Sáng ngày 22/8, tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (BTLSQG) số 216 Trần Quang Khải, Hà Nội tổ chức Lễ Khai mạc trưng bày chuyên đề “Bình dân học vụ - Thắp sáng tương lai”. Trưng bày là hoạt động thiết thực nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2025) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945-02/9/2025).
Toàn cảnh Lễ khai mạc
TS Nguyễn Văn Đoàn - Giám đốc BTLSQG phát biểu khai mạc trưng bày chuyên đề
Đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày chuyên đề
Tham dự Lễ khai mạc có GS.TSKH Lưu Trần Tiêu - Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia; ông Trần Đình Thành - Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa; PGS.TS Đỗ Văn Trụ - Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam; PGS.TS Phạm Mai Hùng - Phó Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử Việt Nam; ông Phạm Tuấn Long - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân phường Cửa Nam; TS. Nguyễn Văn Đoàn - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia; PGS.TS Nguyễn Đức Minh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện - Điện tử (Đại học Bách Khoa Hà Nội); đại diện một số bảo tàng, di tích; đại diện gia đình Nhà giáo Vương Kiêm Toàn - nguyên Tổng Giám đốc Nha Bình dân học vụ; Nhà giáo Nguyễn Phong Niên, nguyên cán bộ Viện Khoa học Giáo dục, từng tham gia dạy học tại các lớp Bình dân học vụ, cùng sự tham gia của các cơ quan thông tấn, báo chí, đài truyền hình trung ương và Hà Nội
Trưng bày giới thiệu gần 160 hiện vật, tài liệu, hình ảnh tiêu biểu gồm: Chủ trương, chính sách của Đảng; thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cán bộ, giáo viên và học viên; sưu tập nguyệt san, đặc san, nội san của các cơ quan Bình dân học vụ tại một số địa phương; đồ dùng học tập, tài liệu giảng dạy, cùng sưu tập báo chí, tranh cổ động… liên quan đến phong trào Bình dân học vụ được thể hiện qua ba phần:
Phần 1: Diệt giặc dốt - Cuộc chiến không tiếng súng
Phần 2: Ánh sáng tri thức lan tỏa
Phần 3: Từ Bình dân học vụ đến Học tập suốt đời.
Tại trưng bày lần này, nhiều hiện vật lần đầu được giới thiệu tới công chúng như: Thư khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi toàn thể bộ đội khu 2 và khu 3 về thành tích xoá nạn mù chữ, ngày 24/2/1948; Sách “Phương pháp và cách thức dạy vỡ lòng chữ quốc ngữ”- Bình dân học vụ Hà Nội, xuất bản năm 1946; Đặc san “Bình dân học vụ” - Nha Bình dân học vụ Trung Bộ xuất bản, năm 1947 ghi lại danh tính, chức vụ và quê quán của 17 liệt sĩ Bình dân học vụ đã hy sinh trong hai năm 1946 - 1947; Lời hiệu triệu của Tổng Giám đốc Nha Bình dân học vụ, ngày 8/ 9/1949; Huy hiệu của chiến sĩ cách mạng bị giam ở nhà tù Côn Đảo vẽ và in, để cổ động tham gia phong trào Bình dân học vụ trong tù, năm 1951; Sưu tập dụng cụ học tập của học sinh; Sổ ghi cảm tưởng của các đồng chí lãnh đạo và nhân sĩ trí thức về công tác Bình dân học vụ; Bằng chứng nhận “Gia đình thanh toán mù chữ”; Sản phẩm công nghệ của nhóm sinh viên Lab EDABK của Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội) nghiên cứu và phát triển...
Đại biểu và công chúng tham quan trưng bày chuyên đề
Trưng bày “Bình dân học vụ- thắp sáng tương lai” đã tái hiện lại bối cảnh đất nước trong những ngày đầu giành độc lập của 80 năm về trước; với tầm nhìn sâu rộng cùng khát vọng khai sáng cho toàn dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khởi xướng phong trào Bình dân học vụ. Vượt qua nhiều gian khổ thiếu thốn, những mất mát hy sinh, công cuộc xóa nạn mù chữ đã đạt được thành quả to lớn giúp cho hàng triệu người biết đọc, biết viết, hiểu được quyền lợi và bổn phận của mình để tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Thành quả đó là nền tảng tiếp cận tri thức, trở thành ngọn đuốc soi đường, hun đúc ý chí và khát vọng vươn lên của dân tộc.
Phát biểu tại Lễ khai mạc TS. Nguyễn Văn Đoàn, nhấn mạnh: Qua từng tư liệu, hiện vật, câu chuyện, công chúng sẽ cảm nhận được khát vọng học tập, tinh thần hiếu học và niềm tin bền bỉ vào sức mạnh của tri thức - từ những con chữ đầu tiên năm xưa đến ngọn lửa học tập đang được tiếp nối trong phong trào “Bình dân học vụ số” hôm nay. Đó cũng là lời tri ân sâu sắc gửi tới những người thầy, người dạy và người học đã góp phần đưa hàng triệu người Việt Nam thoát khỏi bóng tối mù chữ, tạo nền móng tri thức cho sự phát triển lâu dài của đất nước. Ngày nay, trong kỷ nguyên số, tinh thần ấy đang được viết tiếp bằng “Bình dân học vụ số” - hành trình khai mở dân trí bằng ánh sáng của dữ liệu, kết nối và công nghệ thông minh.
Sách “Phương pháp và cách thức dạy vỡ lòng chữ quốc ngữ”, Bình dân học vụ Hà Nội, xuất bản năm 1946. Trang thứ 2 cuốn sách in lời nhắn nhủ của Bác dành cho cán bộ dạy học
Huy hiệu “Bình dân học vụ” của chiến sĩ cách mạng bị giam ở nhà tù Côn Đảo vẽ và in để cổ động tham gia phong trào Bình dân học vụ trong tù, năm 1951
Một số tài liệu hiện vật tại Trưng bày chuyên đề
Sản phẩm công nghệ của nhóm sinh viên Lab EDABK của Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội) nghiên cứu và phát triển được giới thiệu tại trưng bày chuyên đề
Tại Lễ khai mạc, Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã tổ chức buổi gặp mặt, giao lưu với các nhân chứng lịch sử - những giáo viên, học sinh từng trực tiếp tham gia phong trào Bình dân học vụ. Qua những câu chuyện chân thực, xúc động, buổi giao lưu đã giúp công chúng hiểu rõ hơn về tinh thần hăng say học tập, sự hy sinh thầm lặng và khát vọng khai sáng của cả một thế hệ đi trước. Đây cũng là dịp để thế hệ bày tỏ sự tri ân sâu sắc, đồng thời tiếp nối và phát huy những giá trị tốt đẹp mà phong trào Bình dân học vụ đã khơi nguồn cho nền giáo dục Việt Nam.
Khách tham quan cùng giao lưu với nhân chứng của phong trào bình dân học vụ năm xưa tại phòng Trưng bày chuyên đề
Nhân dịp này, Bảo tàng Lịch sử quốc gia tổ chức Lễ tiếp nhận tài liệu, hình ảnh, hiện vật về phong trào Bình dân học vụ do ông Nguyễn Phong Niên; ông Vương Mạnh Thái (đại diện gia đình Nhà giáo Vương Kiêm Toàn - nguyên Tổng Giám đốc Nha Bình dân học vụ) trao tặng và Chip EDABK-Brain do PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội) trao tặng.
Đồng thời, khai trương Ứng dụng công nghệ trải nghiệm thực tế tăng cường (AR) trên nền tảng định vị không gian trực quan (Visual Positioning System - VPS) tại hệ thống trưng bày thường trực (216 Trần Quang Khải - Hoàn Kiếm, Hà Nội) và phòng trưng bày chuyên đề “Bình dân học vụ - Thắp sáng tương lai” do Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp với Tổng Công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel (Viettel High Tech) triển khai thực hiện
Ông Nguyễn Văn Hà, Phó Giám đốc BTLSQG trao giấy chứng nhận trao tặng hiện vật cho ông Vương Mạnh Thái (đại diện gia đình Nhà giáo Vương Kiêm Toàn - nguyên Tổng Giám đốc Nha Bình dân học vụ)
Ông Nguyễn Văn Hà, Phó Giám đốc BTLSQG trao giấy chứng nhận trao tặng hiện vật cho Nhà giáo Nguyễn Phong Niên
PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội) trao tặng hiện vật cho Bảo tàng Lịch sử quốc gia
Trưng bày mở cửa từ ngày 22/8/2025 đến tháng 12/2025.
Ban Biên tập