Thứ Năm, 19/05/2022
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

17/09/2010 17:30 1299
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Năm 2008, sau khi địa giới hành chính Hà Nội được mở rộng, thành phố Sơn Tây của tỉnh Hà Tây trở thành thị xã trực thuộc Thủ đô Hà Nội.

Năm 2008, sau khi địa giới hành chính Hà Nội được mở rộng, thành phố Sơn Tây của tỉnh Hà Tây trở thành thị xã trực thuộc Thủ đô Hà Nội.
Ngược dòng lịch sử, khởi đầu Sơn Tây là một trấn. Thủ phủ của trấn Sơn Tây có tên là La Phẩm. Năm 1822, Vua Minh Mạng cho xây thành ở vùng đất giáp với hai xã Mai Trai và Thuần Nghệ.
Thành Sơn Tây cũng là thủ phủ của vùng Tam Tuyên (gồm 3 tỉnh Sơn Tây, Hưng Hoá và Tuyên Quang). Thành Sơn Tây được xây theo kiểu Vauban ( tên của một kỹ sư công binh Pháp). Thành có hình vuông, mỗi cạnh có chiều dài khoảng 400 m. Xung quanh thành có hào nước sâu 3 m, rộng 20 m. Những năm thập kỷ 70 của thế kỷ 19, thành Sơn Tây là một trong những trung tâm chống Pháp của triều đình nhà Nguyễn với các nhân vật nổi bật là Hoàng Kế Viêm và Lưu Vĩnh Phúc. Năm 1883, thành bị bị quân Pháp của Đô đốc Courbet đánh chiếm.
Sơn Tây nằm ở một vị trí rất quan trọng, trung tâm của Bắc Kỳ, rất thuận tiện để đi đến các vùng khác như Đông Bắc và Tây Bắc của Bắc Kỳ, hay sang Lào hoặc sang đất Trung Hoa. Sơn Tây còn nằm gần Sông Hồng, con đường thuỷ chiến lược rất thuận lợi cho lực lượng hải quân Pháp di chuyển, hơn hẳn đường bộ khi đó rất xấu và nhỏ hẹp. Sơn Tây lại ở vị trí không xa Hà Nội, thủ đô của Liên bang Đông Dương, chỉ cách 42 km nên việc thông tin liên lạc và sự cơ động của lực lượng bộ binh từ Hà Nội hoặc các nơi khác không mất nhiều thời gian. Hơn nữa, người Pháp tìm thấy vùng núi Ba Vì nối liền với Sơn Tây có độ cao hơn 1000 m so với mực nước biển, có khí hậu mát mẻ quanh năm, rất phù hợp cho việc xây dựng khu nghỉ dưỡng cao cấp.
Nhận thấy Sơn Tây có nhiều lợi thế như trên, người Pháp đã khẩn trương tiến hành nghiên cứu, thiết lập và quy hoạch để xây dựng Sơn Tây trở thành một trung tâm đô thị lớn của Bắc Kỳ cũng như của cả Đông Dương.
Chúng tôi xin giới thiệu một số văn bản quan trọng của chính quyền thuộc địa lúc đó thể hiện tính định hướng và nguyên tắc cơ bản cho sự phát triển của trung tâm đô thị Sơn Tây:
- Ngày 30/12/1924 Quyền Thống sứ Bắc Kỳ ban hành Nghị định số 62 về việc tập hợp 17 khu bản xứ thành một thị trấn có tên là Sơn Tây thuộc tỉnh Sơn Tây. Thị trấn một phần nằm ở phía Bắc của sông Hồng, một phần nằm ở phía Tây và Tây Nam của xã Phú Nhi và Sông Con, một phần nằm ở phía Nam của xã Dạm Chai, một phần nằm ở phía Đông Nam và Đông của các xã Thuần Nghệ, Phú Xá (Quyển J.212, Công báo hành chính Bắc Kỳ năm 1925)
- Ngày 30/5/1931 Quyền Thống sứ Bắc Kỳ ban hành Nghị định số 970 về việc ấn định thời hạn để xoá bỏ các ngôi nhà tranh tre tại các khu phố của trung tâm đô thị Sơn Tây (Quyển J.245, Công báo hành chính Bắc Kỳ năm 1931).
- Ngày 8/10/1942 Phó Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định về việc quy hoạch tổng thể và mở rộng trung tâm đô thị Sơn Tây gồm các làng Phú Nhi, Phú Xá, Yên Tịnh, Cam Thịnh, Mông Phụ, Thiều Xuân, Thanh Chiêu....và dãy núi Ba Vì (Quyển J.1227, Công báo Đông Dương năm 1942).
Để minh hoạ cho việc quy hoạch Sơn Tây thời kỳ đầu, xin giới thiệu 2 bản đồ đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I. Các bản đồ này thuộc hồ sơ số 956, phông Sở địa chính Bắc Kỳ.
- Bản đồ thứ nhất được kỹ sư địa chính Sơn Tây vẽ tay trên giấy can, khổ 50x65cm, tỉ lệ 1/4000. Bản đồ này được lập xong ngày 4/10/1928. Trên bản đồ chúng ta thấy thành Sơn Tây được thể hiện rất rõ, xung quanh thành là đại lộ F.Garnier, đường Chợ Bờ chạy thẳng vào cổng thành phía Tây Nam mà điểm xuất phát là thị trấn Tông. Đại lộ Courbet dẫn vào cổng thành phía Đông Nam sẽ được nối với đường từ Hà Nội đến đường 32 hiện nay. Phía Nam của thành Sơn Tây là làng Mai Dạm Chai. Phía Đông của thành là đại lộ Poulin giáp với làng Thuần Nghệ. Giáp sông Hồng là các làng Phú Nhi và Phú Xá. Trung tâm đô thị Sơn Tây đã có các phố H.Rvière, Puginier, Noirot, P.Bert, J.Dupuis, Domé, Mahi, Moulin, Mégin và Moucet. Các đường phố này nằm hoàn toàn ở phía Bắc thành Sơn Tây. Các khu phố đánh số 1; 2; 3 ở phía Bắc thành là khu vực được quy hoạch mở rộng để trung tâm đô thị Sơn Tây giáp gần hơn với sông Hồng.


- Bản đồ thứ hai cũng do kỹ sư địa chính Sơn Tây vẽ tay trên giấy can, khổ 50x65cm, tỉ lệ 1/4000. Bản đồ này được lập xong ngày 13/5/1932, tức là sau 4 năm so với bản đồ quy hoạch năm 1928. Chúng ta thấy trung tâm đô thị Sơn Tây đã được xây dựng thêm bằng các công trình như: Dinh Công sứ tỉnh Sơn Tây (nằm sát thành Sơn Tây, cổng thành phía Đông Bắc), Toà Công sứ tỉnh, bưu điện, dinh phó Công sứ, nhà thờ, nhà kiểm học, kho bạc, nhà đoan (nhà thuế quan), chợ, trại lính, bệnh viện (nằm gần sông Hồng), trường Pháp-Việt, phòng công chính, trường cho nữ sinh và câu lạc bộ thể thao. Phía Đông Bắc và Tây Bắc của thành là hướng phát triển quy hoạch cho những năm tiếp theo của trung tâm đô thị Sơn Tây.


Năm 1924, Toàn quyền Đông Dương đã ban hành Nghị định xếp hạng thành Sơn Tây là di tích lịch sử.
Năm 1994, nhà nước ta đã công nhận thành Sơn Tây là di tích lịch sử và kiến trúc quân sự. Hiện nay, thành Sơn Tây đã được trùng tu để thu hút khách du lịch và là nơi giáo dục truyền thống lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc.

Lê Huy Tuấn - Trung tâm Lưu trữ quốc gia I

luutruvn.gov.vn

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước di nguyện cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc Người “đi xa” (Phần 2 và hết)

Khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước di nguyện cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc Người “đi xa” (Phần 2 và hết)

  • 12/07/2019 08:46
  • 3648

Nền độc lập dân tộc tồn tại không được bao lâu, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa. Ngày 23 tháng 9 năm 1945, chúng nổ súng đánh chiếm Nam Bộ sau đó mở rộng ra cả nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng quyết định phát động cuộc kháng chiến toàn quốc.

Bài viết khác

Nguyên tắc đặt tên phố và công viên tại Hà Nội năm 1946

Nguyên tắc đặt tên phố và công viên tại Hà Nội năm 1946

  • 17/09/2010 17:28
  • 2227

Năm 1946, Nhà xuất bản Đại La có trụ sở tại số 46, phố Trần Thánh Tôn, Hà Nội đã cho phát hành “Bản đối chiếu tên phố Hà Nội mới và cũ”. Theo đó, nguyên tắc đặt tên phố Hà Nội khi đó được áp dụng như sau: