Hệ thống trưng bày

Đặc sắc hoa văn trên Bảo vật Quốc gia

Cổ vật Việt Nam

Sưu tập Báo chí cách mạng VN (1925-1945)

Video mới

Thông báo

Thống kê truy cập

  • Trực tuyến: 543
    Thành viên online:
    1.host
    Số lượt truy cập: 37772401
  • Di sản văn hóa Phật giáo
  • Đèn cổ Việt Nam
Cập nhật ngày: 31/ 7/ 2011
Sưu tập văn hóa Đông Sơn

Văn hoá Đông Sơn là một nền văn hoá khảo cổ, được đặt tên theo di tích Đông Sơn – nơi phát hiện di vật đầu tiên thuộc tỉnh Thanh Hoá. Đây là một nền văn hoá cổ, bản địa, được phát hiện năm 1924, và đã trở nên nổi tiếng từ những năm 30; được giới nghiên cứu Việt Nam và các học giả nước ngoài hết sức quan tâm.

Qua hơn ¾ thế ký nghiên cứu về văn hoá Đông Sơn, tới nay chúng ta đã khẳng định được văn hoá Đông Sơn ra đời là kết quả của sự hội tụ rực rỡ của nhiều văn hoá trước đó. Các nhà khảo cổ học đã tìm ra được các nền văn hoá Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Ngò Mun là các nền văn hoá tiền Đông Sơn thuộc thời đại đồng thau đã góp phần tạo nên văn hoá Đông Sơn thống nhất và đa dạng.

Nếu như ở các giai đoạn tiền Đông Sơn, kỹ thuật đúc đồng mới chỉ tạo ra được một số loại hình công cụ đơn giản thì đến Đông Sơn, họ đã hoàn toàn làm chủ nguyên liệu và công nghệ chế tác đồng thau, sản sinh ra nhiều loại hình công cụ, vũ khí, đồ trang sức và các tượng nhỏ bằng đồng thau, sản sinh ra nhiều loại hình công cụ, vũ khí, đồ trang sức và các tượng nhỏ bằng đồng hết sức tinh xảo. Số lượng công cụ và vũ khí bằng đồng tăng vọt. Đặc biệt họ đã đúc được những hiện vật có khích thước lớn, trang trí phong phú mà cho tới ngày nay vẫn là biểu tượng của văn hoá dân tộc.

Những cổ vật của nền văn hoá này hiện đang được lưu giữ ở nhiều bảo tàng từ trung ương tới các địa phương. Song chiếm số lượng nhiều nhất, đa dạng nhất là các sưu tập ở kho của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam. Các sưu tập đó không những giàu về số lượng mà còn phong phú vê loại hình và chất liệu. Đặc biệt còn có những hiện vật cực kỳ quý hiếm.

Với số lượng hiện vật lên tới hàng ngàn, gồm hàng chục loại hình, hàng trăm kiểu dáng, sưu tập đồ đồng Đông Sơn ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam được chia thành các sưu tập loại hình sau:

- Sưu tập di vật là công cụ sản xuất: Trong số các đồ đồng Đông Sơn, có hàng trăm di vật thuộc loại hình công cụ sản xuất như: lưỡi cày, thuổng, cuốc để xới đất; rìu, đục để chặt cây, đóng thuyền và dựng nhà; lưỡi hái và nhíp để gặt lúa. Hiền vật tiêu biểu của nhóm này là các loại lưỡi cày minh khí. Với việc xuất hiện nhiếu lưỡi cày đồng đã dánh dấu sự phát triển vượt bậc của nông nghiệp, tạo bước nhảy vọt trong canh tác, đưa xã hội Đông Sơn bước vào thời kỳ văn minh. Rìu đồng với số lượng lớn và phong phú về kiểu dáng như: rìu chữ nhật, rìu xoè cân, rìu lưỡi xéo, rìu gót vuông, gót nhọn...Tất cả đều mang sắc thái riêng và nhiều chiếc có kèm hoa văn trang trí độc đáo như cảnh có đuổi hươi, cảnh người mặc áo hoá trang lông chim múa và tấu nhạc.

Công cụ, vũ khí văn hóa Đông Sơn
- Sưu tập di vật là vũ khí: có lẽ do hiện tượng chiến trang đã trở nên thường xuyên, cho nên số lượng di vật là vũ khí trong các sưu tập của Đông Sơn khả lớn. Các loại vũ khí đánh gần như: kiếm, dao găm, giáo, rìu, hộ tâm. Vũ khí đánh xa như: lao, mũi tên (có hàng vạn chiếc mũi tên đồng Cổ Loa). Đặc trưng thống nhất tính Đông Sơn của nhóm di vật này là những chiếc rìu lưỡi xéo hình bàn chân, rìu hình dao xén thợ giày; những chiếc dao găm đốc củ hành, đốc hình thuẫn. Đặc biệt là những dao găm và kiếm có cán được đúc thành khối tượng người hai tay chống nạnh, tai đuôi vòng, tóc tết đuôi sam...

- Sưu tập di vật là các đồ dùng trong sinh hoạt: thạp, thố, bình, âu, vò, chậu,.... Sưu tập này cũng chiếm số lượng khá lớn và cũng rất dễ nhận biết tính Đông Sơn của nó thông qua hình dáng và hoa văn trang trí trên những chiếc thạp, thố. Trong số hơn 3 chiếc thạp, thố lớn nhỏ là những di vật được trang trí kết hợp da dạng giữa hình người, hình thú vật chim muông với các dải vòng tròn đồng tâm có tiếp tuyến, các vành hoa văn kỷ hà lặp đi lặp lại có tiết tấu nhịp nhàng. Có một só thạp khi được đào lên tại Thiệu Dương và Đông Sơn ( Thanh Hoá) trong có chứa các đồ trang sức và dụng cụ. Có chiếc còn đựng cả hài cốt, xương sọ người, chứng tỏ thạp là di vật đã được dùng để làm đồ tuỳ táng như một quan tài. Điển hình nhất là thạp Đào Thịnh (đào được ở Yên Bái). Ngoài các hình trang trí quen thuộc như chèo thuyền, hình chim bay, vòng tròn tiếp tuyến...trên nắp thạp Đào Thịnh được đúc 4 cặp tượng nhỏ nam nữ đang giao hoan, thể hiện sinh động tín ngưỡi phồn thực của người Việt cổ.

Đồ trang sức văn hóa Đông Sơn
 - Đồ trang sức nghệ thuật của văn hoá Đông Sơn như: vòng tày, vòng chân, khuyên tai, khoá thắt lưng, các tượng người, tượng có...cũng có số lượng lớn. Điều đó chứng tỏ người Đông Sơn ưa thích trang sức. Họ đeo đồ trang sức ở cổ, tay, chân. Đáng chú ý là các vòng tay, vòng chân có gắn các quả nhạc nhỏ. Tượng hai người cõng nhau thổi khèn, đầu chít khăn, tai đeo vòng, cán dao găm hình người đàn ông đóng khố, cởi trần, đàn bà mặc vày, vừa thể hiện hình tượng nghệ thuật, vừa thể hiện cách trang phục của người Đông Sơn.

- Sưu tập di vật là các nhạc cụ: nghệ thuật âm nhạc giữ vai trò quan trọng và khá phát triển trong đời sống tinh thần của cư dân Đông Sơn. Các nhạc cụ như trống đông, chuông đồng, nhạc đồng, là loại hình nhạc cụ nổi trội, độc đáo của văn hoá Đông Sơn. Chiếc chuông Mật sơn được trang trí hình đôi chim đứng ở hai mặt rất đẹp là một chiếc chuông khá tiêu biểu. Nhưng nổi trội hơn cả là sưu tâp trống đồng. Văn hoá Đông Sơn đã sản sinh ra những chiếc trống đồng mà đến ngày nay để đúc được nó vẫn còn là một vẫn đề thách đố. Với gần 100 chiếc trống đồng có khí thước khác nhau và trống minh khí các cỡ, đa dạng về hình dáng, phong phú trong trang trí đã phản ánh khá đầy đủ diễn biến của trống Đông Sơn trong không gian và thời gian.

Ngoài số các di vật đồng, là chất liệu chủ yếu, trong các sưu tập văn hoá Đông Sơn còn có các di vật bằng chật liệu khác như: tre, gỗ, thuỷ tinh, sắt, đồ sơn, đồ đá, di cốt người và xương, sừng động vật. Đồ sắt tuy có số lượng ít hơn đồ đồng, song bao gồm nhiều loại hình như: công cụ sản xuất, vũ khí, đồ dùng trong sinh hoạt. Nhưng di vật bằng thuỷ tinh như: vòng tay, khuyên tai, hạt chuỗi...Đồ gốm Đông Sơn được phát triển kế tiếp của các văn hoá trước đó với các loại hình, kiểu dáng đa dạng như: nồi, thố, chõ, chậu, bát, bình, chì lưỡi, dọi xe chỉ...Hiện vật gỗ là các cột nhà sàn Đống Sơn, mai chèo mộ Việt Khê, mộ Châu Can. Sưu tập văn hoá Đông Sơn ở Bảo tàng Lịch sử Việt Nam là một sưu tập mang tính hệ thống, đồ sộ về số lượng, phong phú về loại hình, kiểu dáng, đủ các chất liệu và có nhiều hiện vật cực ký quý hiếm. Nghiên cứu đầy đủ sưu tập các di vật này không những giúp cho chúng ta thấy được trình độ mỹ thuật, kỹ thuật đúc đồng điêu luyện đáng kinh ngạc mà còn hình dung được phần nào cuộc sống của người Đông Sơn cách ngày nay 2000 - 3000 năm. Chính vì vậy, trong nhiều năm qua, bộ sưu tập Đông Sơn hiện tàng trữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam là đối tượng thu hút nhiều nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế, nhiều thế hệ sinh viên và nghiên cứu sinh cùng đông đảo khách tham quan tới nghiên cứu, học tập và thưởng ngoạn.