Thứ Bảy, 16/10/2021
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

20/09/2013 13:57 4660
Điểm: 5/5 (2 đánh giá)
Đoàn Thị Điểm là một Nữ sĩ được đánh giá là bậc nhất về sắc đẹp và tài văn chương. Bà là tác giả tập truyện Truyền kỳ tân phả và là dịch giả bản Chinh phụ ngâm của tác giả Đặng Trần Côn.

Đoàn Thị Điểm, sinh năm 1705. Quê ở làng Giai Phạm (sau đổi thành Hiến Phạm), huyện Văn Giang, trấn Kinh Bắc (nay thuộc huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên). Đoàn Thị Điểm là con của ông Đoàn Doãn Nghi (Hương cống hay còn gọi là Cử nhân dưới thời nhà Lê). Hiệu của bà là Hồng Hà nữ sĩ.

Ngay từ thuở nhỏ, Đoàn thị Điểm được học chữ như anh trai của mình (học đủ Ngũ Kinh và Tứ thư). Đoàn Thị Điểm còn được mẹ dạy nghề nữ công rất khéo léo. Đoàn Thị Điểm có tiếng là thông minh, đẹp người, đẹp nết, chăm học, có tài văn và giỏi nữ công, nên khi 16 tuổi, Thượng thư Lê Anh Tuấn mến tài văn chương, đức hạnh của bà và nhận làm con nuôi. Lúc đó Đoàn Thị Điểm ở nhà cha nuôi (tại phường Bích Câu, kinh thành Thăng Long).

Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm (tranh minh họa).

Trong thời gian ở nhà cha nuôi Đoàn Thị Điểm có dịp đọc được rất nhiều sách quý trong kho sách của quan Thượng thư nên kiến thức của Đoàn Thị Điểm ngày càng thêm rộng mở. Tài nữ công của Đoàn Thị Điểm được các tiểu thư phường Bích Câu thời bấy giờ đều xin đến học tập. Ở nhà cha nuôi một thời gian ngắn, Đoàn Thị Điểm xin về sống cùng gia đình ở nơi cha dạy học (tại thôn Lạc Viên, huyện An Dương, tỉnh Kiến An, nay thuộc thành phố Hải Phòng), để chăm sóc cha mẹ và giúp chị dâu quán xuyến công việc gia đình.

Đoàn Thị Điểm 25 tuổi (năm 1729) thì cha mất, Đoàn Thị Điểm cùng mẹ và gia đình anh trai dời đến sống ở làng Vô Ngại, huyện Đường Hào (nay thuộc huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên). Khi đó bà đã viết tập sách Truyền kỳ tân phả. Tác phẩm Truyền kỳ tân phả là một tập truyện dân gian viết bằng Hán văn gồm có 6 truyện: Hải khẩu Linh Từ (Nữ thần chế thắng); Vân Cát thần nữ (Liễu Hạnh công chúa); An ấp liệt nữ (Phan Thị vợ thứ của Đinh Nho Hoàn); Bích Câu kỳ ngộ; Hoành sơn tiên cục; Nghĩa khuyển khuất miêu. Tác phẩm này được biên soạn rất công phu, nội dung viết về những người phụ nữ tài giỏi và tiết liệt.

Thời gian sau, anh của Đoàn Thị Điểm mất, một mình Đoàn Thị Điểm vừa dạy học, vừa làm thuốc nuôi gia đình và giúp đỡ chị dâu nuôi các cháu.

Năm 37 tuổi (năm 1742), Đoàn Thị Điểm lấy chồng tên là Nguyễn Kiều (ông là Tiến sĩ). Nguyễn Kiều được cử đi sứ sang Trung Quốc 3 năm, trong thời gian này Đoàn Thị Điểm đã dịch ra quốc văn tập thơ Chinh phụ ngâm của danh sĩ Đặng Trần Côn, văn chương trong tác phẩm này diễn tả sống động hình ảnh của nàng chinh phụ và là bản dịch đầu tiên của tác phẩm. Năm 1745 Nguyễn Kiều đi sứ thành công, về nước và được vua khen thưởng. Ít lâu sau, ông được cử làm Tham thị ở Nghệ An, Đoàn Thị Điểm cùng đi với chồng đến Nghệ An và ngày 11 tháng 9 (âm Lịch) năm 1748 Đoàn Thị Điểm đã mất tại Nghệ An.

Lăng mộ Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm tại cụm 4, phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, Hà Nội.

Sự nghiệp văn chương của Đoàn Thị Điểm nổi tiếng ở Thăng Long từ khi còn ít tuổi. Người đương thời còn truyền lại những mẩu chuyện hư cấu về tài đối đáp của Đoàn Thị Điểm với sứ giả Trung Quốc. Đoàn Thị Điểm cũng mở trường dạy học ở Chương Dương (Thường Tín, Hà Tây), có rất đông học sinh và nhiều người đỗ đạt như Tiến sĩ Đào Duy Doãn. Hoàng giáp Nguyễn Nghiễm cũng cho con đến học. Ngoài ra Đoàn Thị Điểm cũng là người phụ nữ đầu tiên viết truyện ngắn ở Việt Nam.

Nhân dân phường Phú Thượng, quận Tây Hồ trong buổi lễ hợp táng vợ chồng Tiến sĩ Nguyễn Kiều- nữ sĩ Đoàn Thị Điểm, tháng 7/2011.

Đến bây giờ, người đời vẫn còn biết đến Nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Hiện nay ở thành phố Hà Nội có phố và trường học mang tên Đoàn Thị Điểm.

Lê Thị Huệ (tổng hợp)

Nguồn:

- Việt Nam các nhân vật Lịch sử - Văn hóa, tác giả Đinh Xuân lâm, NXB Văn hóa Thông tin.

- Từ điển các nhân vật Lịch sử Việt Nam, tác giả Nguyễn Quang Thắng, NXB Văn hóa.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Nhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh (1922-2010)

Nhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh (1922-2010)

  • 08/07/2019 14:36
  • 1743

Duyên nghiệp sử sách cho tôi nhiều dịp may hiếm có, ví như bỗng một ngày, tôi được gặp nhà văn, nhà viết kịch Hoàng Công Khanh ở tọa đàm về cuộc đấu tranh của những người yêu nước và cộng sản ở nhà tù Sơn La do cụ Nguyễn Văn Trân tổ chức vào hè năm 2007. Không thể hình dung được ông nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng, dáng cao manh mảnh, đôi mắt tinh anh, lại đã từng bị tù ở Sơn La cùng với bí thư chi bộ nhà tù Trần Huy Liệu.

Bài viết khác

Gia thế của Hồ Quý Ly và ý nghĩa của quốc hiệu Đại Ngu

Gia thế của Hồ Quý Ly và ý nghĩa của quốc hiệu Đại Ngu

  • 17/09/2013 14:56
  • 9881

Vào cuối thế kỷ XIV, đất nước ta đang trong tình trạng rối ren, Nhà Trần đang trên bờ vực suy tàn. Trong hoàn cảnh đó, Hồ Quý Ly (1336- 1407) – một quý tộc có thanh thế, một vị đại thần trong triều đình đã lấn át quyền lực của nhà vua, tự lập nên vương triều nhà Hồ năm 1400, đồng thời đổi quốc hiệu nước thành Đại Ngu…