Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Chương trình khảo sát Di sản kiến trúc Phật giáo Việt Nam đợt 1 tại một số tỉnh ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên đã diễn ra từ ngày 22/4/2021 đến 2/52021, với tham gia của các chuyên gia, các nhà khoa học đến từ Viện Nghiên cứu tôn giáo, Viện Bảo tồn Di tích, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Hội Kiến trúc sư Việt Nam... cùng đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ban Văn hóa Trung ương-Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Về phía Bảo tàng Lịch sử quốc gia có sự tham gia của ThS Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc BTLSQG và ThS. Lê Thị Liên - Cán bộ Phòng Giáo dục, Công chúng.  

 

Đoàn khảo sát tại chùa Huyền Không, thành phố Huế.

 

Đoàn chụp ảnh lưu niệm tại chùa Huyền Không, thành phố Huế.

Trong thời gian 11 ngày, đoàn công tác đã khảo sát được được 49 ngôi chùa trên 10 tỉnh, thành ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên (bao gồm các tỉnh: Thừa Thiên - Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, Lâm Đồng và Đắk Lắk) và tổ chức thành công 03 tọa đàm khoa học “Kiến trúc Phật giáo Việt Nam” tại 3 tỉnh Thừa Thiên Huế, Bình Định và Đắk Lắk. Với những kết quả ban đầu, đoàn công tác đã từng bước nhận diện được đặc trưng kiến trúc Phật giáo theo hệ phái, vùng miền ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên; thu thập được nhiều tư liệu, tài liệu quý giá để chuẩn bị cho Hội thảo khoa học “Kiến trúc Phật giáo Việt Nam - thống nhất trong đa dạng” dự kiến tổ chức tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia vào cuối năm 2021.

 

Đoàn khảo sát tại chùa Sắc Tứ Khải Đoan, thành phố Đà Lạt

 

 ThS.Nguyễn Thị Thu Hoan - Phó Giám đốc BTLSQG đồng chủ trì tọa đàm Kiến trúc Phật giáo Việt Nam tại Đắk Lắk.

Chương trình khảo sát với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành về bảo tồn, bảo tàng, di sản, kiến trúc… đã thu hút sự quan tâm của chính quyền địa phương và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại các tỉnh thành, hệ phái về việc định hướng phát triển văn hóa nói chung và góp phần nâng cao nhận thức trong việc bảo tồn di sản văn hóa. Đánh giá về thực trạng di sản kiến trúc chùa Việt, đoàn công tác đã nhận thấy: “Ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên có nhiều ngôi chùa còn lưu giữ, bảo tồn tốt những di sản có giá trị như: nền móng kiến trúc, cổng tam quan, vật liệu xây dựng (cột gỗ), trang trí kiến trúc, tượng pháp, đồ thờ, bia ký, mộc bản...; Bảo tồn được lịch sử của thiền phái, hệ phái như thiền phái Lâm Tế, Lâm Tế Chúc Thánh... như chùa Từ Đàm (Huế); chùa Viên Giác, chúc Thánh (Quảng Nam), chùa Thập Tháp Di Đà (Bình Định), chùa Khải Đoan (Đắk Lắk)... Một số ngôi chùa có không gian trưng bày, giới thiệu di sản tới Phật tử, công chúng như chùa Quán Thế Âm (Đà Nẵng); Chùa Từ Đàm (Huế), chùa Viên Giác, chùa Vạn Đức (Quảng Nam)... Bên cạnh đó, hệ thống di sản quý giá như: tượng cổ, hoành phi, câu đối, bia ký, chuông, khánh, mộc bản cổ vẫn còn được lưu giữ, thờ tự, bảo tồn trong các cơ sở thờ tự như những di sản vô giá của dân tộc”. Đặc biệt, với việc tổ chức thành công 03 Tọa đàm “Kiến trúc Phật giáo Việt Nam” tại 03 tỉnh Thừa Thiên Huế, Bình Định và Đắk Lắk; đoàn công tác đã lắng nghe và nhận được nhiều ý kiến trao đổi, chia sẻ của đại diện Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành cũng như các chuyên gia, các nhà nghiên cứu đến từ địa phương về kiến trúc và di sản. Trên cơ sở đó, đoàn công tác cũng đã trao đổi và đề xuất những hướng đi mới để tìm ra những “đặc trưng thống nhất trong đa dạng” cho các ngôi chùa Việt trong bối cảnh hiện nay.

 

Chương trình tọa đàm Kiến trúc Phật giáo Việt Nam tại tỉnh Bình Định

Với những thành công bước đầu, chương trình khảo sát Di sản kiến trúc Phật giáo Việt Nam sẽ tiếp tục được triển khai tại một số tỉnh ở khu vực Bắc Bộ và Nam Bộ để thu thập thông tin, tư liệu cần thiết phục vụ cho Hội thảo Khoa học “Kiến trúc Phật giáo Việt Nam - Thống nhất trong đa dạng”. Sự tham gia của Bảo tàng Lịch sử quốc gia trong đoàn công tác đã có ý nghĩa vô cùng quan trọng, thể hiện chức năng, nhiệm vụ của Bảo tàng trong việc góp phần bảo tồn, gìn giữ di sản kiến trúc Phật giáo nói riêng và di sản văn hóa của dân tộc nói chung./.

Lê Liên