Thứ Năm, 09/04/2020
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

Chiếc trống Đông Sơn duy nhất ở địa đầu Đông Bắc
  • 06/04/2020 08:24

Chiếc trống Đông Sơn duy nhất ở địa đầu Đông Bắc

Đó là trống Quảng Chính ở vùng biên tỉnh Quảng Ninh. Cho đến nay, đây là chiếc trống Đông Sơn duy nhất đào được ngay trong lòng đất tỉnh này. Trống được phát hiện trên một quả đồi không tên đang được trồng chè, có độ cao so với mặt ruộng xung quanh khoảng 10m, được người dân của Hợp tác xã Quảng Lễ, xã Quảng Chính, huyện Quảng Hà (nay là huyện Hải Hà, Quảng Ninh) tìm thấy ở độ sâu cách mặt đất chừng 50cm.

  • 41

  • 17/03/2020 14:36

Gốm sứ trong mộ Mường: Nguồn gốc, niên đạiGốm sứ trong mộ Mường: Nguồn gốc, niên đại và lý do về sự có mặt của chúng ở Mường (Tiếp theo và hết)

5. Gốm men trắng màu thanh niên và bạch định.

Gốm men trắng xanh (thanh niên) và trắng (hoặc định) trong các mộ Mường kém phong phú hơn so với celadon, chúng không phổ biến ở một thế kỉ nào và kéo dài suốt một thời gian tồn tại của mộ Mường cổ.

  • 66

Gốm sứ trong mộ Mường: Nguồn gốc, niên đại và lý do về sự có mặt của chúng ở Mường (Phần 1)
  • 27/02/2020 10:03

Gốm sứ trong mộ Mường: Nguồn gốc, niên đại và lý do về sự có mặt của chúng ở Mường (Phần 1)

Như chúng ta đã biết, dân tộc Mường trong lịch sử phát triển chưa bao giờ có nghề làm gốm, sứ cũng như nghề đúc đồng. Họ chỉ có nghề dệt cổ truyền, bổ sung cho một nền kinh tế nương rẫy với một số ruộng nước ở các thung lũng hẹp. Thế nhưng, trong các khu mộ cổ đã được khảo sát và khai quật ở Mường Hòa Bình và Hà Tây, thấy đồ tùy táng chủ yếu là gốm sứ với số lượng lớn. Tổng số đồ gốm sứ thu được trong 47 ngôi mộ được khai quật, thuộc các Mường Bi – Vang – Thàng - Động ở Hòa Bình và Hà Tây, đã lên tới số vài trăm (Phạm Quốc Quân 1994). Số lượng này chỉ phản ánh một phần rất nhỏ so với thực tế đào phá các khu mộ ở hai tỉnh này trong gần hai thập niên qua (1978 - 1996) của những người dân bản, đào bới mộ cổ, săn tìm cổ vật, bán cho bọn con buôn và những người sưu tập đồ cổ.

  • 124

Những Kim Bảo đời vua Minh Mệnh (1820 - 1840)
  • 19/02/2020 10:23

Những Kim Bảo đời vua Minh Mệnh (1820 - 1840)

Vua Minh Mệnh tên là Nguyễn Phúc Đảm, còn có tên là Kiểu, con thứ 4 của vua Gia Long và Hoàng hậu Nguyễn Thị Đang (Thuận Thiên Cao Hoàng hậu), sinh ngày 23 tháng 4 năm Tân Hợi (25/5/1791) tại làng Tân Lộc, Gia Định. Năm Ất Hợi (1815) được lập thành Hoàng Thái Tử. Vào tháng Giêng năm Canh Thìn (1820), Hoàng Thái Tử Nguyễn Phúc Đảm lên ngôi, làm vua được 21 năm (1820-1840). Trong thời gian trị vì, vua Minh Mệnh đã tiến hành công cuộc cải cách hành chính quy mô và đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, bãi bỏ chế độ phân quyền, xây dựng Đế chế Trung ương tập quyền, đề cao pháp trị và độc tôn Nho giáo. Nhà vua cho đổi các trấn làm tỉnh, định lại quan chế, đặt mức lương bổng của các quan tuỳ theo ngạch trật; thống nhất việc đo lường và y phục của dân chúng; khuyến khích khai hoang lập ấp, sửa sang hệ thống giao thông, lập nhà dưỡng tế ở các tỉnh để giúp những người nghèo khổ tàn tật, già cả không nơi nương tựa… Vua Minh Mệnh cũng rất chú trọng đề cao Nho học, khuyến khích nhân tài ra giúp nước. Nhà vua cho lập lại Quốc Tử giám, mở thêm khoa thi Hội và thi Đình. Lãnh thổ quốc gia được mở rộng nhất trong lịch sử và nước ta thực sự trở thành một quốc gia hùng mạnh. Năm 1838, nhà vua cho đổi tên nước là Đại Nam. Có thể nói vua Minh Mệnh là vị Hoàng Đế tiêu biểu của nhà Nguyễn, những công lao của ông và thành quả đạt được trong suốt 21 năm đã được lịch sử ghi nhận, các vị Vua kế tiếp noi theo và thi hành.

  • 226

Về những lá đề đất nung trang trí hình hươu
  • 13/02/2020 09:53

Về những lá đề đất nung trang trí hình hươu

Lá đề là loại hình trang trí phổ biến trên mái các di tích kiến trúc có niên đại từ thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 15 ở miền Bắc Việt Nam. Thống kê sơ bộ cho thấy có gần 40 di tích phát hiện thấy hình lá đề trang trí trên mái các di tích kiến trúc như cung điện, chùa, tháp, đền, đàn tế, lăng mộ... Hoa văn trang trí trên lá đề là các loại hoa văn hình rồng, chim phượng, ngọc báu, hoa lá, cá hóa rồng, hình con hươu, ngọn lửa... với nhiều biến thể khác nhau. Trong đó, hoa văn hình con hươu trang trí trên lá đề là hoa văn không phổ biến. Loại hoa văn này chỉ thấy trang trí trên lá đề cân xứng lợp trên mái ngói di tích Lỗ Giang (Thái Bình) và Ly Cung (Thanh Hóa).

  • 129

Gốm men ngọc Việt Nam
  • 20/01/2020 10:05

Gốm men ngọc Việt Nam

Gốm men ngọc - người phương Tây thường gọi là céladon - xuất hiện muộn mằn hơn so với sự ra đời của chính loại men này. Đâu đó, vào thế kỷ 18 qua một nhân vật nổi tiếng trên kịch trường Paris tên là Céladon luôn mặc bộ trang phục có màu xanh thanh thiên, cùng lúc đó gốm men Trung Quốc tràn ngập thị trường Âu Châu - cũng có màu xanh da trời tương tự, nên đương thời gọi luôn loại gốm ấy là céladon. Loại gốm này còn những tên gọi khác, ví dụ: Đông Thanh (như có quan hệ tới vùng ven biển phía Đông xứ Thanh - nơi xuất lộ nhiều tàn tích của loại gốm có liên quan tới những tiểu cảng thời Đại Việt, hẳn chỉ được coi như là những gợi ý đầy chất lãng mạn của lịch sử, mà cũng chẳng mấy tác hại tới sự hưng suy của chính dòng gốm men này, khi tự nó đã biểu lộ trong dòng chảy văn hóa nhân loại nói chung và Việt Nam nói riêng).

  • 261

Những Kim Bảo đời vua Gia Long (1802-1819)
  • 15/01/2020 15:08

Những Kim Bảo đời vua Gia Long (1802-1819)

Nguyễn Phúc Ánh còn có tên huý là Chủng và Noãn, con thứ 3 của Nguyễn Phúc Côn (Luân) và bà Nguyễn Thị Hoàn, sinh ngày 15 tháng Giêng năm Nhâm Ngọ (8/2/1762). Năm Giáp Ngọ (1774), triều đình chúa Nguyễn suy sụp do cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, quân Trịnh vào chiếm Phú Xuân, Nguyễn Ánh theo chúa Nguyễn Phúc Thuần vào Quảng Nam. Từ đó, bôn tẩu gian nan, tìm mọi cách giành lại vương quyền cho họ Nguyễn. Năm Đinh Dậu (1777) được các tướng tôn làm Đại Nguyên suý Nhiếp chính quốc. Năm Canh Tý (1780), Gia Long lên ngôi Vương ở Sài Côn (Sài Gòn) dùng Kim Bảo truyền quốc Đại Việt Quốc Nguyễn Chúa Vĩnh trấn chi bảo.

  • 269

Lá đề trang trí hình Bảo tháp
  • 13/01/2020 10:23

Lá đề trang trí hình Bảo tháp

Hình lá đề là loại hình trang trí phổ biến trong nghệ thuật Việt Nam. Lá đề trang trí hình cây tháp là loại motif trang trí khá phổ biến trong kiến trúc thời Lý - Trần - Hồ (thế kỷ 11 - đầu thế kỷ 15). Trên các hiện vật khảo cổ học chúng ta thường gặp hình cây tháp thu nhỏ trang trí trên những viên gạch, trên lá đề lợp ngói hoặc hình cây tháp thu nhỏ thành các mô hình tháp thu nhỏ trong các di tích thời Lý, Trần ở Bắc Việt Nam như Thăng Long (Hà Nội), tháp Long Đọi (Hà Nam), chùa Bến Lăn, Hắc Y (Yên Bái), Thiên Trường (Nam Định)… Tuy nhiên, hình tháp trên lá đề trang trí trên bộ mái kiến trúc chỉ thấy ở một số di tích như Thăng Long (Hà Nội), đền Huyện (Nghệ An), Ly Cung (Thanh Hóa), Nậm Dầu (Hà Giang), tháp Bình Sơn (Vĩnh Yên), Bảo Tháp (Quảng Ninh). Bài viết này đề cập đến những lá đề trang trí hoa văn hình tháp ở các địa điểm nói trên.

  • 178

Phác thảo bức tranh kinh tế xã hội Mường cổ
  • 27/12/2019 10:13

Phác thảo bức tranh kinh tế xã hội Mường cổ

Nếu chỉ dựa vào tài liệu thành văn thì thật khó có thể khôi phục được bức tranh kinh tế - xã hội của người Mường cổ nói chung, và tỉnh Hòa Bình nói riêng, bởi trong tay có không quá mươi trang gia phả của các dòng họ quan lang và đôi ba trang chúc thư bằng đồng, niên đại sớm nhất cũng chỉ từ thời Lê.

  • 229

Di chỉ Ngõa Long (Hà Nội)
  • 18/12/2019 10:17

Di chỉ Ngõa Long (Hà Nội)

Di chỉ Ngõa Long nằm ở cánh đồng Ngoã Long, xã Minh Khai, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Di chỉ thuộc cánh đồng trồng màu, nằm trên dọi đất cao được dùng làm nơi sản xuất gạch của hợp tác xã nông nghiệp Minh Khai.

  • 168