Thứ Bảy, 16/10/2021
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

11/06/2012 11:27 3527
Điểm: 5/5 (1 đánh giá)
“Từ thành phố này Người đã ra đi”. Câu hát đó làm chúng ta nhớ lại những ngày lịch sử của hơn 100 năm trước (tháng 6 năm 1911), tại cảng Sài Gòn, người thanh niên Nguyễn Tất Thành từ thành phố này đã ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc.

Nằm ở trung tâm của thành phố Hồ Chí Minh, cảng Sài Gòn từ lâu đã giữ vai trò là đầu mối thông thương quan trọng về kinh tế, xã hội giữa các miền đất nước, khu vực và thế giới. Lịch sử hình thành và phát triển của cảng Sài Gòn gắn liền với lịch sử của Sài Gòn - Gia Định xưa, nay là thành phố Hồ Chí Minh.

Bến Nhà Rồng

Sự ra đời của cảng Sài Gòn gắn liền với sự mở mang toàn bộ hệ thống thuộc địa của thực dân Pháp ở Nam Kỳ và toàn Đông Dương. Suốt trong quá trình phát triển, thương cảng Sài Gòn là một cảng lớn nhất và được hình thành sớm nhất của Việt Nam.

Thương cảng Sài Gòn nằm trên sông Sài Gòn, cách biển 45 km, diện tích 386 mẫu, gồm 5 khu vực cảng thành viên là: khu Hàm Nghi dọc theo hữu ngạn sông Sài Gòn, có 3 cầu tàu dành cho tàu lưu hành nội địa; khu Nhà Rồng tọa lạc trên khúc sông Tàu Hũ, Kinh Tẻ có 3 bến đầu dành cho tàu viễn dương; khu Khánh Hội có một bến đầu cũng dành cho tàu nội địa; khu Chợ Cá - khu 18 - có 3 cầu tàu và 2 bến đậu tàu nội địa. Quan trọng nhất là khu chính của thương cảng Sài Gòn, tất cả đều cho tàu viễn dương neo đậu.

Cảng Bến Nghé

Thương cảng Sài Gòn chính thức mang tên là cảng Sài Gòn ngày 25/7/1975. Từ góc độ lịch sử, có thể coi thương cảng Sài Gòn là điểm chủ yếu của đô thị Sài Gòn. Nơi đây là một phần của cảng Bến Nghé xưa gồm một hệ thống các bến - chợ dọc rạch Thị Nghè từ đoạn sông Sài Gòn kéo dài theo rạch Bến Nghé vào tận Chợ Lớn, kênh Ruột Ngựa nối liền với hệ thống sông Vàm Cỏ. Là trung tâm thương mại, giao lưu của một vùng sản xuất nông nghiệp và thủ công nghiệp, hàng hóa của hệ thống thương cảng Sài Gòn gồm sản phẩm của các ngành nghề thủ công được tổ chức thành phường hội tập trung ở các khu vực nhất định như Xóm Chiếu, Xóm Chỉ, Xóm Lò Vôi, Xóm Lò Gốm... trong đó nghề làm gốm phát triển lâu dài và rực rỡ nhất. Tại khu vực đường Tôn Đức Thắng, rạch Thị Nghè, đoạn sông Bến Nghé gần Ba Son đã tìm thấy hàng ngàn hiện vật gốm gia dụng bằng đất nung của người Việt, người Hoa, người Chăm như nồi đồng, ấm nấu nước, đèn tráng men trắng, bình vôi, hũ sành...

Thương cảng Sài Gòn

Thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn được quy hoạch thành một đô thị - thương cảng kiểu phương Tây: từ hạ tầng cơ sở như đường bộ thay thế giao thông trên kênh rạch, hệ thống điện đường... đến việc phát triển những ngành nghề dịch vụ, hình thành tầng lớp thị dân và lối sống, văn hóa đô thị....

Trong tiến trình lịch sử, với vị thế là thương cảng trung tâm kinh tế - văn hóa, có tầm giao lưu và ảnh hưởng đến nhiều khu vực, Sài Gòn là thành phố tiêu biểu và đại diện cho Nam Bộ trên tất cả các lĩnh vực. Sài Gòn phát triển rất mạnh mẽ, trở thành “hòn ngọc Viễn Đông” hay “Ba Lê ở phương Đông”. Đó là một thành phố độc đáo khác với Hà Nội hay Huế - hai thành phố cũng là trung tâm của cả nước trong những giai đoạn khác nhau.

Lê Khiêm tổng hợp

Nguồn: Nguyễn Thị Hoa Xinh, Cảng Sài Gòn năm xưa. Góp phần tìm hiểu lịch sử - văn hóa 300 năm Sài Gòn - Thành Phố Hồ Chí Minh. TP. HCM: Nxb Trẻ, 1998; tr. 223 - 230.

baotanglichsuquocgia

Chia sẻ:

Bài viết khác

Cù Lao Chàm trong “con đường tơ lụa” trên biển Đông

  • 05/06/2012 16:29
  • 3202

Trong quá khứ, cụm đảo Ciam pullo, Chiêm Bất Lao, Tiêm Bích La ... (Cù Lao Chàm ngày nay) từng là địa chỉ được đánh dấu đậm nét trên bản đồ hàng hải quốc tế ven biển Đông, từng là điểm dừng chân quen thuộc của thương thuyền nhiều nước ở phương Đông cũng như phương Tây trên các tuyến hải trình dọc theo các con đường hương liệu, tơ lụa, gốm sứ trên biển.