Sáng ngày 01/02/2013, tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, số 01, Tràng Tiền, Hoàn Kiếm, Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ công bố Bảo vật quốc gia, hiến tặng hiện vật và khai mạc Trưng bày chuyên đề "Đèn cổ Việt Nam". Trưng bày sẽ diễn ra trong 4 tháng (01/2013 - 5/2013).
Tham dự chương trình có sự hiện diện của GS. TS KH Lưu Trần Tiêu - Chủ tịch Hội đồng Di sản quốc gia, PGS. TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch, lãnh đạo các Cục, Vụ, các cơ quan chức năng của Bộ VHTT&DL; đại diện lãnh đạo Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước, Kho bạc Hà Nội; Sở Công an TP. Hà Nội; Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng BTLSQG - Bộ Xây dựng; đại diện các đoàn ngoại giao, các Đại sứ quán trên địa bàn Hà Nội; Giám đốc các Bảo tàng quốc gia, đại diện các bảo tàng, Ban Quản lý Di tích trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh, thành phố; đại diện các trung tâm, viện nghiên cứu; đại diện các trường học; các cơ quan thông tấn báo chí, các Đài Truyền hình Trung ương và Hà Nội đến đưa tin về trưng bày. Về phía BTLSQG có TS. Nguyễn Văn Cường - Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia cùng các đồng chí trong Ban Lãnh đạo và toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động và cộng tác viên của BTLSQG.
Về phía nước Cộng hòa Pháp với sự tham dự của bà Francoi Dalex - Chuyên gia phụ trách cổng thông tin Bảo tàng Quai Branly.
Các đại biểu tham dự Lễ khai mạc
TS. Vũ Quốc Hiền - Phó Giám đốc thay mặt Ban Lãnh đạo Bảo tàng Lịch sử quốc gia công bố Quyết định số 1426/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 01/10/2012 về việc công nhận Bảo vật quốc gia (đợt I) cho 30 hiện vật và nhóm hiện vật thuộc các bảo tàng Việt Nam. Trong số đó, BTLSQG vinh dự được công nhận 11 Bảo vật Quốc gia. Các Bảo vật này gồm có: Trống đồng Ngọc Lũ (Văn hóa Đông Sơn), trống đồng Hoàng Hạ (Văn hóa Đông Sơn), thạp đồng Đào Thịnh (Văn hóa Đông Sơn), tượng đồng hai người cõng nhau thổi khèn (Văn hóa Đông Sơn), cây đèn đồng hình người quỳ (Văn hóa Đông Sơn), trống đồng Cảnh Thịnh (thời Tây Sơn), ấn đồng "Môn Hạ Sảnh ấn" (thời Trần), bình gốm hoa lam vẽ Thiên Nga (thời Lê Sơ); Cuốn "Đường Kách Mệnh", "Nhật ký trong tù", bản thảo "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến" (của Chủ tịch Hồ Chí Minh).

TS. Vũ Quốc Hiền - Phó Giám đốc BTLSQG công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận Bảo vật quốc gia
TS. Nguyễn Đình Chiến - Phó Giám đốc thay mặt Ban Lãnh đạo Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiếp nhận bộ sưu tập bản đồ và một số tài liệu liên quan đến việc khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Sưu tập này gồm 23 bản đồ các loại và 10 tư liệu (tiếng Anh, tiếng Nhật Bản) do nhà sưu tập tư nhân Trần Mạnh Tuấn đã hiến tặng Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Ông mong muốn việc hiến tặng bộ sưu tập này cho Bảo tàng Lịch sử quốc gia để có thể phát huy tốt nhất giá trị của sưu tập, đặc biệt nâng cao nhận thức của công chúng trong và ngoài nước về chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

TS. Nguyễn Đình Chiến - Phó Giám đốc BTLSQG tiếp nhận hiện vật
Tại buổi lễ, Bảo tàng Lịch sử quốc gia cũng tổ chức khai mạc Trưng bày chuyên đề "Đèn cổ Việt Nam".
Đèn dầu thực vật là một trong những phát minh lâu đời nhất của nhân loại. Nhờ có phát minh này, loài người đã dần kiểm soát, chế ngự được lửa không chỉ nhằm phục vụ lợi ích cuộc sống mà còn tạo cho đời sống tinh thần của mình ngày càng phong phú và có ý nghĩa hơn.

Lễ cắt băng khai mạc trưng bày Đèn cổ Việt Nam tại BTLSQG
Từ những vật dụng để giữ ngọn lửa, đèn đã đi vào cuộc sống và trở thành vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình cũng như trong đời sống xã hội. Với bàn tay tài hoa và sự sáng tạo trong chế tác, con người đã dùng những chất liệu như đất nung, đồng, sắt, gỗ, thủy tinh… tạo ra những chiếc đèn với nhiều kiểu dáng, kích thước và tính năng sử dụng khác nhau. Đèn được sử dụng để chiếu sáng, làm tín hiệu, dùng trong nghi lễ, thờ cúng, thắp sáng trên bàn thờ gia tiên như là ngọn lửa vĩnh hằng của họ. Ngoài ra đèn còn dùng để trang trí, sưởi ấm, đun nấu…

Chân đèn. Gốm hoa lam. Thời Mạc, niên hiệu Diên Thành 3 (năm 1580)
Bộ sưu tập chuyên đề “Đèn cổ Việt Nam” sử dụng trên 50 hiện vật (bao gồm đèn, chân đèn, phần dưới chân đèn, lồng đèn, đĩa đèn…) có niên đại từ khoảng 2500 năm cách ngày nay tới đầu thế kỷ 20, được làm bằng các chất liệu gốm, sắt, đồng, gỗ… đặc biệt là cây đèn đồng hình người quỳ thời Đông Sơn vừa được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận Bảo vật quốc gia Việt Nam. Phát biểu tại Lễ khai mạc, T.S Nguyễn Văn Cường, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã trân trọng gửi lời cảm ơn tới phòng Nghiên cứu sưu tầm và phòng Trưng bày "đã từ một ý tưởng của chiếc đèn Đông Sơn cách ngày nay hơn 2000 năm được công nhận Bảo vật quốc gia tạo nên cuộc trưng bày chuyên đề "Đèn cổ Việt Nam" để tôn vinh những giá trị đó; chứng minh nguồn sáng đó, ánh sáng tinh thần, ánh sáng tâm linh, ánh sáng lễ hội và ánh sáng đời thường đó đã sáng tạo nên những vật dụng trở thành cổ vật tiêu biểu trong lịch sử văn hiến Việt Nam". Nhân dịp năm mới, ông cũng gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các vị đại biểu, các vị khách quý, các bạn đồng nghiệp một năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt.

TS. Nguyễn Văn Cường - Giám đốc BTLSQG phát biểu tại Lễ khai mạc
Thông qua phòng trưng bày Đèn cổ Việt Nam, cung cấp cho khách tham quan một cái nhìn khái quát và hệ thống về đặc điểm cấu tạo; kỹ thuật, chất liệu chế tác; phương pháp, chức năng sử dụng của sưu tập đèn Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử; cung cấp những dữ liệu để tìm hiểu, nghiên cứu về nhiều khía cạnh khác nhau trong đời sống xã hội, tâm linh của người Việt Nam cùng những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật ẩn chứa trong sưu tập; từ đó góp phần bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị truyền thống văn hóa Việt Nam.
Tin, ảnh: Lê Khiêm