Văn hoá Óc Eo là một nền văn hoá nổi tiếng trong lịch sử dân tộc được học giả người Pháp – Louis Malleret phát hiện đầu tiên vào những năm 40 của thế kỷ 20 tại Gò Óc Eo, (Vọng Thê, Thoại Sơn, An Giang). Địa danh trên đã trở thành tên gọi của một nền văn hoá lớn ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Năm 1944, Louis Malleret đã tiến hành khai quật tại địa điểm trên và những kết quả nghiên cứu bước đầu này đã được ông công bố trong công trình luận án tiến sĩ và sau này được xuất bản thành bộ sách 4 tập với tên gọi "Khảo cổ học đồng bằng sông Cửu Long"(Archéologie du delta du Mekong).

Hơn 30 năm sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, các nhà khảo cổ học Việt Nam đã tiếp tục điều tra, khảo sát khai quật hàng trăm địa điểm thuộc nền văn hoá Óc Eo ở hầu khắp vùng đồng bằng Nam Bộ và diện mạo của nền văn hoá này đã được phác hoạ rõ hơn. Nền văn hoá này được hình thành và phát triển vào khoảng tk 1 - 7, tập trung chủ yếu ở khu vực miền Đông và Tây Nam Bộ. Đây là một cảng thị hình thành sớm trên cơ sở của những nền văn hoá bản địa trong đó có văn hoá Đồng Nai. Ngay từ khi ra đời, cư dân văn hoá Óc Eo đã có sự tiếp xúc giao lưu với các nước trong khu vực và xa hơn nữa như Trung Quốc, Ấn Độ, Trung Đông và cả khu vực Địa Trung Hải. Những di vật còn lại đến ngày nay đa dạng về loại hình, phong phú về chất liệu như đá, gốm, đồng, vàng, bạc… đã cho chúng ta thấy được bàn tay khéo léo và sự sáng tạo của cư dân Óc Eo trong những thế kỷ đầu công nguyên. Văn hoá Óc Eo là cơ sở quan trọng để hình thành nên những quốc gia cổ đại đầu tiên ở khu vực Nam Bộ mà điển hình là vương quốc Phù Nam.