Thứ Sáu, 02/12/2022
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

27/06/2022 16:04 314
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Triển lãm CHẾ ĐỘ Y QUAN TRIỀU NGUYỄN trưng bày hơn 100 phiên bản tài liệu, hình ảnh, hiện vật đặc sắc về chế độ y quan (áo mũ, nghĩa rộng là trang phục) của các tầng lớp trong xã hội triều Nguyễn, nét tinh tế của nghệ thuật thẩm mỹ nhưng cũng rất chặt chẽ trong sự phân cấp phẩm hàm.

Trang phục là một yếu tố quan trọng trong việc tạo nên tính qui củ về hình thức của mỗi triều đại quân chủ. Thậm chí, đối với các nước phương Đông, trình độ văn minh của các triều đại còn được đánh giá qua chế độ Y quan (áo mũ, nghĩa rộng là trang phục) và Lễ nhạc. Các triều đại quân chủ Việt Nam cũng đặc biệt chú ý đến điều này. Vì vậy, thường sau khi thành lập triều đại sẽ đều nghiên cứu, xây dựng và thiết lập ngay chế độ Y quan và Lễ nhạc phù hợp. Tương truyền, năm 1407, khi bị nhà Minh bắt và giải qua Kim Lăng (Trung Quốc), Hồ Qúy Ly vẫn tự hào khẳng định: « Y quan Đường chế độ/Lễ nhạc Hán quân thần » (tức Áo mũ như thể chế nhà Đường/Lễ nhạc tương tự nhà Hán) hàm ý nước ta có trình độ văn minh không hề kém các triều đại rực rỡ nhất của Trung Quốc.

Dưới triều Nguyễn, chế độ Y quan càng được xem trọng, ngôn ngữ trang phục thể hiện quyền lực và đường lối chính trị và là niềm tự hào của triều đại. Thơ ngự chế khắc trên kiến trúc cung đình Huế có câu :
Y quan Chu chế độ
Lễ nhạc Hán uy nghi
(Tức là: Áo mũ theo chế độ nhà Chu/Lễ nhạc uy nghiêm như nhà Hán)
Cũng vì vậy, triều Nguyễn đã đặt ra những qui định nghiêm ngặt đối với từng giai tầng trong xã hội về chế độ trang phục. Với tầng lớp quý tộc và quan lại, mỗi bộ trang phục là sự kết hợp của nghệ thuật may thêu, hội họa, chế tạo kim hoàn và mang tính thẩm mỹ cao của các bậc tiền nhân. Chế độ Y quan triều Nguyễn mang đậm những dấu ấn lịch sử, có ý nghĩa về văn hóa và là di sản độc đáo của dân tộc Việt Nam.
Nhân dịp Festival Huế 2022, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức triển lãm « Chế độ Y quan triều Nguyễn » tại thành phố Huế.
Triển lãm được bố cục theo 3 chủ đề:
 
 - Trang phục hoàng gia
Đối với văn hóa cung đình, sự phân chia đẳng cấp được qui định chặt chẽ, do đó chế độ y quan cũng có luật lệ riêng. Chế độ y quan hoàng cung triều Nguyễn phân theo thứ bậc đế, hậu, hoàng tử, công chúa, tôn thất và chi tiết đến từng yếu tố như: chất liệu vải, màu sắc, kiểu dáng, họa tiết trang trí, số lượng y phuc, vật liệu trang sức đi kèm. Trang phục hoàng cung có nhiều loại, mỗi loại có tên gọi, màu sắc, công năng riêng và được mặc vào những dịp cụ thể: trang phục đại triều, trang phục thường triều, trang phục nghi lễ, thường phục, trang phục theo mùa. Trang phục hoàng cung không chỉ thể hiện sự thống nhất, tập trung của triều đình mà còn là sự kế thừa văn hóa đặc trưng của các triều đại trước đó.
 
- Trang phục quan lại, binh lính
Dưới triều Nguyễn, qui chế triều phục của quan lại cũng được phân cấp rất rõ ràng. Tùy theo phẩm hàm mà quan viên văn võ được nhà vua ban triều phục đại triều và thường triều. Triều phục đại triều được cấp cho quan võ tam phẩm, quan văn lục phẩm trở lên, các bậc quan còn lại chỉ được cấp thường triều. Quan văn đội mũ phốc đầu dáng tròn, quan võ đội mũ phốc đầu dáng vuông. Các cấp bậc của quan lại triều Nguyễn được phân biệt qua màu sắc áo, các chi tiết hoa văn trên áo, đai, bổ tử và mũ (mão). Đa số binh lính nhà Nguyễn đều đội nón, đi đất. Sự phân biệt các hạng lính chủ yếu ở các hạng mũ, áo. Theo đó áo mặc là áo song khai, cài khuy, xẻ vạt trước sau, vai áo có viền mây bao quanh. Việc phân cấp phẩm phục thể hiện tính tôn ti, thứ bậc của quan lại, cũng chính là tôn ti trật tự của xã hội.
 
- Trang phục tân khoa
Các vua triều Nguyễn rất coi trọng việc chiêu hiền đãi sĩ. Những người đỗ đạt ở các kì thi, ngoài việc được dựng bia lưu danh, còn được thiết yến, ban thưởng lụa là, vàng bạc, vinh qui bái tổ, bổ nhiệm chức quan. Bên cạnh đó, triều Nguyễn cũng có chế độ ban thưởng phẩm phục và trâm hoa cho đệ nhất giáp tiến sĩ đệ nhất danh (trạng nguyên); đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ đệ nhị danh, đệ tam danh (bảng nhãn, thám hoa). Tài liệu được chọn trưng bày tại triển lãm thể hiện tư tưởng đề cao việc học, tôn trọng nhân tài của đất nước và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Triển lãm trưng bày hơn 100 phiên bản tài liệu, tư liệu, hình ảnh đặc sắc đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Bảo tàng Lịch sử thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Mĩ thuật thành phố Huế… Trong đó có khoảng 50 văn bản tài liệu Hán Nôm thuộc khối Châu bản triều Nguyễn - Di sản tư liệu thế giới lần đầu tiên được công bố và nhiều hiện vật hấp dẫn về chủ đề quan phục triều Nguyễn. Hy vọng triển lãm sẽ mang đến cho công chúng cái nhìn tổng quan về chế độ trang phục của các tầng lớp trong xã hội triều Nguyễn, nét tinh tế và đặc sắc của nghệ thuật thẩm mỹ nhưng cũng rất chặt chẽ trong sự phân cấp phẩm hàm.
Triển lãm khai mạc vào 16h ngày 27 tháng 6 năm 2022 tại Trung tâm nghệ thuật Lê Bá Đảng, Bảo tàng Mĩ thuật Huế.

Ban tổ chức

https://archives.org.vn

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Nghiên cứu và trưng bày về văn hóa phi vật thể ở Hoàng thành Thăng Long

Nghiên cứu và trưng bày về văn hóa phi vật thể ở Hoàng thành Thăng Long

  • 27/05/2019 10:56
  • 2003

Trong những năm gần đây, hướng nghiên cứu và phát huy giá trị tại Di sản Thế giới Hoàng thành Thăng Long có những chuyển biến cơ bản, tập trung nghiên cứu theo hai hướng: Nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng. Các kế hoạch nghiên cứu luôn hướng tới thể nghiệm kết quả nghiên cứu thông qua những cuộc trưng bày, triển lãm; những thể nghiệm nghi lễ truyền thống; những sự kiện… nhằm phát huy giá trị di sản, mang di sản đến gần công chúng hơn và góp phần quảng bá khu Di sản Hoàng thành Thăng Long.

Bài viết khác

Triển lãm hơn 2.000 mẫu vật có niên đại từ 2,3 tỉ năm đến 10.000 năm

Triển lãm hơn 2.000 mẫu vật có niên đại từ 2,3 tỉ năm đến 10.000 năm

  • 27/06/2022 12:23
  • 297

Hơn 2.000 mẫu vật có niên đại từ 2,3 tỉ năm đến 10.000 năm được trưng bày trong triển lãm “Hóa thạch - Hành trình khám phá nguồn gốc của sự sống trên trái đất” tại Điểm di tích Bộ Học (số 76 Hàn Thuyên - TP.Huế).