TTCT - Trung tâm Việt Nam (TTVN) thuộc Đại học Công nghệ Texas được thành lập từ năm 1989 bởi giáo sư sử học James Reckner - cựu binh hải quân trong thời kỳ chiến tranh VN.
TTCT - Trung tâm Việt Nam (TTVN) thuộc Đại học Công nghệ Texas được thành lập từ năm 1989 bởi giáo sư sử học James Reckner - cựu binh hải quân trong thời kỳ chiến tranh VN.
Nhà văn Văn Cầm Hải hiện đang nghiên cứu và học tập tại TTVN. Anh đã có cuộc trò chuyện với TS Stephen Maxner - giám đốc trung tâm. TS Maxner cho biết:
- Cuộc chiến tranh VN đã tác động rất lớn đến công việc nghiên cứu và mối quan tâm về lịch sử của tôi. Sau khi tốt nghiệp trung học, tôi tham gia quân đội trong vài năm. Giải ngũ, tôi theo học tại Trường đại học North Carolina và môn học lịch sử đầu tiên của tôi là do một giáo sư, cựu binh tham chiến tại VN dạy.
Văn Cầm Hải (trái) và TS Maxner với văn bản gốc nhật ký Đặng Thùy Trâm
Từ đó, tôi quyết định thay đổi ngành học của mình, thay vì kinh tế, tôi dành hết tâm huyết vào việc nghiên cứu lịch sử cuộc chiến VN. Bây giờ, với cương vị là giám đốc TTVN, tôi lại có cơ hội tìm hiểu một cách sâu sắc những trang sử của đất nước các bạn. Công việc của tôi hiện nay còn là thiết lập và gìn giữ những mối quan hệ hữu nghị với VN, đặc biệt là giúp đỡ sinh viên các trường đại học VN. Tôi nghĩ đó là cách góp phần giúp hai nước Việt - Mỹ thật sự hòa giải, hướng đến một tương lai tươi sáng hơn cho hai dân tộc.
* Làm thế nào để khẳng định được những tư liệu về chiến tranh VN tại trung tâm này là chân thực và đáng tin cậy?
- Đây thật sự là một thách thức rất lớn với tất cả các nhà sử học cũng như tất cả trung tâm tư liệu. TTVN thu thập các tư liệu từ mọi nguồn liên quan đến cuộc chiến tranh VN, từ Hoa Kỳ, từ hai miền VN, từ Trung Quốc, Nga, Úc... Chúng tôi thu thập các văn bản tài liệu, báo chí của chính phủ, cá nhân tham gia cuộc chiến và cung cấp một cách tự do, rộng mở cho những cá nhân, tổ chức có yêu cầu tham khảo. Chính người đọc và các nhà sử học khi sử dụng các tài liệu đó sẽ có trách nhiệm đánh giá chúng và xác định sự chân thật của tư liệu.
| Sau gần 20 năm phát triển, TTVN đã trở thành một trong những địa chỉ nghiên cứu lịch sử và giao lưu danh tiếng trên thế giới. Trung tâm hiện lưu trữ hơn 20 triệu trang tài liệu, bao gồm báo chí và các tài liệu liên quan đến các sự kiện lịch sử - xã hội của VN từ năm 1850 đến nay, đặc biệt là kho tư liệu đồ sộ thời kỳ chiến tranh VN, trong đó có văn bản gốc tập nhật ký Đặng Thùy Trâm. |
* TTVN đã làm gì để các nguồn tư liệu có được thật sự là một di sản sống, không bị bỏ quên trong các kho chứa?
- Để đảm bảo những tư liệu của TTVN thật sự là một di sản sống, điều chính yếu là sẵn sàng mở rộng cửa trung tâm, chào đón các sinh viên, các nhà nghiên cứu đến tìm hiểu và làm sao cho mọi người biết đến các tư liệu có tại đây.
Trong thời đại hiện nay, Internet có vai trò cực kỳ quan trọng: chúng tôi đã số hóa khoảng 3 triệu trang tư liệu và đưa lên mạng, kết quả là hằng ngày có 750-1.000 lượt truy cập các trang tư liệu ấy. Trong hơn bảy năm qua, hàng trăm ngàn nhà nghiên cứu đã lấy từ nguồn của chúng tôi hơn 4,5 triệu file văn bản, tư liệu. Với chiều hướng này, chắc chắn số lượng người nghiên cứu và truy cập tư liệu của TTVN sẽ ngày càng gia tăng. Các nhà nghiên cứu đã nói với chúng tôi rằng sinh viên hoặc các học giả không thể nghiên cứu hay viết về chiến tranh VN mà thiếu sự tư vấn của TTVN.
* Từ những cuộc hội thảo do trung tâm tổ chức, các học giả có đem đến những điểm nhìn mới mẻ nào về cuộc chiến tranh VN?
- Một câu hỏi rất thú vị. TTVN tổ chức những cuộc hội thảo và hội nghị chuyên đề về chiến tranh VN với sự tham gia của giới sinh viên, các học giả, nhà nghiên cứu, cùng những người đã trực tiếp tham gia cuộc chiến ấy. Những cuộc hội thảo này mở rộng phạm vi đề tài nghiên cứu, chẳng hạn như tìm hiểu vai trò của tình báo trong chiến tranh, sự tác động của văn hóa vào cuộc chiến, hoặc lực lượng quân đội nhiều bên với nhiều chi tiết chưa từng được công bố liên quan đến chiến lược trong chiến tranh ở những bối cảnh chiến trường khác nhau. Ví dụ vào tháng ba năm nay, chúng tôi tổ chức hội thảo chuyên đề ba năm một lần, đã có hơn 100 bài phát biểu trong hơn ba ngày diễn ra hội thảo.
* Tôi được biết TTVN đang có dự án xây dựng một bảo tàng VN đầu tiên trên đất Hoa Kỳ?
- Trong gần 15 năm qua, TTVN đã có ý định xây dựng tại Đại học Công nghệ Texas một tổ hợp kiến trúc bao gồm TTVN, kho lưu trữ và một bảo tàng về VN. Đến nay vẫn chưa có một bảo tàng về lịch sử chiến tranh VN trên đất nước chúng tôi nên điều này là hết sức cần thiết. Rất nhiều người tại Mỹ có tư liệu về cuộc chiến tranh VN và họ muốn trưng bày nó tại bảo tàng để giúp công chúng nâng cao nhận thức về lịch sử nước Mỹ hiện đại. Bảo tàng sẽ tập trung giới thiệu cuộc chiến tranh VN đã qua và còn giới thiệu những di sản văn hóa phong phú, tiến trình phát triển của lịch sử VN và một số nước Đông Nam Á.
Chúng tôi hi vọng sẽ nhận được sự hợp tác chặt chẽ từ phía Chính phủ và người dân VN trong việc cung cấp, giới thiệu trân trọng các hiện vật, tài liệu lịch sử quý giá với bảo tàng. Sẽ có nhiều cách nhìn khác nhau về chiến tranh VN được trình bày tại đây. Bảo tàng của chúng tôi sẽ nỗ lực cung cấp những thông tin lịch sử một cách khách quan, công bằng và không thiên vị.
VĂN CẦM HẢI thực hiện