Thứ Hai, 18/01/2021
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

22/02/2018 23:11 652
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Trong những cổ vật bằng gốm tìm thấy trong con tàu đắm Cù Lao Chàm, Hội An, Quảng Nam thì hầu như các hoa văn, họa tiết mang dấu ấn đậm nét về quê hương Đại Việt xưa vào thời đại Lê Sơ, thế kỷ XV-XVI.

Trong những cổ vật bằng gốm tìm thấy trong con tàu đắm Cù Lao Chàm, Hội An, Quảng Nam thì hầu như các hoa văn, họa tiết mang dấu ấn đậm nét về quê hương Đại Việt xưa vào thời đại Lê Sơ, thế kỷ XV-XVI.

Từ phong cảnh, con người, hoa điểu, thú nuôi xuất hiện khá phong phú. Các thú nuôi trong nhà gần gũi với con người như gà, vịt ngan, trâu, ngựa …và là hình ảnh khá phổ biến ở vùng quê xứ Việt. Nhưng cũng ngạc nhiên là con thú thân thương nhất như mèo, chó là rất hiếm trong các đồ án trang trí trên đồ gốm. Với hình ảnh con chó - con vật được cho là loài vật thượng đẳng, khôn ngoan và trung thành với chủ. Chỉ có một tiêu bản được vẽ lam - xanh cô ban dưới men trang trí trong lòng đĩa. Đĩa có kích thước cỡ trung với đường kính 36cm, con chó vẽ ở trung tâm trong tư thế quen thuộc ta thường bắt gặp là đang liếm chân với đặc điểm chân đưa lên (có vẻ vừa được chủ cho bữa no nê). Xung quanh con chó và phần vành tròn đĩa trang trí những đám mây cuộn cách điệu tôn vinh như loài chó trời - thiên cẩu.

Tuy nhiên trong quá trình đo vẽ hoa văn các cổ vật đồ gốm ngay tại hiện trường khai quật (từ năm 1998 - 2000), ngoài tiêu bản hiếm hoi trang trí con chó, tôi còn để ý các tượng tròn cũng là gốm xuất khẩu có hình dáng như loài chó (*) đá trang trí ở đình, miếu miền Bắc.

Tác giả ở công trường khai quật.

Với tư thế con thú có đầu hơi nghểnh lên trông gần với con chó, cổ đeo kiềng có chuông (hay lục lạc?) nhưng các chi tiết mũi, răng, bờm hơi giống con lân..và chỉ cao 20cm phủ men màu xanh lục bên ngoài.

Cuối cùng nhân năm mới, Mậu Tuất - con Chó, bài viết ngắn này như cung cấp thêm cho những nhà yêu mỹ thuật cổ thông tin về các đồ án, hoa …trang trí trên gốm Việt xưa.

(*)Nhóm tượng tròn hình con thú này được các chuyên gia nước ngoài xếp vào thú thiêng canh giữ (Mythical Guardian Beats), xem Gốm Việt (Vietnamese Ceramics) của 2 tác giả Stevenson và Guy, trang 384.

(Dẫn theo “Mỹ thuật” số 301 & 302 tháng 1/2/2018)

Nguyễn Thượng Hỷ

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

Loại hình chân chạc trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên

  • 11/06/2019 08:28
  • 903

Là loại hình di vật độc đáo xuất hiện từ văn hóa Phùng Nguyên và tồn tại qua các giai đoạn văn hóa tiếp sau (Đồng Đậu, Gò Mun, Đông Sơn). Đến nay vẫn chưa có sự thống nhất về tên gọi cũng như chức năng của loại hình hiện vật này. Chúng được gọi bằng nhiều tên khác nhau như hòn kê, ông đầu rau, vật hình cốc, vật hình phễu, vật hình sừng bò, vật giữ lửa, chân giò, chân chạc, vật có liên quan đến tôn giáo tín ngưỡng nguyên thủy... Đến nay tên gọi chạc gốm được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng hơn cả. Chạc gốm được tạo bằng tay, chất liệu gốm thô pha nhiều cát sạn sỏi nhỏ, đa số có văn thừng, một số ít trang trí văn khắc vạch. Chạc gốm chia thành hai phần: Phần cốc loe ở trên và phần chân ở dưới. Kích thước to nhỏ khác nhau.

Bài viết khác

Ghi chú về những chân đèn gốm Bát Tràng thời Mạc có minh văn

Ghi chú về những chân đèn gốm Bát Tràng thời Mạc có minh văn

  • 20/01/2018 03:45
  • 1484

Trong gần 20 năm qua chúng tôi chú ý tập hợp tài liệu về các loại hình đồ gốm Việt Nam có minh văn. Ngoài cuốn sách Cẩm nang đồ gốm Việt Nam có minh văn, xuất bản năm 1999, chúng tôi còn có một số bài viết bổ sung qua những phát hiện mới (Nguyễn Đình Chiến, 1999, 2007a,b). Nhân dịp tham quan phòng trưng bày của Hội cổ vật Tràng An (Ninh Bình), tháng 11 năm 2017, chúng tôi lại thấy một cặp phần dưới chân đèn gốm Bát Tràng thời Mạc. Xem lại hồ sơ tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam về đình Mai Phúc ở quận Long Biên (Hà Nội) chúng tôi cũng thấy cặp phần dưới chân đèn có minh văn nhưng chưa được công bố đầy đủ. Bài viết này xin giới thiệu về những chân đèn này cùng một vài điều nhận xét mà chúng tôi cho rằng rất đáng chú ý.