Thứ Ba, 24/05/2022
  • Tiếng Việt
  • English
  • French

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Vietnam National Museum of History

02/11/2015 11:40 3474
Điểm: 0/5 (0 đánh giá)
Thời Nguyễn do kế thừa một phần quy chế thời trước (thời Lê Trung Hưng và thời chúa Nguyễn Phúc Khoát), đồng thời do ảnh hưởng về văn hóa Nho giáo Trung Quốc (triều đại nhà Tống, nhà Minh, nhà Thanh) nên triều đình ban hành những quy định rất chi tiết và chặt chẽ về trang phục cho các tầng lớp trong xã hội, theo các tiêu chí: chất liệu, màu sắc, cách may, họa tiết trang trí…

Về trang phục có: trang phục cung đình, trang phục quân đội, trang phục dân gian. Trong trang phục cung đình lại phân thành trang phục của: hoàng đế, bá quan, hậu cung. Qui định trang phục cung đình gồm các loại: lễ phục, triều phục và thường phục (hoàng đế còn có qui định về quân phục).

Tìm hiểu về các trang phục thời kỳ này là một công trình nghiên cứu đồ sộ. Trong giới hạn bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu một nhóm hiện vật y phục thời Nguyễn hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam. Nhóm hiện vật bao gồm:

Áo mãng bào đại triều quan nhất phẩm, màu cổ đồng, thêu kim tuyến, áo dệt đoạn bát ty, trang trí tứ linh. Cổ bàn lĩnh, tay áo dài bằng gấu áo (áo không được cắt gấu), hai lá phủ không còn. Áo dệt cài hoa, ký kiểu (vẽ kiểu rồi đưa sang Trung Quốc để dệt).

Áo thường triều, được làm bằng chất liệu trừu (lụa) bóng (quang tố trừu), màu hỏa hoàng (dùng cho thân vương). Cổ bàn lĩnh, áo đã bị cắt gấu, bổ tử thêu hai mãng, thủy ba sóng nước, có hai lá phủ. Áo thêu mãng bốn móng, râu thêu theo lối thêu vắt. Áo để thờ.

Áo thượng đẳng thần đại vương, được làm bằng chất liệu đoạn (sa tanh), màu vàng (màu chính hoàng), dệt ngũ ty. Cổ bàn lĩnh đứng. Áo trang trí mãng chiếu thủy, mãng bốn móng, hai đuôi. Áo để thờ.

Áo mãng lam tòng nhị phẩm, được làm bằng chất liệu trừu, màu bửu lam, dệt đoạn bát ty thất thể.

Áo lễ, bổ phục (may theo áo tấc), chất liệu sa, vải lót bằng trúc bâu. Bổ tử thêu hoa văn hình cẩm kê (chim quý), vân mây, sóng nước, kim sa, mặt mài, bổ tử mặt sau không còn. Áo lễ mặc tại gia.

Áo lễ, bổ phục, chất liệu sa, vải lót bằng trúc bâu. Cổ giao lĩnh. Áo trang trí hoa văn phượng, chữ Thọ. Áo lễ mặc ở đình.

Áo tấc, bổ phục, chất liệu trừu, dệt đoạn bát ty, màu tím (quá vũ thiên thanh). Bổ tử hai mặt không còn.

Áo thờ, bổ phục, chất liệu tơ tằm, dệt đoạn bát ty, thêu lối đuôi vặn, vân kiên (bao quanh vai), áo thêu tháu (thêu hàng chợ).

Áo dài đoạn kép, dệt bát ty nhị thể, đính khuy.

Áo thường triều, màu quan lục, dệt đoạn bát ty. Cổ bàn lĩnh, Áo trang trí viên long, cắt lối chính minh, vạt sau thẳng, trước dài hơn sau. Mặt trước áo có dòng chữ: … tường thành chánh sứ triều bào (hai chữ đầu bị mất).

Áo dệt đoạn bát ty, thêu chỉ kim tuyến, chỉ bông, lót màu da cam. Áo của Hoàng tử hoặc vương tử.

Áo mãng lam chánh nhị phẩm, dệt đoạn bát ty, màu cam bích, hoa văn tứ linh, lót trừu hoa tơ tằm màu đỏ.

Áo thường triều, màu hỏa hoàng (thân vương), chất liệu trừu, bổ phục, bổ tử mặt trước trang trí rồng, mặt sau trang trí phượng. Cổ bàn lĩnh, có 02 lá phủ. Áo để thờ.

Áo lễ bổ phục, cổ giao lĩnh, chất liệu sa, lót trúc bâu. Áo thêu hoa văn chữ Thọ, bổ tử thêu cẩm kê, đính mặt ngoài, vân mây, sóng nước. Áo có dòng chữ: Ích tuyền thiết cơ xưởng chức tạo.

Áo Nhất phẩm phu nhân, áo sa nam (áo dùng mùa hè). Cổ nhật bình đã bị mất phần trên. Áo có lối may của miền Bắc, không dùng trong triều, hai bên tay áo đáp thêm vải.

Áo màu thiên thanh, nhất phẩm phu nhân, dệt đoạn bát ty. Áo may theo kiểu của đàn ông (áo tấc, áo lễ), cổ cao. Áo dệt hình mặt trời, có chữ: nhật.

Áo sa, màu đen. Cổ nhật bình, thêu 05 phượng. Áo thêu hoa văn hình con loan, thêu kiểu ngoài bắc, áo mặc vào mùa hè. Áo mặc thời có chế (có tang). Áo ở trong cung của công chúa hoặc phi tần.

Áo sa nam, màu hỏa hoàng, hoa văn thất thể, dệt có sợi vàng. Áo của Thái phi hoặc Thái hậu.

Nhóm hiện vật y phục này nằm trong hàng chục nghìn các hiện vật thời Nguyễn lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Bảo quản, gìn giữ và phát huy giá trị của các di sản văn hóa này là vô cùng cần thiết. Bởi lẽ, những cổ vật giá trị này đã góp phần nghiên cứu văn hóa trang phục thời Nguyễn nói riêng trong dòng chảy biến thiên của văn hóa trang phục Việt Nam nói chung. (Ảnh: 1-9: nhóm hiện vật y phục thời Nguyễn tại BTLSQG)

Một số hình ảnh Y phục thời Nguyễn:

Đinh Quỳnh Hoa (Phòng QLHV)

Bảo tàng Lịch sử quốc gia

Chia sẻ:

Bài nổi bật

Khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước di nguyện cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc Người “đi xa” (Phần 2 và hết)

Khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước di nguyện cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc Người “đi xa” (Phần 2 và hết)

  • 12/07/2019 08:46
  • 3662

Nền độc lập dân tộc tồn tại không được bao lâu, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa. Ngày 23 tháng 9 năm 1945, chúng nổ súng đánh chiếm Nam Bộ sau đó mở rộng ra cả nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng quyết định phát động cuộc kháng chiến toàn quốc.

Bài viết khác

Cột cờ Hà Nội – Nhân chứng lịch sử trăm năm của Thủ đô anh hùng

Cột cờ Hà Nội – Nhân chứng lịch sử trăm năm của Thủ đô anh hùng

  • 27/10/2015 13:28
  • 1912

Cột cờ Hà Nội, còn được gọi là kỳ đài (kỳ: cờ, đài: nhà làm cao để có thể nhìn xa, nhìn rộng được), thời nhà Nguyễn, kỳ đài còn có chức năng là vọng canh, vì theo trục bắc-nam, kiến trúc này chỉ cách Đoan Môn khoảng 300m, cách điện Kính Thiên 500m và cách cửa Bắc chừng gần 1.000m. Từ trên đỉnh của kỳ đài có thể quan sát cả một vùng khá rộng trong và ngoài khu thành cổ.