Thứ Tư, 20/11/2019
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

03/09/2019 08:29 3805
Điểm: 3/5 (2 đánh giá)
Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập” tuyên bố với toàn thể quốc dân đồng bào và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Vào những ngày này của 74 năm trở về trước, cả dân tộc Việt Nam đang sục sôi giành chính quyền ở những tỉnh thành cuối cùng từ tay Nhật và Pháp. Kể từ sau khi Pháp xâm lược năm 1858, nhân dân ta chịu muôn vàn cơ cực dưới ách áp bức, bóc lột của thực dân và phong kiến tay sai, hai tiếng độc lập - tự do đã trở thành nỗi khát khao cháy bỏng của cả dân tộc, để 87 năm sau, sự thật Việt Nam đã trở thành một nước tự do - độc lập.

 

Quảng trường Cách mạng tháng Tám - nơi 74 năm trước, ngày 19/8/1945, cuộc mít tinh lớn của quần chúng cách mạng diễn ra, đoàn biểu tình sau đó tỏa thành nhiều mũi tiến hành tổng khởi nghĩa trên toàn thành phố Hà Nội. (Ảnh Internet)

Thủ đô Hà Nội những ngày này rực rỡ sắc mầu của cờ hoa, băng-rôn, khẩu hiệu chào mừng 74 năm Cách mạng tháng Tám và ngày Quốc khánh. Ngày 2/9 là ngày Tết của cả dân tộc, ngày đất nước ta được khai sinh và chính thức được công nhận trên thế giới. Ý nghĩa, giá trị của ngày lịch sử đó, sẽ không bao giờ đổi thay.

Khi Cách mạng tháng Tám thành công, Trung ương đã cử đồng chí Lê Đức Thọ đón Bác Hồ từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội và nghỉ tại thôn Phú Gia, xã Phú Thượng, Từ Liêm (nay là Phú Thượng, Tây Hồ). Sau đó, Bác về ở tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, Hà Nội. Tại ngôi nhà này, trong những ngày cuối tháng 8 năm 1945, Người đã dành phần lớn thời gian để soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập.

 

Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Hà Nội nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo
bản Tuyên ngôn Độc lập (Ảnh Internet)

 

Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang nguyên là hiệu Phúc Lợi, một hãng buôn tơ lụa, vải vóc vào loại lớn nhất ở Hà Nội những năm 40 của thế kỷ trước. Ngôi nhà có hình ống, nằm gần cuối phố Hàng Ngang, nơi buôn bán sầm uất của khu vực phố cổ. Nhà hai mặt phố, gắn số 48 là mặt tiền phố Hàng Ngang, gắn số 35 là mặt tiền phố Hàng Cân.

Căn nhà này của gia đình ông Trịnh Văn Bô, một tư sản dân tộc được giác ngộ cách mạng sớm và trở thành đảng viên cộng sản. Ông là thành viên tích cực tham gia phong trào Việt Minh và là cơ sở bí mật của ông Nguyễn Lương Bằng. Bác Hồ và Trung ương Đảng tin rằng, người giàu cũng có lòng yêu nước, người nghèo cũng có lòng yêu nước. Ai cũng có lòng yêu nước. Đó chính là tinh thần đại đoàn kết dân tộc - nhân tố quan trọng giành thắng lợi trong bất kỳ cuộc cách mạng nào.

Ngày 2 tháng 9 năm 1945, hơn 50 vạn người dân Hà Nội đã tụ họp tại quảng trường Ba Đình chào mừng thành lập chính phủ mới. Thay mặt cho toàn thể chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập.

 

Quần chúng nhân dân tập trung tại Quảng trường Ba Đình nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2-9-1945 (Ảnh TL)

Mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn một câu trong trong Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ và nhắc đến bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của nước Pháp năm 1791. Không chỉ dừng lại ở đó mà Người đã phát triển, nâng lên cái ý cốt lõi, nguyên tắc cơ bản của hai bản Tuyên ngôn của Pháp và Mỹ.

Bản Tuyên ngôn 1776 của Mỹ nói: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng, tạo hóa ban cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Từ quyền cá nhân mỗi con người, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mở rộng, nêu quyền của dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Và Người đã nắm chắc mối quan hệ biện chứng giữa quyền con người và quyền dân tộc. Dân tộc không độc lập thì cũng không có quyền con người. Trong những nước thuộc địa thì điều này đã quá rõ ràng. Và nguyên tắc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên thì đã được xác nhận trong Hiến chương Liên Hợp Quốc và trong Tuyên ngôn về các quyền con người được Liên Hợp Quốc thông qua năm 1948. Sự đóng góp của bản Tuyên ngôn độc lập 2/9/1945 của Việt Nam vào lý luận quyền con người gắn với quyền dân tộc là rất quan trọng.

Tại sao Chủ tịch Hồ Chí Minh lại mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập bằng cách trích dẫn hai bản Tuyên ngôn của Mỹ, Pháp?

Thời điểm năm 1945, các nước trên thế giới hầu như không biết có nước Việt Nam, cho nên nếu ta đưa ra một bản Tuyên ngôn với lập luận của ta thì tác dụng gửi thông điệp đến với cộng đồng quốc tế có thể sẽ bị hạn chế, vậy nên trong Chủ tịch Hồ Chí Minh sau khi trích dẫn hai bản Tuyên ngôn Pháp, Mỹ thì đã khẳng định lại bằng câu: “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”.

Phần tiếp theo của bản Tuyên ngôn là chứng minh nguyên lí đã nêu, tất cả đều được bản Tuyên ngôn nêu lên bằng một hệ thống lập luận hết sức chặt chẽ và đanh thép, với những sự thật rõ ràng "không ai chối cãi được". Chính thực dân Pháp đã "lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta. Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa". Những tội ác của thực dân Pháp được Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra chính là sự nối tiếp đấu tranh kiên trì từ “yêu sách của nhân dân An Nam gửi Hội nghị Véc-xây năm 1919 để đòi tự do, độc lập cho dân tộc, tiếp là những bài viết trên báo “Người cùng Khổ”, “Nhân đạo” và nhiều báo khác của Người. Và đặc biệt là tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” đã chuẩn bị cho phần quan trọng thứ hai của bản Tuyên ngôn độc lập. Những tội ác của Pháp được Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra với những dẫn chứng thực tế, có chọn lọc cùng lập luận chặt chẽ. Tuyên ngôn Độc lập là bản cáo trạng hùng hồn đanh thép hiếm thấy trong lịch sử đấu tranh dân tộc cũng như thế giới.

Tuyên ngôn độc lập chứng minh tính pháp lý quốc tế của việc nhân dân ta nắm quyền. Pháp đã đầu hàng Nhật 2 lần (mùa thu năm 1940 và ngày 9/3/1945) “trong năm năm, chúng đã bán nước ta hai lần cho Nhật”. Trong lúc đó nhân dân Việt Nam đã dũng cảm đứng về phía Đồng minh đấu tranh chống phát xít.

“Sự thực là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành nước thuộc địa của Nhật-khi Nhật đầu hàng đồng minh thì nhân dân cả nước ta nổi dậy giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Sự thực là dân ta đã lấy lại được nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp”.

Lập luận tuyên ngôn rất chặt chẽ, mạch văn khúc chiết. Và tiếp đó là lời tuyên bố độc lập: “Bởi thế cho nên chúng tôi- Lâm thời Chính phủ của nước Việt Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát ly hẳn quan hệ với Pháp, xóa bỏ hết những hiệp ước mà Pháp đã ký về nước Việt Nam, xóa bỏ tất cả mọi đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam”.

Và sau cùng là lời tuyên bố trịnh trọng với thế giới:

“Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

Đã 74 năm từ ngày bản Tuyên ngôn độc lập lịch sử được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình trước toàn thế đồng bào. Tiếp sau Hịch tướng sĩ của Trần Hưng Đạo, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, Tuyên ngôn độc lập năm 1945 là một bản hùng văn của dân tộc, vừa hào khí tưng bừng, vừa lập luận chặt chẽ, vừa đanh thép về pháp lý quốc tế, vừa nung nấu tình cảm của dân tộc nồng nàn, vừa kế thừa khí phách của cha ông, vừa thâu tóm được tinh thần thời đại.

Bản Tuyên ngôn độc lập đã thể hiện được tinh thần: Không có gì quý hơn độc lập tự do - tư tưởng khái quát của cả phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX trên toàn thế giới. Thông qua lời tuyên bố đanh thép đó cũng đã khẳng định chủ quyền của đất nước, quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam, tình yêu quê hương, đất nước của con người Việt Nam; là truyền thống hào hùng cho nhân dân ta dựng nước và giữ nước.

Những ngày này, trong không khí rộn ràng, khắp mọi nơi trong cả nước tưng bừng đón Tết Độc lập, từng con phố, dòng người tấp nập, hân hoan trước những đổi thay của đất nước, Bảo tàng Lịch sử quốc gia - nơi lưu giữ rất nhiều hiện vật, tài liệu, hình ảnh về sự kiện này đã đón tiếp đông đảo khách tham quan trong nước và quốc tế để tìm hiểu về ngày Lễ lớn của dân tộc Việt Nam.

 

Học sinh tham quan tìm hiểu về Cách mạng tháng Tám và sự thành lập nước Việt Nam DCCH tại BTLSQG 
(Ảnh TL phòng GDCC)

 

Là một cán bộ làm công tác giáo dục, chúng tôi cảm thấy rất vinh dự khi nghề nghiệp cho mình cơ hội được gặp gỡ nhiều nhân vật lịch sử, các bác cựu chiến binh, những người đã hy sinh tuổi trẻ, xương máu cho nền hòa bình của đất nước ngày hôm nay. Chúng tôi như được sống lại với các ký ức cách mạng của những nhân chứng lịch sử, các anh hùng cách mạng, cảm thấy hai chữ Tổ Quốc thật thiêng liêng.

Ngày Tết Độc lập, cùng nhìn nhận và suy ngẫm, mỗi chúng ta lại ý thức hơn về trách nhiệm của bản thân đối với đất nước với thế hệ tương lai. Càng thấy nhớ và biết ơn Bác:

“Bác ơi! Tim Bác mênh mông thế,

Ôm cả non sông mọi kiếp người” (Tố Hữu)

 

Ngọc Anh (phòng GD,CC)

 

TLTK:

1.Chủ tịch Hồ Chí Minh – từ tuyên ngôn độc lập đến lừoi kêu gọi toàn quốc kháng chiến. NXB QĐND. 2006.

2.Tuyên ngôn của các vĩ nhân. NXB TP Hồ Chí Minh.

 

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Đồng chí Xuân Thủy với báo Suối Reo và báo Cứu Quốc

Đồng chí Xuân Thủy với báo Suối Reo và báo Cứu Quốc

  • 18/06/2019 10:06
  • 404

* Làm báo Suối Reo trong nhà tù Sơn La

Bài viết khác

Kỷ niệm 50 năm Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969-2019): Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng qua các hiện vật gốc của BTLSQG

Kỷ niệm 50 năm Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969-2019): Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng qua các hiện vật gốc của BTLSQG

  • 26/08/2019 15:05
  • 294

Để nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng được sâu sắc, chính xác có nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhiều phương pháp khác nhau, nhưng thông qua các hiện gốc của bảo tàng để nghiên cứu về Người là cách tiếp cận chuẩn xác nhất và hiệu quả nhất.