(HNMO) - Ngày 11/3/2008, Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội đã tổ chức cuộc họp bàn về việc xây dựng kịch bản trưng bày Bảo tàng Hà Nội (BTHN). Xung quanh vấn đề mới mẻ này, đã có nhiều ý kiến khá phong phú, đa dạng và không phải hoàn toàn đồng nhất giữa các nhà khoa học.
(HNMO) - Ngày 11/3/2008, Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội đã tổ chức cuộc họp bàn về việc xây dựng kịch bản trưng bày Bảo tàng Hà Nội (BTHN). Xung quanh vấn đề mới mẻ này, đã có nhiều ý kiến khá phong phú, đa dạng và không phải hoàn toàn đồng nhất giữa các nhà khoa học.
Vào thời điểm này, phần kiến trúc và đề cương chi tiết trưng bày BTHN đã được phê duyệt trên cơ sở ý kiến đóng góp của Hội đồng tư vấn Thành phố. Tuy nhiên đó mới chỉ là bước đưa các tài liệu - hiện vật vào từng chủ đề nội dung, việc tiếp theo cần phải xây dựng được một kịch bản trưng bày, nghĩa là qua đó người ta có thể hình dung và thể hiện trên thực tế toàn bộ hệ thống trưng bày của Bảo tàng với những giải pháp mỹ thuật, kỹ thuật cụ thể.
Nhưng cũng trên thực tế, do khái niệm về kịch bản trưng bày xuất hiện ở nước ta chưa lâu, cho đến nay mới chỉ có Bảo tàng Hồ Chí Minh làm kịch bản trưng bày khi xây dựng với sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô cũ, vì vậy đây cũng là một khó khăn đối với BTHN khi cần tham khảo kinh nghiệm về vấn đề này, trong khi thời hạn hoàn thành của kịch bản được dự kiến vào tháng 6 năm nay để kịp tiến độ xây dựng BTHN tại Công viên văn hóa Mỹ Đình.
PGS.TS Đỗ Văn Trụ, người đã từng tham gia vào quá trình chuẩn bị xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh đề nghị cần tham khảo thêm các tài liệu liên quan đến vấn đề xây dựng kịch bản trưng bày hiện đang lưu trữ ở Bảo tàng . Ông nhấn mạnh rằng, kết quả của trưng bày phải là sản phẩm chung của một tập thể các chuyên gia của nhiều ngành hữu quan: sử học, bảo tàng học, họa sỹ, kiến trúc sư…vì vậy, cần phải có kịch bản tổng thể để dẫn dắt việc thực hiện xây dựng trưng bày, thể hiện đúng ý đồ đã đề ra. Đồng thời, phải có những kịch bản riêng cho từng chủ đề, chuyên đề và việc xây dựng kịch bản sẽ tạo điều kiện cần thiết cho thi công dàn dựng trưng bày trên thực tế. Trước hết phải xây dựng đề cương kịch bản thật nhuần nhuyễn, phải nghiên cứu nội dung và khảo sát tài liệu - hiện vật thật kỹ lưỡng. Việc viết kịch bản rất khó, vì vậy thời gian đặt ra trong vòng 3 tháng là rất eo hẹp, nhất là đối với một công trình như BTHN. Trước hết phải hình thành nhóm làm việc với một nhà khoa học có đủ tầm cỡ đứng đầu trong nhóm nghiên cứu để tổng hợp và chỉ đạo việc viết kịch bản. Có thể chọn một nhà sử dụng có am hiểu sâu sắc về bảo tàng học. Cũng có thể lựa chọn một nhà bảo tàng học có hiểu biết sâu về sử dụng và văn hóa Hà Nội. Hoặc có thể lựa chọn một nhà văn có am hiểu cần thiết về sử học và công việc trưng bày bảo tàng. Thành phần trong nhóm cần lựa chọn chuyên gia của các lĩnh vực theo nội dung của Bảo tàng, bao gồm cả các họa sỹ, kiến trúc sư, các nhà kỹ thuật liên quan đến công trình xây dựng BTHN.
GS. Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng dân tộc học VN có ý kiến khác: - Điều quan trọng là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu nội dung với các nhà thiết kế. Bảo tàng Dân tọc học VN không viết kịch bản trưng bày, mà các nhà nghiên cứu nội dung cùng các nhà thiết kế trên cơ sở đề cương chi tiết, cùng xây dựng lộ trình lộ trình trưng bày được thể hiện trên bản vẽ, và đây chính là cơ sở của việc thi công trưng bày sau khi các bản vẽ được phê duyệt. Muốn xây dựng lộ trình này, trước hết BTHN cần xây dựng việc tổ chức nhóm làm trưng bày bao gồm những người thực sự am hiểu sâu về các chủ đề trưng bày và các nhà thiết kế giỏi về lĩnh vực này. Cần xác định ngay một người đứng đầu chỉ đạo nhóm nghiên cứu trưng bày và nên thuê tư vấn nước ngoài giúp đỡ, phối hợp với các chuyên gia VN.
PGS.TS Trịnh Dánh, nguyên Giám đốc Bảo tàng Địa chất nói: " Nếu theo nội dung đề cương chi tiết của BTHN hiện nay thì dễ sa vào sự thể hiện của một triển lãm. Vì vậy cần xác định một cách rõ ràng hơn các chủ đề trưng bày để có sự gắn kết hợp lý giữa nội dung tổng thể và các chủ đề được kết cấu trong trưng vày và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà thiết kế đưa ra giải pháp trưng bày hữu hiệu. Phần thiên nhiên gần như phải bổ sung mới hoàn toàn, với thời gian ngắn như vậy, cần phải có cố gắng lớn và kinh phí cần thiết để có được những hiện vật trưng bày.
TS. Lê Thị Minh Lý, Phó Cục trưởng Cục di sản văn hóa (Bộ VH-TT-TT & DL) nêu ý kiến: cần phải có nhóm làm trưng bày bao gồm những người nghiên cứu nội dung, những người dàn dựng trưng bày, những người làm công tác bảo quản tài liệu - hiện vật và cả những nhà giáo dục để có thể đưa ra được những giải pháp tốt nhất cho việc thực hiện chức năng phổ biến, tuyên truyền của bảo tàng. Việc làm kịch bản trưng bày là công việc chung của cả nhóm này. Cần phải có chuyên gia quốc tế để giúp đỡ BTHN. Bên cạnh đó, BTHN cần tiếp tục chủ động nghiên cứu về ý tưởng trưng bày và các tài liệu cần thiết cho việc dàn dựng trưng bày trên thực tế. Sở VHTT HN cần xác định ngay người tổng chỉ huy của việc trưng bày bảo tàng và đồng thời xác định các thành viên của nhóm trưng bày.
Vẫn còn những ý kiến khác nhau về vấn đề này, nhưng thiết nghĩ, để thiết kế dàn dựng được nội dung trưng bày BTHN một cách có hiệu quả trong điều kiện hiện tại, dù không hẳn phải có một kịch bản như Bảo tàng Hồ Chí Minh đã thực hiện, thì cũng cần có một phương pháp khoa học tương tự như thế, nhằm thể hiện một cách cụ thể và có chất lượng đối với công trình tầm cỡ quốc gia này.
Chí Thành