Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Đã tròn 40 năm miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất, “Bắc-Nam sum họp một nhà”, trong những ngày kỷ niệm này mỗi người dân Việt Nam lại càng nhớ tới Bác Hồ kính yêu nhiều hơn. Sinh thời, Người luôn hướng về miền Nam và dành cho đồng bào miền Nam nỗi nhớ, tình thương yêu sâu nặng trong suốt những tháng năm đất nước tạm thời bị chia cắt. Như lời nhà thơ Tố Hữu đã viết:

“Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà

Miền Nam mong Bác nỗi mong cha”

Sáng ngày 18/3/2015, đoàn đại biểu làm lễ báo công dâng Bác, đến thăm Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch. Ai nấy đều bồi hồi, xúc động vì ở bất kỳ nơi đâu từ những nếp nhà, những con đường đến gốc cây, ngọn cỏ đều in đậm hình ảnh thân thương của Bác. Theo lời dẫn chuyện của cán bộ Khu di tích, chúng tôi được sống lại những kỷ niệm cảm động về tình yêu tha thiết của Bác với đồng bào, chiến sỹ miền Nam.

Đầu Xuân 1955, đồng bào miền Nam gửi tặng Bác cây vú sữa, ngày nay cây vẫn vươn cao và xanh tươi trong vườn Phủ Chủ tịch. Bác thường dành thời gian buổi sáng và sau ngày làm việc buổi chiều để chăm tưới cho cây vú sữa. Năm 1958 khi Bác chuyển về ở và làm việc tại nhà sàn, Người gợi ý chuyển cây vú sữa trồng cạnh nhà sàn để hàng ngày Bác được nhìn thấy cây vú sữa của miền Nam, như ý nguyện được gần đồng bào chiến sĩ miền Nam.

Bác Hồ chăm sóc cây vú sữa do đồng bào miền Nam gửi tặng, năm 1955.

Năm 1962, Bác tiếp đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam do Giáo sư Nguyễn Văn Hiếu dẫn đầu ra thăm miền Bắc. Bác rất xúc động khi được nghe các đại biểu kể về tinh thần bất khuất, bám đất giữ làng của đồng bào miền Nam. Giờ phút chia tay ai cũng bùi ngùi xúc động. Sau khi nhận những món quà của đồng bào miền Nam, Người xúc động nói: “Bác chẳng có gì tặng lại đồng bào miền Nam cả, Bác chỉ có cái này”, Bác đặt tay lên trái tim mình và nói: “Miền Nam yêu quý luôn ở trong trái tim tôi”.

Năm 1965, Bác tiếp đoàn các anh hùng dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc. Trên con đường xoài trong khu Phủ Chủ tịch, buổi gặp mặt vô cùng xúc động. Vừa thấy Bác, cả đoàn đều chạy ùa lại ôm lấy Bác, sung sướng, nghẹn ngào, nhiều người đã khóc. Bác âu yếm nhìn các anh hùng dũng sĩ miền Nam, xúc động nói: “Bác mong các cháu lắm, Bác nhớ đồng bào miền Nam lắm! Sao các cháu lại khóc? Bác cháu ta gặp nhau thì phải vui lên chứ?” Bác ân cần hỏi thăm từng người một: “Các cháu ăn có no không? Các cháu mặc có đủ ấm không?...” Tình cảm yêu thương của Bác dành cho các anh hùng, dũng sĩ miền Nam như tình cảm của người Cha đón những đứa con thân yêu lâu ngày trở về.

Bác tiếp đoàn các anh hùng dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc
trên đường xoài trong khu Phủ Chủ tịch, năm 1965.

Vào những năm 1967-1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam đang bước vào giai đoạn quyết liệt, Bác đã đề nghị Bộ Chính trị cho Bác vào thăm miền Nam. Bác đã viết thư cho đồng chí Lê Duẩn, nói rằng: “Nhớ lại mùa thu Noel năm ngoái, chú có ý khuyên Bác vào thăm đồng bào miền Nam sau ngày ta giành thắng lợi hoàn toàn, Bác rất tán thành. Nay Bác chỉ đổi chữ “sau” thành chữ “trước” ngày thắng lợi hoàn toàn”. Bác tự đặt cho mình một kế hoạch cụ thể, Bác cùng đồng chí thư ký Vũ Kỳ và hai đồng chí cảnh vệ cải trang thành ngư dân trên tàu để vào thăm miền Nam, nhưng kế hoạch đó của Bác không thực hiện được.

Bác thiết tha đề nghị: “Nếu không còn con đường nào khác thì các chú cho Bác đi bộ, các chú đi được thì Bác cũng đi được, chưa chắc Bác đã thua các chú đâu”. Rồi Bác lại tha thiết: “Nếu không vào được Nam Bộ thì các chú cho Bác vào thăm khu Năm và nếu không vào thăm được khu Năm thì các chú bố trí cho Bác vào thăm một vùng nào đó mới giải phóng cũng được”. Nhưng ý nguyện của Bác đã không thể thực hiện.

Ngày 14-7-1969, trả lời phóng viên Cu Ba – Máctarôhát, khi được hỏi về tình cảm của Bác đối với đồng bào miền Nam, Bác xúc động nói: “Ở miền Nam, mỗi một người, mỗi một gia đình đều có những nỗi đau khổ riêng và gộp lại tất cả những nỗi đau của mỗi người, mỗi một gia đình chính là nỗi đau khổ của riêng tôi. Tôi nghĩ rằng tôi chưa làm trọn nghĩa vụ của mình đối với đồng bào miền Nam”.

Kỳ họp thứ VI, Quốc hội khóa 2 (năm 1963), Quốc hội nhất trí trao tặng Bác Huân chương Sao Vàng - Huân chương cao quý nhất của Đảng, Nhà nước Việt Nam. Biết được tin này, Bác rất vui mừng nhưng Bác đã đề nghị Quốc hội “... Chờ đến ngày miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất, Bắc-Nam sum họp một nhà, Quốc hội hãy cho phép đồng bào miền Nam trao cho tôi tấm Huân chương cao quý đó...”.

Nhưng rồi 9h47’ ngày 2-9-1969, Bác Hồ kính yêu đã ra đi vĩnh viễn, mang theo một nỗi niềm day dứt và trăn trở là miền Nam vẫn chưa được giải phóng, Bác chưa thực hiện ý nguyện thăm lại miền Nam.

Mang theo tình cảm thiêng liêng ấy, chúng tôi rời thủ đô Hà Nội, “rước” hình tượng Bác Hồ vào Nam. Đoàn xe rước tượng Bác Hồ rời Lăng Bác trong sự lưu luyến tràn đầy niềm vui, xúc động xen lẫn tự hào, vì đã góp phần thực hiện tâm nguyện của Bác Hồ lúc sinh thời là được vào miền Nam thăm đồng chí, đồng bào.

Lễ rước Hình tượng Bác Hồ xuất phát từ Hà Nội vào thăm miền Nam.

Ngày 18/3/2015, Đoàn dừng chân bên Tượng đài TNXP ở Hàm Rồng - Thanh Hóa, làm lễ dâng hương tri ân các Anh hùng Liệt sỹ đã hy sinh ở mặt trận Hàm Rồng, đông đảo các đại biểu là cựu chiến binh, cựu TNXP, gia đình chính sách và nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã đến đón hình tượng Bác Hồ với tinh thần phấn khởi, trên tay rực rỡ cờ hoa.

Đoàn viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Vũng Chùa - Đảo Yến
(xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình).

Ngày 19/3/2015, Đoàn viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Vũng Chùa - Đảo Yến (xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) và thăm Cầu Hiền Lương. Các cựu TNXP, gia đình chính sách và học sinh huyện Gio Linh, Vĩnh Linh, Cam Lộ, Hội Phụ nữ Thành phố Đông Hà đã hội tụ về cầu Hiền Lương, sông Bến Hải – nơi đã từng là “Ranh giới” chia cắt hai miền đất nước mà bao thế hệ người Việt Nam đã đem máu xương mình để xóa bỏ; tại đây Đoàn tổ chức cuộc Gặp mặt - Giao lưu: “40 năm - Non sông liền một dải”.

Lễ tri ân các anh hùng liệt sỹ bên bờ sông Thạch Hãn, Quảng Trị.

Cầu Hiền Lương, sông Bến Hải – nơi đã từng là “Ranh giới” chia cắt hai miền đất nước từ 1954 – 1975.

Đoàn đã tổ chức lễ thả hoa Tri ân các anh hùng liệt sỹ Thành cổ Quảng Trị bên dòng sông Thạch Hãn và tổ chức Giao lưu - Tôn vinh tại tỉnh Thừa Thiên Huế.

Đoàn thăm tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, xã Tam Phú, Thành phố Tam Kỳ (Tượng đài lấy nguyên mẫu hình tượng Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ) làm biểu tượng cho gần 50.000 Mẹ Việt Nam Anh hùng của cả nước đã hoàn thành và khánh thành vào ngày 24/3/2015.

Đoàn thăm tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm, xã Tam Phú,TP Tam Kỳ.

Ngày 24/3/2015, Đoàn tổ chức Lễ dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bảo tàng Hồ Chí Minh – Chi nhánh Bình Thuận (Trường Dục Thanh - nơi Bác Hồ dạy học từ năm 1910-1911).

Ngày 25/3/2015, Đoàn Gặp mặt - Giao lưu - Tôn vinh: “40 năm sau - Theo dấu chân thần tốc và Rước hình tượng Bác Hồ vào thăm miền Nam” tại hội trường Dinh Thống Nhất. Đến tham dự chương trình, cùng với 350 đại biểu của đoàn còn có 200 đại biểu phía Nam, gồm: Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Cựu chiến binh Sư đoàn 304; Hội Bộ đội Trường Sơn - TP Hồ Chí Minh; các cán bộ, chiến sỹ biệt động Quân khu Sài Gòn - Gia Định; sinh viên trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, học sinh trường THPT Quốc tế TIS, Ngân hàng TMCP Ngoại thương - Chi nhánh TP Hồ Chí Minh, chi nhánh Tổng Công ty Trường Sơn phía Nam ... Tại buổi giao lưu, các Anh hùng La Văn Cầu, Phùng Văn Khầu, Kan Lịch, Hồ Vai, Nguyễn Phúc Thanh, Lê Duy Ứng và AHLĐ Lê Văn Kiểm và cựu chiến binh Ngô Sỹ Nguyên - nguyên pháo thủ xe tăng 390 đã húc đổ cổng chính dinh Độc Lập sáng ngày 30/4/1975 đã gặp gỡ, trò chuyện trong không khí tình cảm xúc động, thân thương, ấm tình đồng chí, đồng đội.

Đoàn Gặp mặt - Giao lưu - Tôn vinh: “40 năm sau - Theo dấu chân thần tốc và Rước hình tượng Bác Hồ vào thăm miền Nam” tại hội trường dinh Thống Nhất.

Ngày 26/3/2015, Đoàn rước hình tượng Bác về Cao Lãnh, Đồng Tháp - Nơi yên nghỉ vĩnh hằng của cụ Nguyễn Sinh Sắc - Thân sinh của Người. Tại đây, Đoàn làm lễ bàn giao Tượng Bác cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp và khu di tích cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, trong không khí trang nghiêm trọng thể và xúc động, hòa trong tình cảm của Bác khi gặp lại người cha kính yêu của mình hơn 100 năm xa cách; đây cũng là ước nguyện chung của mỗi người dân nước Việt với Bác Hồ kính yêu.

Tượng Bác được đặt trang trọng tại khu tưởng niệm Cụ Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc tại Cao Lãnh, Đồng Tháp.

Chiều ngày 31/3/2015, Đoàn đã về tới thủ đô Hà Nội, hoàn thành thắng lợi mục tiêu của chuyến đi: “40 năm sau - Theo dấu chân thần tốc và Rước hình tượng Bác Hồ vào thăm miền Nam” . Một chuyến đi thật nhiều ý nghĩa cùng hướng tới kỷ niệm 40 năm ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất, hướng về tình cảm thiêng liêng tri ân bao đồng bào, đồng chí đã hy sinh vì Tổ quốc Việt Nam thân yêu, chuyến đi còn mang ý nghĩa thiêng liêng của niềm trân trọng, tự hào và sự kết nối các thế hệ con người Việt Nam với ước mong góp phần thực hiện ý nguyện của Bác Hồ được vào thăm đồng bào, chiến sỹ miền Nam sau ngày thống nhất đất nước.

Nguyễn Thị Hữu (Phòng Truyền thông)