Văn
hoá Phùng Nguyên được phát hiện năm 1959 cách ngày nay khoảng 4000 năm,
địa bàn phân bố chủ yếu ở một số tỉnh trung du và đồng bằng Bắc Bộ như:
Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Tây, Bắc Ninh, Hà Nội …. Văn hoá
Phùng Nguyên là nền văn hoá mở đầu cho thời đại đồng thau ở Việt Nam.
Đây là thời kỳ con người đã phát hiện ra kỹ thuật luyện kim (kim loại
đồng) một nguyên liệu quan trọng giúp con người chế tạo những công cụ
và vũ khí hiệu quả hơn trong quá trình chinh phục thiên nhiên và cải
tạo cuộc sống của chính mình. Những dấu tích của nền văn hoá này hầu
hết là các di chỉ cư trú ngoài trời, phân bố ở những vùng chân đồi núi,
ven sông suối, trên những thềm sông, những gò đồi cao ở vùng đồng bằng
và miền ven biển… Với một khối lượng di vật lớn phong phú về chất liệu,
đa dạng về loại hình đã được phát hiện cho thấy nền kinh tế thời kỳ này
phát triển hơn so với thời kỳ trước đó, đặc biệt là nông nghiệp, chăn
nuôi. Với sự phổ biến của các công cụ săn bắn, đánh cá như mũi tên, mũi
lao, chì lưới… chứng tỏ săn bắn, hái lượm vẫn đóng một vai trò hết sức
quan trọng trong đời sống kinh tế thời kỳ này.
Tủ trưng bày văn hóa Phùng Nguyên.
- Nghề chế tác đá:
Sưu tập di vật phong phú bao gồm công cụ sản xuất, thành phẩm và bán
thành phẩm phát hiện tại công xưởng chế tác đồ trang sức tại Tràng Kênh
(Hải Phòng) đa dạng về loại hình, tinh tế về kỹ thuật, chứng tỏ kỹ
thuật chế tác đá thời kỳ này đã đạt đến đỉnh cao. Hầu hết những công cụ
và đồ trang sức bằng đá đều được mài nhẵn, kích thước nhỏ nhưng hết sức
tinh tế như: đục, mũi khoan, cưa, khuyên tai, nhẫn, vòng đeo tay, hạt
chuỗi … Đặc biệt tượng người đàn ông bằng đá phát hiện ở Văn Điển (Hà
Nội) còn mang đậm yếu tố phồn thực của cư dân nông nghiệp.
- Nghề làm gốm:
Là một nghề thủ công phát triển trong giai đoạn này, đa số đồ gốm được
làm bằng bàn xoay nên có độ dày mỏng đều đặn, cân đối. Người Phùng
Nguyên đã biết pha thêm cát hoặc các tạp chất khác như bã thực vật vào
xương gốm làm cho gốm không bị biến dạng khi phơi hoặc nung ở nhiệt độ
cao. Các hoạ tiết hoa văn trang trí đa dạng, phong phú như khắc vạch
kết hợp văn đập, hoa văn chữ S, hoặc hoa văn hình tam giác đối xứng tạo
thành dải băng mềm mại… Những dọi xe chỉ và những công cụ lao động bằng
đá có kích thước nhỏ chứng tỏ nghề xe sợi, dệt vải, làm đồ gỗ cũng đã
khá phát triển.
- Nghề đúc đồng:
Tuy chưa tìm thấy công cụ lao động bằng đồng nhưng trong một số di chỉ
thời kỳ này đã phát hiện một số cục đồng thau và những gỉ đồng, điều đó
đã chứng tỏ người Phùng nguyên đã biết luyện kim đồng. Qua phân tích
thành phần kim loại đó là những hợp kim đồng thau được pha trộn từ đồng
thiếc hay chì.