| Vụ án Thái sư Lê Văn Thịnh được các nhà chép sử ghi lại như sau: "Tháng 3 năm Bính Tý (1096), nhân dịp ngày xuân, vua Lý Nhân Tông ngự ra hồ Dâm Đàm (Hồ Tây), đi một chiếc thuyền nhỏ xem đánh cá. Chợt có mây mù nổi lên, trong đám mù nghe có tiếng giáo chém. Chốc lát mây mù tan, thấy trong thuyền có con hổ, mọi người sợ tái mặt. Người đánh cá tên là Mục Thận quăng cái lưới trùm lên trên con hổ, thì ra là Thái sư Lê Văn Thịnh. Vua nghĩ Văn Thịnh là đại thần có công giúp đỡ, không nỡ giết chết, đày lên trại đầu ở sông Thao (Sách " Đại Việt sử ký toàn thư"). Sách " Việt điện u linh" lại giải thích thêm: "Quan Thái sư Lê Văn Thịnh nuôi được một tên gia nô người Đại Lý có thuật lạ: đọc thần chú xong biến thành hổ báo. Văn Thịnh cố dỗ để dạy mình thuật ấy, học được thuật rồi, liền lập mưu giết chết tên gia nô và dùng thuật hại vua để cướp ngôi.". Sau khi "quăng lưới chụp vào thuyền kia, bắt được hổ và nhận ra là Lê Văn Thịnh! Nhà vua cả giận, sai lấy dây sắt xích lại, bỏ vào cũi, rồi đày lên miền Thao Giang (nay thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ). Vua khen Mục Công (Mục Thận) đã có công cứu vua, cất làm Đô uý và sau thăng tới Phụ quốc tướng quân. Khi mất, tặng chức Thái uý. Vua sai dựng đền tạc tượng thờ". Lý do nào để xảy ra vụ án Thái sư Lê Văn Thịnh âm mưu phản nghịch định giết vua, cướp ngôi? Nhiều nhà nghiên cứu sau này cho rằng câu chuyện Lê Văn Thịnh đầy tính hoang đường, tại sao vị quan thông thái này lại có phép thần thông để đổi trời trong sáng thành sương mù, biến người thành cọp? Giáo sư Hoàng Xuân Hãn cho rằng vụ án Lê Văn Thịnh chỉ là một sự hiểu lầm đáng tiếc và giải thích như sau: "Chuyện trên đây tiêu biểu cho sự mê tín có ảnh hưởng lớn đến chính trị ở triều Lý. Sử còn cho biết nhiều chuyện nói rằng vua Nhân Tông, cũng như các vua đời Lý sau, rất tin ảo thuật và dễ cảm xúc. Cho nên, chỉ vì một việc xảy ra thất thường, mà Văn Thịnh suýt bị chết. Về thời tiết lúc đó, một trận mù thình lình tới bên hồ là một sự thường gặp. Nhưng với tâm thần hay bị xúc cảm của vua Lý khi thấy trời tối mà mình còn ở trên mặt nước, thì vua đâm ra hoảng hốt. Có lẽ Lê Văn Thịnh cũng vì thấy trời tối mà vội vã sai chèo thuyền gấp tới để hộ vua về. Ngồi trên thuyền bị tròng trành không vững, Văn Thịnh phải ngồi khom mình, tay chống vào thuyền cho vững. Hình dáng trông như con hổ. Một mặt khác, có lẽ Văn Thịnh cũng tin vào các thuật và có tiếng sẵn là đã học được phép hoá hổ. Cho nên, kẻ trông thấy con hổ trong thuyền lại càng nghi cho ý muốn hại vua". Người ta đặt vấn đề nghi vấn có thể có hay không, câu chuyện Lê Văn Thịnh là một sự hiểu lầm hay chỉ là một mưu mô loại bỏ công thần của vua Lý, một hành vi thường có của các vua chúa triều đại phong kiến? Lần trang sử cũ, ta thấy có nhiều bản án "huyễn hoặc" tương tự, không biết bao nhiêu nhân tài quốc gia bị triều đình phong kiến huỷ diệt.
| Luật nay: Thái sư Lê Văn Thịnh không mắc tội phản nghịch Vụ án đã xảy ra đây hàng thế kỷ nhưng dư âm còn lại đối với người đời thì nó vẫn như còn mới đây. Thái sư Lê Văn Thịnh là người tài nhưng chỉ vì thói đời hiểm ác mà ông đã phải chịu những hình phạt nghiêm khắc nhất không đáng có cho mình. Trong vụ án trên, ông đã bị vua khép vào tội tày đình là âm mưu làm phản, định giết vua để cướp ngôi mặc dù không đủ chứng cứ để chứng minh. Dưới chế độ phong kiến, ý vua là tối thượng và thần dân phải nhất nhất tuân theo.. Tuy nhiên, nếu xem xét và nghiên cứu đầy đủ những tình tiết trong vụ án để đối chiếu với những quy định pháp luật ngày nay thì Lê Văn Thịnh không phạm tội âm mưu làm phản và không phải bị đi đày. Nếu nói tôi có tội thì phải có chứng cứ và chứng cứ ấy phải được phải được xem xét ở công đường. Nếu hiểu theo quy định tại Điều 8 Bộ luật Hình sự thìN: Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân... Còn chứng cứ theo quy định tại Điều 64 Bộ luật Tố tụng Hình sự thì chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định mà Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Toà án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội cũng như những tình tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án. Chứng cứ được xác định bằng vật chứng; lời khai của người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; kết luận giám định; biên bản về hoạt động điều tra, xét xử và các tài liệu, đồ vật khác. Tuy nhiên, trong vụ án trên, Thái sư Lê Văn Thịnh đã bị kết tội ngay mà không bị xét xử và cũng không có chứng cứ. Hơn nữa, không ai rõ Lê Văn Thịnh đã phạm tội gì. Luật pháp ngày nay rất công minh, muốn kết tội một người thì phải có đầy đủ chứng cứ và phải chứng minh được người đó phạm tội với mục đích gì. Do vậy, chiếu theo những quy định của pháp luật ngày nay thì thái sư Lê Văn Thịnh không phạm tội. |
Tường Linh
|