Thứ Bảy, 14/12/2019
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

02/12/2019 14:44 108
Điểm: 5/5 (1 đánh giá)
Thái Bình là vùng đất có vị thế địa kinh tế, chính trị, văn hóa đặc biệt quan trọng, gắn liền với lịch sử của nhà Trần và lịch sử dân tộc. Trong đó, vùng đất Long Hưng - Hưng Hà ngày nay là nơi dựng nghiệp và là hậu phương vững chắc của nhà Trần.

 

Toàn cảnh khu di tích

Sau khi lên ngôi trị vì đất nước, triều Trần đã rất chú trọng đến vùng đất Long Hưng. Ngoài việc phân phong cho các thân vương các điền trang, thái ấp, đây còn là nơi xây dựng các khu lăng tẩm của các vua đầu triều và hoàng tộc nhà Trần. Tại vùng đất Tam Đường, triều Trần đã dựng đặt Hành cung Long Hưng để các vua Trần ngự trong những lần về làm lễ bái yết tổ tiên, tổ chức các đại lễ và những yến tiệc mừng chiến thắng sau mỗi sự kiện oai hùng.

Hành cung là nơi triều đình cho xây dựng những cung điện để vua nghỉ ngơi khi xa giá đi tuần du ở các nơi xa kinh đô Thăng Long. Thời Trần, triều đình đã cho xây dựng khá nhiều hành cung, trong đó có hành cung rất nổi tiếng như hành cung Thiên Trường hay Tức Mạc (Nam Định), được đánh giá như kinh đô thứ 2 sau Thăng Long. Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử, các hành cung xưa đều không còn tồn tại đến ngày nay. Trải qua nhiều thế kỷ, các nhà nghiên cứu chủ yếu biết đến hành cung Thiên Trường hay Tức Mạc, dường như không ai chú ý đến hành cung Lỗ Giang. Vì vậy, hành cung Lỗ Giang xưa ở đâu, diện mạo, qui mô, hình thái của nó như thế nào vẫn là bí ẩn lịch sử.

 

Bản vẽ phục dựng giả định kiến trúc cung điện trong hành cung Lỗ Giang thời Trần dựa trên bằng chứng khảo cổ học trưng bày tại hội thảo

Việc tìm hiểu về hành cung Lỗ Giang ban đầu chỉ dựa trên những manh mối rất nhỏ, từ những dòng ghi chép ngắn ngủi trong Đại Việt sử ký toàn thư, đó là sự kiện mẹ vua Trần Anh Tông là bà Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng Thái hậu mất vào năm 1293, nhưng lại không nói rõ là ở địa phương nào. Từ nguồn tư liệu này kết hợp với điều tra dân gian, điều tra khảo cổ học và các thư tịch khác liên quan tới từ Lỗ Giang, các nhà nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành đã đi tìm và mới biết đến địa danh Lỗ Giang xưa ở đâu. Địa danh này nằm ở ngã ba sông Hồng và sông Trà Lý, xưa thuộc xã Thâm Động, phủ Long Hưng, miền đất rất nổi tiếng và gắn bó đến lịch sử phát tích của nhà Trần, nay là xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.

Từ năm 2014 đến nay, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã tiến hành khai quật vào các năm 2014, 2015 và 2016 - 2017, nghiên cứu, tiếp tục làm rõ hơn về lịch sử, di sản văn hóa của nhà Trần ở miền đất này. Việc phát hiện Hành cung Lỗ Giang có ý nghĩa rất to lớn trong việc nghiên cứu về lịch sử nhà Trần. Kết quả nghiên cứu khảo cổ học khẳng định rằng: Đền Thái là vùng đất của hành cung Lỗ Giang xưa dưới thời vua Trần Nhân Tông và Trần Anh Tông và là hành cung Kiến Xương vào thời vua Trần Hiến Tông như sử cũ đã nhắc đến. Kết quả điều tra, khai quật khảo cổ học các giai đoạn này đã phát hiện được nhiều loại hình di tích, di vật thời Trần tại các cánh đồng Phủ Lỗ, Lạch Đường Cả, Càn Thiên Mã, Lăng Ngói, Lăng Sa Trong, đặc biệt là khu vực đền Thái và Lăng Sa Trong...
Để đánh giá giá trị kết quả khai quật, nghiên cứu khảo cổ học khu di tích Hành cung Lỗ Giang trong các giai đoạn nói trên và để tiếp tục có kế hoạch khai quật, nghiên cứu khảo cổ học giai đoạn tiếp theo, đồng thời, xác định phương án quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị lâu dài của khu di tích Hành cung Lỗ Giang trong tương lai, UBND tỉnh Thái Bình phối hợp với Viện Nghiên cứu Kinh thành (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Hành cung Lỗ Giang, Hưng Hà, Thái Bình trong lịch sử nhà Trần” vào ngày 30/11/2019.

 

Các nhà khoa học tham quan khu vực khai quật

Tham gia hội thảo có hơn 20 chuyên gia, nhà khoa học thuộc các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn đến từ các viện nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội; Khoa lịch sử Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Bảo tàng lịch sử Quốc gia; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng 7 nhà khoa học quốc tế đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc... thuộc các lĩnh vực khoa học: Khảo cổ học, lịch sử, văn hóa, tôn giáo, bảo tàng, bảo tồn...

 

Toàn cảnh hội thảo (Ảnh: nguồn Internet)

Hội thảo tập trung vào 3 vấn đề lớn là công bố và đánh giá kết quả khai quật, nghiên cứu khảo cổ học Khu di tích Hành cung Lỗ Giang; nghiên cứu, so sánh, nhận diện vai trò, giá trị và tầm quan trọng của Hành cung Lỗ Giang trong lịch sử nhà Trần; bảo tồn, quy hoạch bảo tồn, phát huy giá trị của khu di tích này.

Tại hội thảo, các nhà khoa học đều thống nhất đánh giá cao kết quả khai quật khảo cổ học, đồng thuận với ý kiến đánh giá của Viện nghiên cứu Kinh thành và khẳng định đây là phát hiện mới, rất quan trọng, có ý nghĩa to lớn trong việc nghiên cứu về Hành cung Lỗ Giang, về lịch sử nhà Trần, góp phần khẳng định và làm sáng rõ những giá trị di sản, văn hóa vô giá của nhà Trần ở vùng đất Long Hưng xưa; Hưng Hà, tỉnh Thái Bình ngày nay.

Tham luận của các nhà khoa học cũng tiếp tục chỉ ra rằng Long Hưng, tên đặt cho vùng đất này, nhằm chỉ vùng mà sử sách thường gọi là đất phát tích nhà Trần. Hành cung Lỗ Giang, được phát hiện tại xã Hồng Minh ngày nay, vốn xưa nằm trên đất Long Hưng, cách không xa khu lăng mộ hoàng tộc nhà Trần, nay thuộc xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà. Đây là hành cung có vai trò quan trọng trong lịch sử nhà Trần và kinh đô Thăng Long...

 

 Hiện trạng khu di tích đã được bảo tồn

Các nhà khoa học cũng kiến nghị cần tiếp tục triển khai dự án khai quật, nghiên cứu, khảo cổ học Khu di tích Hành cung Lỗ Giang mang tính tổng thể với quy mô lớn nhằm làm rõ diện mạo, quy mô và giá trị, làm cơ sở khoa học cho việc quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị của khu di tích và đề xuất xây dựng hồ sơ xếp hạng di tích Quốc gia và Di tích Quốc gia đặc biệt; đề xuất bảo tồn, quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Hành cung Lỗ Giang với các giải pháp khá cụ thể, sắc đáng.

PGS.TS Bùi Minh Trí, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh thành cho biết, năm 2014, từ những manh mối ghi chép ngắn ngủi trong sử cũ, các nhà khảo cổ học của Trung tâm Nghiên cứu Kinh thành, nay là Viện Nghiên cứu Kinh thành, đã lần tìm và phát hiện ra di tích Hành cung Lỗ Giang của nhà Trần ngay tại khu vực đền Thái hay Thái lăng thuộc xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà (tỉnh Thái Bình) ngày nay... Việc phát hiện khảo cổ học đã cho mọi người biết đến nhiều hơn về Hành cung Lỗ Giang, một hành cung lớn và quan trọng của triều đại nhà Trần tại vùng đất Long Hưng xưa. Điều đó cho thấy, Hưng Hà không chỉ là nơi dấy nghiệp đế vương, nơi đặt lăng mộ của các vua đầu triều Trần mà còn là nơi dựng đặt hai hành cung quan trọng để triều đình sử dụng vào các công việc lớn của đất nước...

TS. Bùi Thị Thu Phương

 

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Hội thảo khoa học “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”

Hội thảo khoa học “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”

  • 20/05/2019 14:45
  • 492

Nhân dịp kỷ niệm này Quốc tế Bảo tàng 18/5/2019, sáng ngày 16 tháng 5 năm 2019, Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Những phát hiện mới về khảo cổ học thời Tiền sử tại Thái Nguyên và kinh nghiệm trong việc phát huy giá trị hiện vật khảo cổ học tại bảo tàng”.

Bài viết khác

Đề nghị thành phố Hà Nội bảo vệ di chỉ khảo cổ Vườn Chuối

Đề nghị thành phố Hà Nội bảo vệ di chỉ khảo cổ Vườn Chuối

  • 14/11/2019 11:13
  • 92

Bộ VHTTDL đã có văn bản số 4550/BVHTTDL-DSVH gửi UBND thành phố Hà Nội về việc bảo vệ di chỉ khảo cổ Vườn Chuối (xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội).