, từ Vlađivôxtốc trở lại Hồng Kông, Nguyễn Ái Quốc mới gặp Trần Phú, sau đó là Ngô Đức Trì. Trong cuộc gặp gỡ đó, Trần Phú đã báo cáo với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Đại hội VI QTCS, về việc học tập và rèn luyện của sinh viên Việt Nam tại Trường Đại Học Phương Đông, về những đổi thay lớn lao trên đất nước Xô viết… Và Trần Phú nhận từ lãnh tụ những tin tức sốt dẻo về hội nghị hợp nhất và những chỉ dẫn về những công việc trước mắt. Với cương vị đại diện Ban phương Đông QTCS, Nguyễn Ái Quốc phân công Trần Phú về Bắc hoạt động và Ngô Đức Trì trở lại Sài Gòn công tác.

Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, tháng 2-1930. (Tranh vẽ)

Về Hà Nội, đồng chí Trần Phú được các đồng chí cộng sản ở Bắc đưa đi thực tế ở vùng mỏ than Quảng Ninh và một số vùng nông thôn để thu thập dữ liệu viết Cương lĩnh chính trị. Và tại ngôi nhà số 90 Hàng Bông, Thợ Nhuộm, Hà Nội, đồng chí Trần Phú đã khởi thảo Luận cương chính trị và tại Hội nghị BCH Trung ương tháng 10/1930, Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương đã được thông qua và Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư chính thức đầu tiên của Đảng.

Bản luận cương chính trị do đồng chí Trần Phú dự thảo, tháng 10/1930.

Và như vậy, chỉ một sự kiện lịch sử với những nguồn tài liệu đây đủ, phong phú và được trình bày hấp dẫn sẽ làm cho lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam khách quan hơn, thuyết phục hơn.

PGS.TS Phạm Xanh

Chú thích:

6) Hồ Chí Minh- Tiểu sử. Nxb Lý luận chính trị. H, 2006, tr 207.

7) Sophie Quinn-Jedge. Ho Chi Minh: The Missing years 1919-1941, p.152.

8) Trần Phú ghi danh nhập trường Đại học phương Đông ngày 12/2/1927 với thẻ sinh viên Lequy, số 3076, học khóa dài hạn 3 năm, đến tháng 11/1929 tốt nghiệp.

9) Trung tâm Nga bảo quản và nghiên cứu các văn bản lịch sử hiện đại, 495, 154, 556, p31, “ Vấn đề kỹ thuật”, không ghi niên đại.

10) Trước khi rời Sài Gòn đi Hồng Kông tìm Trần Phú, ngày 9/3/1930, Ngô Đức Trì gặp lại Bùi Lâm từ Paris sang, trao cho ông tệp chỉ thị đã dịch sang tiếng Pháp có tựa đề Những nhiệm vụ cần kíp của những người cộng sản Đông Dương.

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng là di sản giữa đời sống đương đại

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng là di sản giữa đời sống đương đại

  • 09/10/2026 08:53
  • 4474

Từ những tài liệu, hiện vật gắn với cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh đến những bộ sưu tập quý giá phản ánh lịch sử dân tộc; từ giá trị của một thiết chế văn hóa ra đời gần một thế kỷ trước đến vẻ đẹp kiến trúc Đông Dương độc đáo, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đang lưu giữ nhiều lớp trầm tích đặc biệt của lịch sử, văn hóa dân tộc.

Bài viết khác

Trở lại việc hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam đầu năm 1930 (Phần 2)

Trở lại việc hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam đầu năm 1930 (Phần 2)

  • 24/05/2017 01:37
  • 6803

Ở vấn đề thứ nhất, trong hệ thống trưng bày của Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia, phần về Hội nghị Hợp nhất người ta giới thiệu 7 bức chân dung: Nguyễn Ái Quốc, Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn, Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Châu Văn Liêm và Nguyễn Thiệu.