Thứ Bảy, 16/10/2021
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

22/06/2012 09:24 3198
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
“Ai đứng như bóng dừa, tóc dài bay trong gió”. Lời bài hát đó gợi chúng ta nhớ đến vùng đất Bến Tre.

Là một tỉnh châu thổ nằm sát biển thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, Bến Tre có diện tích 2.315 km2, phía Bắc giáp Tiền Giang, phía Nam giáp Trà Vinh, phía Tây giáp Vĩnh Long và phía đông giáp biển có chiều dài 65 km. Bến Tre được hợp thành bởi ba cù lao lớn: Cù lao Minh, cù lao Hóa, cù lao Bảo do phù sa của bốn nhánh sông Cửu Long là sông Tiền, sông Hàm Luông, sông Ba Lai và sông Cổ Chiên bồi tụ nên.

Địa danh Bến Tre

Trước đây, Bến Tre là khu vực sinh tụ của người Khmer. Vào cuối thế kỷ XVII, đầu thế kỷ XVIII, người Việt mới đến đây cư ngụ. Sau đó, những nhóm người Hoa đã sang Việt Nam định cư và khai phá. Người Việt tập trung khai vỡ đất hoang để sản xuất nông nghiệp, còn người Hoa mở cửa hàng buôn bán và sản xuất các mặt hàng thủ công, họ dựa vào lợi thế của các con sông mà phát triển việc buôn bán của mình. Thuyền buôn của họ rong ruổi khắp nơi không chỉ trong khu vực Bến Tre mà lan rộng ra khắp các tỉnh trong nước và sang tận Xiêm La, Cao Miên, Trung Quốc...

Lúc này, nhiều ngôi chợ ở Bến Tre được hình thành trên những giồng đất cao, khô ráo ven sông ở các huyện Duy Minh, Bảo Hựu, Bảo An... Trong đó, chợ Ba Vát ở huyện Tân Minh là một trong những ngôi chợ sầm uất, đồng thời là cảng thị nổi tiếng của Bến Tre lúc bấy giờ.

Chợ Ba Vát (Mỏ Cày)

Địa danh Ba Vát (hay Ba Việt), nằm trên cù lao Minh, nay thuộc xã Phước Mỹ Trung, huyện Mỏ Cày. Cảng thị Ba Vát được hình thành từ cuối thế kỷ XVII, phát triển mạnh mẽ trong suốt thế kỷ XVIII cho đến nửa đầu thế kỷ XIX. Nơi đây đã từng diễn ra các hoạt động thương mại của thương nhân Việt - Hoa và Nhật Bản mà một trong những mặt hàng được buôn bán là đồ gốm sứ và có thể là vôi nung từ vỏ sò.

Cửa biển Thạnh Phong (huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre), nằm cuối Cù Lao Minh.

Với vị thế thuận lợi “Ngôi An Vĩnh ở phía Tây huyện Tân Minh 15 dặm, bờ phía tây sông Hàm Long rộng 12 trượng rưỡi, sâu 7 trượng. Chi phía tây chảy 10 dặm đến đà Lan Sái rồi chảy qua nam chuyển quanh 22 dặm đến ngã ba đà Gia Khánh; lại chảy xuống nam ra cửa Cổ Chiên. Chi phía nam chảy 1 dặm đến chợ Ba Việt lại chuyển qua nam 16 dặm đến đà Thanh Trung vào sông Long Hồ rồi chuyển xuống đông 22 dặm đến Lê đầu tiểu giang; lại chuyển qua nam đến đà Thanh Thủy thông ra cửa Bàn Côn” như vậy, nên việc thông thương giữa Ba Vát với các địa phương khác trong tỉnh hoặc vượt ra ngoài địa phương rất dễ dàng. Hàng hóa từ các nơi đổ về Ba Vát và từ Ba Vát xuất đi các khu vực khác, ghe thuyền tụ họp đông đảo ở Ba Vát.

Chợ Bến Tre

Ba Vát là một cảng thị lớn, nơi tập trung buôn bán nhiều đồ gốm của các lò gốm dân gian Trung Quốc. Tại đây đã phát hiện được nhiều mảnh gốm và các loại chén, bát đĩa... tráng men xanh, men trắng có xuất xứ từ Trung Quốc với các đồ án trang trí như: chữ Thọ, chữ Phúc tròn, song hỷ, tứ quý... Bên cạnh đó, người ta còn phát hiện được hai hũ tiền cổ có ghi “hiệu tiền” như: Trị Bình Thiên bảo, Trị Bình Nguyên bảo; Trị Bình thánh bảo...

Qua những tư liệu lịch sử và những di vật được tìm thấy tại Ba Vát, đặc biệt là những đồng tiền cổ có ghi “hiệu tiền” thuộc nhiều thời đại khác nhau; những hiện vật gốm với nhiều loại hình, dòng men và đồ án trang trí... xuất xứ từ Việt Nam và Trung Quốc đã cho thấy Ba Vát từng là một cảng thị phồn thịnh, là nơi tập trung buôn bán đồ gốm của các lò gốm Việt Nam và Trung Quốc trong suốt thế kỷ XVII đến XIX.

Lê Khiêm tổng hợp

Nguồn: Nguyễn Thị Ngọc Diệp, Ba Vát - Cảng thị cổ ở Bến Tre. Di sản văn hóa 2009, số 3 (28), tr. 92 - 94.

baotanglichsuquocgia

Chia sẻ: