Nghiên
cứu lịch sử văn hóa dân tộc từ thời Tiền sử đến Cách mạng Tháng Tám
1945, chủ yếu từ nguồn tư liệu hiện vật của bảo tàng. Thường xuyên cập
nhật bổ sung thông tin, tư liệu hiện vật mới, hoàn thiện hệ thống trưng
bày chính và trưng bày ngoài trời cả nội dung khoa học và nghệ thuật
trưng bày theo định hướng: hàn lâm - hiện đại - hấp dẫn. Hệ thống trưng
bày chính hiện nay là kết quả của lần chỉnh lý nâng cấp trưng bày lần
thứ 4 (1998 - 2000).
Với
hơn 2200 m2 diện tích trưng bày, gần 7000 hiện vật gốc và nhiều tư
liệu, tư liệu, tài liệu khoa học phụ có giá trị, hệ thống trưng bày
chính của BTLSVN đã phản ánh sinh động những thời kỳ, những sự kiện nổi
bật trong tiến trình lịch sử dân tộc. Được đông đảo các đồng nghiệp,
khách tham quan trong nước và ngoài nước đánh giá BTLSVN là một bảo tàng tầm cỡ trong khu vực.
Sau
lần chỉnh lý nâng cấp, bảo tàng thường xuyên bổ sung các sưu tập hiện
vật mới sưu tầm, sưu tập độc bản tàu cổ Cù Lao Chàm (Hội An, Quảng
Nam), sưu tập di vật văn hóa Óc Eo… và biên soạn, hiệu đính hệ thống nhãn chú thích, tạo ra sức hấp dẫn mới cho bảo tàng và đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách tham quan.
Hiện
nay, bảo tàng đang xúc tiến nghiên cứu, xây dựng dự án nâng cấp hệ
thống chiếu sáng trưng bày. Với những thiết bị chiếu sáng hiện đại và
nghệ thuật chiếu sáng tinh tế sẽ giúp người xem cảm thụ giá trị tiềm ẩn
trong từng cổ vật, từng sưu tập hiện vật một cách hiệu quả hơn.
Hàng
năm bảo tàng phối hợp tổ chức từ 3 - 5 cuộc trưng bày chuyên đề với các
bảo tàng trong cả nước, các hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các
nhà sưu tập tư nhân với chủ đề trưng bày ngày càng đa dạng.
Những năm gần đây, bảo tàng đã tổ chức thành công nhiều cuộc trưng bày được dư luận xã hội và các nhà nghiên cứu đánh giá cao:
- Kho báu từ 5 con tàu cổ dưới đáy biển Việt Nam.
- Cổ vật Thăng Long - Hà Nội.
- Cổ vật Đông Sơn - Rực rỡ một nền văn minh Việt cổ.
- Cổ vật đặc sắc văn hoá Óc Eo.
- Cổ vật Lý, Trần - Dấu ấn văn minh Đại Việt TK11 - 14…
Đặc
biệt, lần đầu tiên BTLSVN cùng với 12 bảo tàng trong cả nước phối hợp
với Bảo tàng Nghệ thuật và Lịch sử Hoàng gia Bruxelles (vương quốc Bỉ),
Bảo tàng Dân tộc học Viên (Cộng hoà Áo) trưng bày tại hai nước này một
cuộc trưng bày lớn với chủ đề : Việt Nam - quá khứ và hiện tại, trong
thời gian từ 11/2003 - 11/2004. Với 450 cổ vật tham gia trưng bày gồm
416 cổ vật của 13 bảo tàng Việt Nam, số còn lại của 8 bảo tàng các nước
Châu Âu, cuộc trưng bày đã thành công vang dội, giúp cho cộng đồng Châu
Âu có được cái nhìn về Việt Nam đúng đắn và đầy đủ hơn.
Thường
xuyên hỗ trợ các bảo tàng tỉnh, thành phố, các bảo tàng chuyên ngành
trong việc nghiên cứu xây dựng đề cương trưng bày, giải pháp và thiết
kế mỹ thuật một số bảo tàng, nhà truyền thống trong cả nước: Nhà trưng
bày văn hoá dân gian (Hội An - Quảng Nam), Bảo tàng văn hoá Sa Huỳnh và
Chămpa (Duy Xuyên - Quảng Nam), Nhà trưng bày gốm sứ cổ Hải Dương, Bảo
tàng Nhân học(Trường Đại học KHXH&NV),…
Tổ
chức, hướng dẫn khách tham quan trong nước và nước ngoài đến tham quan,
nghiên cứu, học tập tại bảo tàng. Từng bước xúc tiến công tác
maketting, quảng bá về bảo tàng, thu hút khách tham quan: xây dựng
website, phối hợp với Ban Khoa giáo (VTV2) Đài
truyền hình TW xây dựng một số phim khoa học, phối hợp với Đài Tiếng
nói Việt Nam giáo dục lịch sử từ xa, định kì tổ chức Hội nghị cộng tác
viên với ngành Du lịch, Giáo dục-đào tạo.
Số
lượng khách tham quan đến với bảo tàng ngày càng đông đảo: những năm
trước đây khoảng 50 - 70 nghìn/ lượt người, những năm gần đây số lượng
ấy không ngừng tăng, trung bình mỗi năm từ 90 - 130 nghìn lượt người.
Công
tác tuyên truyền, giáo dục ngoài bảo tàng, vốn là truyền thống của
BTLSVN, những năm gần đây càng được đặc biệt quan tâm. Hiện tại, bảo
tàng đang có 3 bộ trưng bày lưu động hoạt động sôi động ở các tỉnh đồng
bằng Nam Bộ, Tây Nguyên, Tây Bắc phục vụ hàng chục vạn lượt người mỗi
năm. Bảo tàng đã nghiên cứu thực nghiệm hình thức trưng bày lưu động
mới: kết hợp giữa trưng bày tư liệu hình ảnh với trưng bày hiện vật gốc
(sưu tập hiện vật của bảo tàng địa phương - nơi phối hợp trưng bày hoặc
BTLSVN) tại một số tỉnh: Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Hưng Yên, Phú
Thọ, Hà Nam,…và đang tiếp tục hoàn thiện để phương thức trưng bày lưu
động này sớm được triển khai rộng rãi trong cả nước.