Thứ Hai, 09/11/2026
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

30/08/2008 15:50 3290
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Thời gian gần đây dư luận báo chí liên tục phản ánh việc khu chạm khắc cổ Sa Pa bị xâm phạm nghiêm trọng, khiến giá trị lịch sử, văn hoá và khoa học của nó đứng trước báo động đỏ. Cần phải làm gì để ngăn chặn chuyện đau lòng đó và giải pháp quản lý, bảo vệ sắp tới như thế nào?

Thời gian gần đây dư luận báo chí liên tục phản ánh việc khu chạm khắc cổ Sa Pa bị xâm phạm nghiêm trọng, khiến giá trị lịch sử, văn hoá và khoa học của nó đứng trước báo động đỏ. Cần phải làm gì để ngăn chặn chuyện đau lòng đó và giải pháp quản lý, bảo vệ sắp tới như thế nào?

Sau đây là cuộc trao đổi với TS Trần Hữu Sơn, Giám đốc Sở VH,TT&DL Lào Cai:

- Khu bãi chạm khắc cổ SaPa là di tích lịch sử văn hoá quốc gia đang bị xâm hại nghiêm trọng. Có hai tác nhân chính dẫn đến thực trạng này là con người và sự xâm thực của thiên nhiên. Quản lý, bảo vệ khu di tích bãi chạm khắc cổ đang là vấn đề rất nan giải. Thời gian qua, ngành văn hoá đã xây dựng hai phương án bảo tồn trình bày Hội đồng Khoa học của Bộ VH,TT&DL nhưng không được thông qua vì các phương án này chưa có đủ cơ sở khoa học.


Hình vẽ của người tham quan trên di tích chạm khắc cổ Sa Pa.

Thứ nhất, nếu dùng mái che và hàng rào bảo vệ các hòn chạm khắc đá thì sẽ làm biến dạng mất cảnh quan của di tích. Thứ hai, nếu dùng hóa chất phủ lên bề mặt các hòn đá để bảo vệ hòn đá chống chạm khắc và chống xâm thực của thiên nhiên thì lại ảnh hưởng đến bản thân các phiến đá. Hiện nay ngành VH,TT&DL đã đề nghị nhiều nhà khoa học góp ý nhưng chưa tìm được phương án khả thi để chống xâm thực từ tự nhiên và sự phá hoại của con người.

* Thưa ông, theo chúng tôi còn nguyên nhân khác nữa, đấy là công tác quản lý của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng đối với khu di tích này đang có vấn đề?

- Đúng là hiện nay công tác quản lý, bảo vệ khu di tích này đang gặp nhiều khó khăn vì nó trải rộng trên 4 km2, và có hơn 200 hòn đá có hình chạm khắc cổ. Vì thế, từ lâu chúng tôi cho rằng không ai bảo vệ hiệu quả khu di tích này bằng người dân nơi đây. Nếu chúng ta làm cho người dân nhận thấy lợi ích từ việc bảo vệ bãi đá cổ và coi như di tích này là tài sản của mình thì tin rằng khó có du khách nào đến vạch khắc lên đá được.

* Thực trạng cho thấy ngày càng xuất hiện vết vạch khắc mới lên nhiều hòn đá cổ, thậm chí những hàng rào bảo vệ xung quanh hòn đá cổ cũng bị phá. Phải chăng chúng ta “bó tay” trước sự báo động di sản này?

- Không phải là “bó tay”, nhưng nếu chúng ta vẫn quản lý, bảo vệ và bảo tồn di tích này theo phương thức cũ thì khó có thể ngăn chặn được. Bởi vậy, với khu di tích này thì chỉ có lòng người mới có thể bảo vệ được.

Chúng tôi khẳng định là có đủ kinh phí để trùng tu, tôn tạo và bảo tồn di tích này, nhưng những công việc này lại thuộc về hạng mục xây dựng cơ bản. Muốn chuyển kinh phí đó sang tập huấn cho người dân bảo vệ di tích, biến những bản làng xung quanh khu di tích trở thành bản, làng du lịch để cộng đồng nơi đó thấy rõ lợi ích thì lại không đúng mục tiêu. Đây quả thật đang là vấn đề cần được nghiên cứu, giải quyết.

* Ông vừa đưa ra khái niệm “bảo vệ khu di tích bãi đá cổ bằng lòng người”, nhưng nhìn chung người dân nơi đây trình độ dân trí còn thấp, hơn nữa cơ chế chuyển đổi mục tiêu đầu tư đang rất khó khăn. Vậy có cách gì để khắc phục?

- Muốn bảo vệ di tích bằng lòng người thì đầu tiên phải làm cho cộng đồng, người dân sở tại nhận thấy lợi ích thiết thực. Nghĩa là khi du khách đến tham quan bãi đá cổ, bản văn hoá du lịch tức là đã đem đến quyền lợi cho người dân.

Ví dụ, ngày hôm nay bán vé cho du khách vào tham quan bãi đá cổ được 10 triệu đồng, trong số đó trích lại một phần nhằm đầu tư cho bản làng, người dân. Như thế cộng đồng, người dân thấy có lợi là họ sẽ tăng cường giám sát bảo vệ di tích. Việc bán vé này cần phải được công khai, minh bạch như được bao nhiêu trong ngày, tháng và bao nhiêu phần trăm trích lại cho cộng đồng người dân tham gia bảo vệ di tích.

Một hình thức quan trọng khác là làm sao biến những làng bản xung quanh đó trở thành bản văn hoá du lịch để khi khách tham quan đến có thể nghỉ lại đấy, mua hàng thủ công, xem sinh hoạt văn hoá... Muốn làm được như thế thì cần phải tập huấn. Xây dựng cơ bản thì rất dễ nhưng chuyển kinh phí sang tập huấn lại rất khó. Chúng tôi sẽ cố gắng đưa ra phương án khả thi để có thể áp dụng vào cuộc sống.

* Đây là khu di tích với rất nhiều đặc thù. Vậy trong thời gian tới ông có kiến nghị gì với cấp có thẩm quyền để chúng ta có được cách thức quản lý tốt hơn?

- Việc quản lý, bảo vệ khu di tích này có thể nói rất là phức tạp. Vì vậy cần thiết có mô hình quản lý phù hợp. Và mô hình quản lý ở khu di tích này là do người dân tự quản lý, đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách để khoán những hòn đá cổ cho từng bản, làng với những quyền lợi, nghĩa vụ rõ ràng.

Cạnh đó, tại mỗi nhà nghỉ, khách sạn và hướng dẫn viên đưa đoàn chúng tôi sẽ yêu cầu dán, phổ biến nội quy bảo vệ khu di tích bãi đá cổ. Thứ nữa sẽ tăng cường đội kiểm tra để xử phạt nghiêm khắc những hành vi vạch khắc mới lên bề mặt đá. Trong tháng 6 này chúng tôi sẽ trình Đề án quản lý, bảo tồn di tích này.

Theo VH

(Nguồn: cinet.gov.vn)

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Ra mắt Bản đồ số Văn hóa Việt Nam: Thúc đẩy khai thác hiệu quả giá trị văn hóa trên môi trường số

Ra mắt Bản đồ số Văn hóa Việt Nam: Thúc đẩy khai thác hiệu quả giá trị văn hóa trên môi trường số

  • 02/11/2026 10:22
  • 693

Tối 1/11/2026, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức “Chương trình Nghệ thuật số Tinh hoa đạo học và Lễ ra mắt Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam - CMAP”. Sự kiện hướng tới kết nối thông tin văn hóa trên môi trường số, phục vụ người dân, du khách, cơ quan quản lý và doanh nghiệp; góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, quảng bá và khai thác hiệu quả các nguồn lực văn hóa Việt Nam.

Bài viết khác

Festival Huế 2008: Những triển lãm đáng xem

Festival Huế 2008: Những triển lãm đáng xem

  • 30/08/2008 15:47
  • 2915

(LĐ) - Từ ngày 2.6, Festival Huế đã khởi động bằng việc khai mạc những triển lãm, trưng bày, thu hút sự chú ý của đông đảo du khách. Buổi sáng, Bảo tàng Lịch sử cách mạng TT-Huế (số 1 đường 23.8) đã mở cửa trưng bày "Bộ sưu tập cổ vật đồ đồng thời Nguyễn" do Bảo tàng Lịch sử Việt Nam - TP.Hồ Chí Minh phối hợp với Bảo tàng Lịch sử cách mạng TT-Huế tổ chức.